گروه سیاسی: دور اول مذاکرات ایران و کشورهای 1+5 روز گذشته در 2 نوبت صبح و عصر در هتل «گولدن رینگ» مسکو برگزار شد. مذاکراتی که امروز نیز ادامه می‌یابد و گفته می‌شود پس از پایان مذاکرات امروز تقریبا مشخص خواهد شد که غرب و ایران درباره موضوع هسته‌ای جمهوری اسلامی به یک بن‌بست می‌رسند یا آنکه می‌توانند به یک راه‌حل مشخص و کاربردی دست یابند.
علی باقری، معاون جلیلی پس از پایان روز نخست مذاکرات در جمع خبرنگاران گفت: مذاکرات در 2 نوبت صبح و عصر انجام شد. این چارچوب در بغداد ارائه شده بود اما امروز به طور تفصیلی ارائه شد. وي افزود: در بخش گام‌های متقابل 5 گام به طور مشخص ارائه شد که می‌تواند روند را به سمت جلو هدایت کند و اینها به هم مرتبط و پیوسته هستند و به عنوان یک بسته می‌تواند پیشرفت واقعی را به همراه داشته باشد. گفت‌وگوهای معاونان 2 دور گفت‌وگوی تفصیلی در ژنو بوده که حاصل آن چارچوبی بود که به 1+5 ارائه دادیم که این چارچوب 5 محور داشت؛ اصول راهنمای مورد توافق 2 طرف، اهداف، موضوعات، ساختار شکلی و گام‌های متقابلی که 2 طرف باید بردارند. باقري ادامه داد: در این پیشنهاد حق غنی‌سازی ایران مورد تاکید قرار گرفته است. همان طور که همیشه بوده است و اقدام‌های شفاف‌ساز و اعتمادساز طرف مقابل و همکاری‌جویانه 2 طرف در عرصه هسته‌ای و غیرهسته‌ای چارچوب کلی گام‌های متقابل ایران است. وي همچنين گفت: دکتر جلیلی در مذاکرات تصریح کرد، راهکار اصلی پیشرفت مذاکرات، جلب اعتماد ملت ایران و پاسخ شایسته به گام‌های گذشته و کنونی ایران برای تثبیت حقوق هسته‌ای‌اش است. به گزارش ایسنا، باقری ادامه داد: ما مستدل و حقوقی و فنی و براساس واقعیت‌ها پاسخ جامعی را به پیشنهاد 1+5 ارائه كرديم که در بغداد ارائه شده بود. بحث‌های ارائه شده در نشست صبح و عصر توسط ایران مورد توجه طرف مقابل قرار گرفت. وی با جدی و سازنده خواندن مذاکرات روز نخست، تصریح کرد: در عرصه‌های مختلف در بیان پیشنهادهای خود و نقد پیشنهاد طرف مقابل در قالب معیارهای قانونی صحبت کردیم. معاون جلیلی گفت: در نشست عصر بر اساس اساسنامه آژانس و منشور ملل متحد غیرقانونی بودن ارجاع موضوع فعالیت‌های هسته‌ای ایران از سوی شورای حکام به شورای امنیت و صدور قطعنامه‌های تحریمی علیه ایران از سوی هیات ایرانی تبیین شد. باقری گفت: خانم اشتون در پایان نشست عصر به نمایندگی از 6 کشور اعلام کرد، فردا(سه‌شنبه) درباره پیشنهادات ایران و آنچه که به عنوان نقد پیشنهادهای 1+5 مطرح شده است، گفت‌وگو خواهد کرد. وی افزود: امیدواریم پاسخ طرف مقابل را در هر 2 عرصه پیشنهادات ایران و نقد پیشنهادهای 1+5 دریافت کنیم. البته کارشناسان به اراده آمريكايي‌ها براي نتیجه‌بخش بودن این مذاکرات امید چندانی ندارند. به عقیده برخی کارشناسان، غرب در مذاکرات مسکو به دنبال آن است که بدون دادن امتیاز «مشخص» و «به‌روز شده»ای موافقت ایران را با توقف غنی‌سازی 20 درصد و همچنین تعطیلی تاسیسات هسته‌ای