با گذشت 11 سال از پخش سریال «تفنگ سرپر» از 9 اردیبهشت سریال تازه‌ای از امرالله احمدجو، نویسنده و کارگردان کهنه‌کار با نام «پشت کوهای بلند» روی آنتن شبکه سوم می‌رود؛ اثری که فضای متفاوت و اصالتش در ساختار زبان و فضای بومی، آن را در وهله نخست خبرساز کرد و مورد توجه قرار داد. آنچه در پی خواهد آمد بخشی‌های از اظهارات امرالله احمدجو، کارگردان این مجموعه تلویزیونی در گفت‌وگو با مهر است.
به صراحت می‌گویم مردم هر منطقه و قوم از اینکه لهجه‌شان مورد استفاده قرار بگیرد و معرفی شود استقبال می‌کنند و خوشحال هم می‌شوند، به شرط اینکه سرسری با آن برخورد نشود. وقتی با لهجه‌ای سرسری برخورد نشود به فرهنگ یک مردم احترام گذاشته شده است. این کار چند شرط دارد؛ اول اینکه آن لهجه و فرهنگ را به خوبی بشناسید، دوم اینکه بدانید باید در گفت‌وگونویسی چه چیزی را رعایت کرد و استعداد نوشتن داشته باشید. در کارهای داستانی مکتوب، نمایش صحنه‌ای، سریال یا در هر اثری که گفت‌وگونویسی دارد، این گفت‌وگو در متن تعریف خود را داراست و با محاوره زمین تا آسمان تفاوت دارد. حتی زمان نگارش یک گفت‌وگوی شلخته هم باید آن را از فرم و آراستگی برخوردار کنیم و این موضوع با شلخته حرف زدن معمول متفاوت است. در این صورت مسلما داد و فریاد مردم یک منطقه این نیست که چرا شخصیت بدی با زبان ما حرف زده. آنها خودشان می‌دانند در همه جای جهان در هر نقطه‌ای شخصیت‌های خوب و بد وجود دارند و هیچ اشکالی ندارد اما وقتی بدتر روی این بد سوار می‌شود صدایشان درمی‌آید و بدتر این است که با لهجه‌شان سرسری برخورد شده و گفت‌وگو لق باشد.
به دلیل شرایط خاص این کار که از نوع «ب» و در واقع یک طنز شبانه است، این کار را باید در همین رده دید و نقد کرد و در مقایسه با آثاری که از شبکه سوم به اسم طنز شبانه پخش شده، سنجید. سریال «ب» هزینه آنچنانی ندارد که ما بخواهیم با آمیزه‌ای از گفت‌وگو و حرکت موضوع را پیش ببریم. به عقیده من هر کارگردانی در هر جای دنیا فیلم می‌سازد این کار را برای عموم انجام می‌دهد. یک کارگردان باید خیلی از مرحله پرت باشد که بگوید من برای مخاطب خاص فیلم می‌سازم. با این حال برخی آثار به تدریج مخاطب خاص پیدا می‌کنند. در تلویزیون ما که مجانی برنامه‌ها را در اختیار مخاطبان قرار می‌دهد بدعادتی‌هایی ایجاد شده. البته این در نقد هم وجود دارد و برخی سریالی که در نیمه‌های پخش است را نادرست نقد می‌کنند. با این حال باید بگویم زبان در همه کارهای من یکی از مضامین است و در بخش محتوایی وجود دارد بویژه در دیالوگ‌نویسی که زبان را به عنوان وسیله‌ای برای بیان مقصود می‌شناسند، من زبانی که در متون قدیمی شاهد توجه بسیار به آن هستم را به عنوان شاخص‌ترین مولفه هویت هر ملت می‌شناسم بویژه زبان ما که زبان‌شناسان درباره تحولات آن کتاب‌های بسیاری نوشته‌اند. شواهد این حرف مجموعه متونی است که بخش اعظم هر کتابخانه‌ای را اشغال کرده. شاهنامه، دیوان حافظ و بیهقی از این جمله‌اند. در همه این آثار توجه بسیاری به آراستگی زبان شده چرا که کلمات حامل فرهنگ هستند و برای همین می‌گویند آموختن هر زبان گشودن دریچه تازه‌ای به کل جهان است.
