زیبا اکبرزاده: نایف بن عبدالعزیز، ولیعهد و وزیر کشور عربستان‌سعودی روز گذشته در نروژ درگذشت. به گزارش رسانه‌های عربستان، دربار پادشاهی این کشور روز گذشته با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که شاهزاده نایف، روز گذشته در سفر درمانی خود به نروژ جان خود را از دست داد. بنابراین گزارش، قرار است مقدمات تشییع وی امروز بعد از اذان مغرب در مسجدالحرام و با حضور هیات‌های دیپلماتیک کشورهای خارجی برگزار شود. نایف بن عبدالعزیز دومین ولیعهد برادر بزرگ خود (ملک عبدالله) است که در 8 ماه گذشته، به اجبار مرگ، قدرت را زودتر از شاه مریض سعودی وداع گفته است. نایف همچنین به مدت 36 سال وزیر کشور عربستان بود. وی در اکتبر 2011 در پی اعلام مرگ برادر
86 ساله‌اش، سلطان در بیمارستانی در نیویورک و پس از کش و قوس‌های فراوان به عنوان ولیعهد تعیین شد. شاهزاده نایف
79 ساله در ماه‌های اخیر همواره بیمار بود و برای درمان در خارج از عربستان اقامت داشت. خبرگزاری رسمی سعودی حدود 3 هفته قبل اعلام کرده بود که نایف بن عبدالعزیز برای انجام آزمایش‌های پزشکی عربستان را ترک کرده است. خبر مرگ شاهزاده نایف چندان هم غیرمنتظره نبود، برخی رسانه‌های عربی قریب به 5 ماه پیش در گزارش‌هایی از وخامت حال ولیعهد عربستان خبر می‌دادند. این در حالی است که پادشاه سعودی نیز از لحاظ جسمانی وضعیتی مشابه 2 ولیعهد متوفی دارد و برخی ناظران و شخصیت‌ها مرگ قریب‌الوقوع او را انتظار می‌کشند. به گفته برخی منابع نزدیک به خاندان سعودی، عبدالله بن عبدالعزیز نیز به آلزایمر دچار شده، به گونه‌ای که اصلا نمی‌داند در اطراف او چه می‌گذرد. مرگ ولیعهد عربستان و بیماری ملک پیر، ابهامات درباره آینده حاکمیت در این کشور نفت‌خیز حامی غرب را افزایش داده است. تعداد زیاد شاهزادگان سعودی که برخی آمار آنها را
6 هزار نفر می‌دانند و هر کدام سودای قدرت در سر می‌پرورانند، بر احتمال آغاز جنگ قدرت در شبه‌جزیره عربستان بعد از مرگ ملک عبدالله افزوده است. در حال حاضر، تعیین جانشین نایف مهم‌ترین مساله در عربستان است بویژه که موضع جانشینی و ولیعهدی در عربستان با دیگر کشورهای سلطنتی دنیا تفاوت دارد، زیرا عبدالعزیز بن‌سعود (بنیانگذار رژیم سعودی) سنتی را بنیان گذاشته که براساس آن سلطنت از برادر به برادر برسد؛ نه از پدر به پسر. از ابتدای تاسیس نظام حاکم بر عربستان در سال 1932 سنت این خانواده چنین بوده است. اما ملک عبدالله، شاه عربستان در سال 2007 در فرمانی هیاتی را به نام «هیات بیعت» تاسیس کرد. این هیات نحوه انتخاب پادشاه و ولیعهد این کشور در آینده را مشخص می‌کند اما در همین فرمان پادشاهی آمده بود که انتخاب‌ها درباره شاه و ولیعهد کنونی تسری پیدا نمی‌کند. طبق این گزارش، قرار است هیات بیعت عربستان بعد از 3 روز عزای عمومی برای تعیین جانشین نایف تصمیم بگیرد و وارد شور شود. در حال حاضر یکی از گزینه‌های جانشینی برای ولیعهدی سلمان بن‌عبدالعزیز 77 ساله، برادر ناتنی پادشاه سعودی و تنی نایف است که حدود 8 ماه پیش به عنوان وزیر دفاع منصوب شده است. با این وجود کوته‌فکری است اگر از نقش تاثیر‌گذار بندر بن‌سلطان در دربار سعودی غافل شویم. بندر بن سلطان که سال‌ها سفیر عربستان در آمریکا بوده، پس از مرگ فهد و به قدرت رسیدن عبدالله به ریاست شورای امنیت ملی عربستان رسید اما از پست جدید خود راضی نیست و خواهان سهم بیشتری از قدرت است. روزنامه فایننشال در آگوست سال 2009 در مقاله‌ای نوشت که بندر بن سلطان در سال 2008 قصد داشت با کودتا قدرت را در عربستان به دست بگیرد و کل نظام حاکم بر این کشور را تغییر دهد. چنین به نظر می‌رسد که آمریکا و غرب از تلاش‌های بندر برای تصاحب قدرت در آینده حمایت خواهند کرد، زیرا او که مدت زیادی در آمریکا بوده، دیدگاهی سکولار و غربی دارد و خواهان تغییر بافت جامعه سعودی است و گرایش بیشتر آن به ایالات متحده است. ولی واقعیت امر این است که هم‌اکنون تعدادی از پسران عبدالعزیز که همگی کهنسال و بیمار هستند در صف انتظار ولیعهدی بسر می‌برند. به هر حال به ولیعهدی رسیدن فردی کهنسال، می‌تواند برای ثبات سیاسی عربستان مخاطره‌آمیز باشد و منافع غرب را نیز به خطر بیندازد. از این‌رو این احتمال که قدرت پس از ملک عبدالله به یکی از نوه‌های عبدالعزیز برسد، بعید به نظر نمی‌رسد. جنگ قدرت در خاندان سعودی در حالی تشدید می‌شود که دامنه اعتراضات شیعیان عربستانی نیز در حال گسترش است. این التهاب خاندان و جامعه سعودی، آمریکا را بیش از هر زمان دیگری نگران آینده این کشور نفت‌خیز کرده است. پیش‌تر برخی گزارش‌ها از سفر بی‌نتیجه یک هیات آمریکایی به عربستان جهت حل اختلافات خاندان شاهزاده سعودی خبر می‌داد. با این وجود، تحولات و اتفاقات به وجود آمده و عدم ثبات سیاسی در دربار سعودی، این کشور را آبستن تحولات بسیاری کرده است.
شادی مردمی و عزای دولتی در بحرین
همزمان با مرگ نایف بن عبدالعزیز ولیعهد عربستان موجی از شادی در میان مردم بحرین آغاز شده است این در حالی است که دولت منامه 3 روز عزای عمومی اعلام کرده است. بحرینی‌ها در صفحات فیس بوک و توئیتر خود با تبریک این خبر، تصاویر شهدای انقلاب این کشور را که توسط نیروهای سعودی شهید شده‌اند منتشر کردند. بحرینی‌ها از زبان شاهزاده خلیفه بن سلمان آل‌خلیفه نخست‌وزیر این کشور و دوست صمیمی نایف مطالب طنزی نوشته‌اند که وی باید پس از ۴۱ سال نخست‌وزیری آماده خداحافظی از قدرت شود.
نایف بن عبدالعزیز بشدت مخالف هرگونه راه‌حل سیاسی درباره بحرین بود. نایف با اعزام نیروی نظامی به بحرین و اشغال این کشور بشدت در افکار عمومی این کشور منفور است.