فردو جلب کند. «دادن قطعات هواپیما» و «کمک به ایران برای تامین سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران» امتیازات طرف غربی است که البته بارها از سوی مسؤولان ایرانی با واکنش منفی مواجه شده است. طرف ایرانی معتقد است پیش از هرگونه اقدام ایران در راستای آنچه که «اعتمادسازی» خوانده می‌شود، طرف مقابل باید تحریم‌های «غیرقانونی» شورای امنیت را ملغی کند تا پس از این گام غرب، ایران نیز یک گام متناسب با آن بردارد. با این حال یک دیپلمات نزدیک به تیم مذاکره‌کننده ایران گفت این تیم در دور اول مذاکرات در مسکو یک راهبرد 3 گامی را در پیش گرفته است. به گفته این منبع آگاه «گام اول از این راهبرد انتقاد از فرصت‌سوزی یک ماهه گروه 1+5 از مذاکرات بغداد به این سو و عدم برگزاری نشست معاونین است». این منبع گفت: «1+5 کاملا در این باره توجیه خواهد شد که به این ترتیب به امکان پیشرفت در مسکو ضربه زده است». به گزارش ایران هسته‌ای، وی گام دوم راهبرد ایران را «ورود جدی و محتوایی به بحث درباره محور مدنظر 1+5» عنوان و اظهار کرد: «ایران پاسخ‌هایی روشن، مستند و مبتنی بر ان‌پی‌تی به پیشنهادهای غرب آماده کرده است که به تفصیل برای تیم 1+5 توضیح داده خواهد شد». وی این امر را روشن‌ترین دلیل بر جدیت ایران در مذاکرات مسکو دانست. این عضو هیات ایرانی در مسکو در ادامه اضافه کرد: «گام سوم راهبرد ایران تبیین 5 محور پیشنهادی ایران در بغداد به نحو تفصیلی‌تر و روشن‌تر است تا پایبندی گروه 1+5 به تعهد خود درباره درگیر شدن در بحث جدی درباره این موارد به آزمون گذاشته شود». گفته می‌شود، مذاکره‌کننده ارشد تیم هسته‌ای ایران روز گذشته در نشست 1+5 پیشنهاد 5 محوری خود را که از نشست بغداد نیمه‌تمام باقی مانده بود دوباره مطرح کرد.
5 پیشنهاد محوری ایران برای مذاکرات مسکو
جلیلی در آخرین تماس تلفنی که با کاترین اشتون، مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی درباره مذاکرات هسته‌ای ایران داشت تاکید کرد در صورت عدم توجه به 5 محور پیشنهادی در نشست بغداد، هیچ پیش‌بینی روشن و مثبتی از نتایج دور جدید مذاکرات نمی‌توان داشت. تاکید جلیلی بر پیشنهادات ایران در حالی است که مطابق توافقات بغداد قرار بود نشست‌های مقدماتی توسط باقری و اشمیت صورت گیرد و پیشنهاد کارشناسی و پیش‌نویس اولیه برای نشست مسکو آماده شود که این توافق به‌رغم 5 نامه پیاپی باقری با تعلل طرف غربی عملی نشد. در نهایت با تاکید جلیلی، اشتون نیز در واپسین روزهای باقی مانده به نشست مسکو پذیرفت در این دور از مذاکرات، پیشنهاد قبلی ایران در دستور گفتوگوها قرار گیرد. پیشنهاد اول ایران این است که گفتوگوها باید هدفمند باشد. باید نقطه هدف و ابتدايی و انتهایی در این گفتوگوها مشخص باشد. به این ترتیب طراحی یک چارچوب برای گفتوگوها و اصول و اهداف آن ضروری است. پیشنهاد دوم این است که این گفتوگوها اگر بخواهد موثر باشد باید مبتنی بر گام‌های متقابل باشد.