اگر سری به شهرستان‌ها زده باشیم، می‌بینیم جدی‌ترین مخاطب این کار مردم هستند چرا که گوش آشناتری به این ضرب‌المثل‌ها دارند. جز حس غریبی که در سال‌های اخیر برای مهاجران به وجود آمده و آنها سعی می‌کنند خودشان را شهری معرفی کنند و به همین دلیل از چیزهایی که به روستا منتسبشان می‌کند دور می‌شوند، دیگر قشرها مشتری این کار هستند. از طرف دیگر تلویزیون الزاما باید تنوع داشته باشد. در پخش اول «روزی روزگاری» شخصی همه گناه خرید سریال‌های خارجی و شرق آسیا را گردن کارهایی نظیر سریال من انداخته بود که اگر اینها جذاب بودند و مردم را جذب می‌کردند مسؤولان مجبور نمی‌شدند از کره و ژاپن سریال بخرند! او اصلا توجه نکرده بود حتی اگر به فرض همه کارگردانان و سریال‌سازان ما شاهکارساز باشند و همه مردم از خاص و عام را جذب کنند باز هم به دلیل تبادل فرهنگی وظیفه و طبع تلویزیون مسؤولان موظف هستند سریال‌های متنوع دیگری را دوبله کرده و به نمایش بگذارند. کاری ممکن است با صفت عامه‌پسند مردم را سرگرم کند؛ تلویزیون به چنین کاری نیاز دارد اما کارهایی هم باید محض تشخص و شأنیتی که تلویزیون باید در رنکینگ جهانی داشته باشد تولید شود تا نشان دهد یک رسانه فرهنگی است. انقلاب ما یک انقلاب فرهنگی بوده، ما هم امیدواریم همه فرهنگی باشند و فرهنگ مدنظر باشد. بزرگی گفته فرهنگ هدف است و سیاست وسیله، بنابراین فرهنگ را در جایگاه بالاتری قرار داده. فرهنگ آمیختگی از انواع تفکرات و جزئیات فراوان دارد.
تلویزیون در حال حاضر در تمام جهان بیش از هر رسانه دیگری مورد استفاده مخاطب عام قرار می‌گیرد بنابراین وظیفه دارد هم تنوع را مدنظر قرار بدهد هم اشاعه فرهنگ، بنابراین من می‌خواهم فرهنگی را که گفت‌وگو می‌تواند حامل آن باشد از این طریق به مخاطب منتقل کنم. محرک این نوع دیالوگ نوشتن این بوده و از این موضوع نگرانی نداشتم و پشیمان هم نیستم.
وقتی در تاکسی یک پیرمرد 60 ساله برمی‌گردد و برای من یک جمله بانمک سریال را تکرار می‌کند این یعنی جا باز کردن هویت، یعنی یک برگشت به اصل و آب دادن ریشه‌ها و به ثمر رساندن آنچه داشتیم و حالا باید ادامه‌اش بدهیم، نه اینکه آن را دور بریزیم... .
این‌طور قضاوت کردن که مخاطب عام نمی‌فهمد، کار دیگر نویسنده‌ها و کارگردان‌ها را سخت یا آنها را از ادامه این مسیر منصرف می‌کند. من نمایشی به نام «سایه ماه» روی صحنه بردم که در آن عزرائیل را این‌طور دیدم: ای جوانک خوب‌روی بلندقامتک مهتاب رو، ای جوانک تیزپرک که برق می‌زند نوک پای سم سمند سیات، ای یار که می‌بری بر یارم، شتاب کن که پشیمان شدن مرا سخت است. باور کنید در سالن سعدآباد از من می‌خواستند این را برایشان بنویسم. وقتی جذابیت و کشش و صداقت لازم برای کاربرد هدفی موجود باشد و همانطور که گفته‌اند اگر چیزی از دل برآید، به دل می‌نشیند... .