بحث سوم ایران این است که باید چارچوب گفتوگوها مشخص و روشن شود که انتهای این گفتوگوها چه وقت است و چگونه باید باشد و این مسیر چگونه قرار است طی شود. بحث چهارم و پنجم ایران نیز مربوط به بحث حقوق و تکالیف جمهوری اسلامی ایران است و اینکه کشورهای طرف مقابل باید حق غنی‌سازی را برای ایران در چارچوب ان‌پی‌تی به رسمیت بشمارند و نباید از حقوق هسته‌ای ایران کاسته شود یا تکالیفی بیشتر از ان‌پی‌تی تحمیل شود. روشن شدن این بحث تکلیف تحریم‌های شورای امنیت را نیز به لحاظ حقوقی روشن می‌کند.
«مسأله چارچوب» ضعف اصلی 1+5
با این حال پایان دور اول مذاکرات در مسکو نشان داد مهم‌ترین اختلاف میان ایران و 1+5 این است که یکی از دو طرف پیشنهادهای خود را در چه چارچوبی مطرح می‌کند. دپیلمات‌های حاضر در مسکو که به تیم ایران نزدیک هستند می‌گویند «مساله چارچوب» مهم‌ترین مساله‌ای است که اکنون روی میز مذاکرات قرار دارد. این دیپلمات‌ها می‌گویند گروه 1+5 پیشنهادهای خود را در هیچ چارچوب بلندمدتی که مشخص کننده الزامات و تبعات آن و گام‌های بعدی باشد قرار نمی‌دهند و صرفا بر برداشته شدن یک گام تاکید دارند. این از دید طرف ایرانی به این معناست که گروه 1+5 در واقع به دنبال پیدا شدن راه‌حل کلانی برای مساله نیست بلکه فقط بر گرفتن یک امتیاز تاکتیکی تمرکز کرده و بعد از آن هم احتمالا دوباره حرف‌های سابق خود را تکرار خواهد کرد. این در حالی است که طرف ایرانی عقیده دارد هرگونه مذاکره درباره یک گام مشخص بستگی به این دارد که آن گام در چه چارچوبی مطرح شود. منابع نزدیک به تیم ایران می‌گویند بسته به اینکه گام درخواستی در کدام چارچوب مطرح شود و برنامه کاری پس از آن چه باشد، پاسخ به آن متفاوت خواهد بود.
غرب: شکست مذاکرات فاجعه‌بار است
منابع نزدیک به 1+5 اذعان کردند به خوبی می‌دانند پیامدهای شکست مذاکرات با ایران تا چه حد فاجعه‌بار است. جاستینا پاولاک و استیو گوترمن در گزارشی برای خبرگزاری رویترز از مسکو در روز دوشنبه 29 خرداد نوشتند: «6 قدرت جهانی در مذاکرات امروز (دوشنبه) در مسکو تلاش خواهند کرد از شکست دیپلماسی برای حل بحران هسته‌ای ایران و بروز جنگی دیگر در خاورمیانه جلوگیری کنند. پیامدهای ناشی از شکست این مذاکرات، فاجعه‌بار خواهد بود. اسرائیل تهدید کرده است در صورتی که راه‌حل دیپلماتیک حاصل نشود ممکن است تاسیسات هسته‌ای ایران را بمباران کند. بازارهای نفت ملتهب هستند و اقتصاد جهانی در صورت افزایش احتمالی قیمت نفت خام دچار بحران خواهد شد. ولی پس از 2 دور مذاکرات همه طرف‌ها به رسیدن به توافقی دیپلماتیک امیدوارتر شده‌اند». این خط خبری کاملا مخالف خطی است که شب پیش از مذاکرات از جانب منابع نزدیک به 1+5 تعقیب شد و در آن بر آمادگی این گروه برای شکست مذاکرات و تبدیل شدن مسکو به ایستگاه آخر مذاکرات تاکید می‌شد. در ادامه گزارش رویترز آمده است: «یک دیپلمات ارشد اروپایی گفت: ما تصمیم داریم این روند را ادامه دهیم تا مساله هسته‌ای را حل کنیم و ایران نیز چنین التزامی دارد». این دیپلمات همچنین گفت: «اشتون مایل است به میزان لازم در مسکو بماند».