سر ظهر رسیده‌ام و جز من مدعو دیگری در موزه نیست. منتظر می‌مانم تا هماهنگی‌ها انجام شود. از سه‌کنج دیوار گردن می‌کشم و چشم تیز می‌کنم. همان اولین عکس کافی است تا حالم بد شود؛ صحنه بمباران منازل مسکونی در منطقه نظام‌آباد تهران. مردم زیر آوار مانده‌اند. مردم که می‌گویم به حرف، سرسری می‌آید؛ زن، بچه، پیر و جوان. کوچه با ساختمان‌های عمودی بر سرشان هوار شده. قیافه‌های وحشتزده و چشم‌های گریانشان، سر ظهر مرا می‌گریاند. نام عکاس را که خیلی ریز کنار اثر نوشته شده به زحمت می‌خوانم: ساسان مویدی. عکس مربوط به سال 66 است.
یادم آمد چند سال پیش نمونه این تصویر را دیده بودم. نشسته بودیم به خوردن ناهار. پدرم زودتر از همیشه از سرکار آمده بود. من روبه‌روی خواهرم نشسته بودم. آن موقع تازه این جوجه رنگی‌ها مد شده بود و بچه‌ها جوجه‌ها را که صورتی یا سبز یا رنگ‌های دیگر بودند، داخل یک کارتن مقوایی نگهداری می‌کردند. صورت خواهرم عینا به خاطرم هست؛ یک چشمش به قاشق غذا و یک چشمش به جوجه داخل کارتن بود که صدای گرومب وحشتناکی میخکوب‌مان کرد. خواهرم قاشق را رها کرد و عقب پرید. رادیوی ترانزیستوری پدرم نویز برداشت و خش‌خش‌اش در میان صدای جیغ‌های مادرم گم شد. شیشه‌های خانه پایین ریخت. صدای خفیف جوجه رنگی‌ها از توی کارتن قطع شد. برق‌آلستوم را زده بودند. بعد از آن تا مدت‌های دراز، چسب‌های کاهی‌رنگ روی شیشه‌هایمان می‌چسباندیم که خانه را بی‌ریخت کرده بود. زیرپله خانه قدیمی‌مان مامن خوبی برای پناه گرفتن ما و اقوام بود. درس و مشق را ول کرده بودیم، کارمان این شده بود که بعد از شنیدن آژیر قرمز از رادیوی پدر، زیر پله‌ها بنشینیم و با خواهرم بمب‌هایی که می‌افتادند را بشمریم. شنیده بودیم وضع ما بهتر است. ایرانگردی کردیم؛ مدتی در مشهد، چند روزی سمنان و ورامین و بیشترش در پناهگاه‌های هتل لاله تهران و شرکت‌های پتروشیمی. به انتظار وضعیت سفید می‌ماندیم. به انتظار حمام کردن بعد از روزهای طولانی در صف‌های دراز و شلوغ حمام‌های نمره.
مردی که با صدای بم داخل رادیوی ترانزیستوری پدرم حرف می‌زد ما را به وحشت می‌انداخت؛ «شنوندگان محترم صدایی که هم‌اکنون می‌شنوید...» ما زیر پله‌های خانه می‌نشستیم و گریه می‌کردیم. مادرم دم به دم فریاد می‌زد و پدرم وسط حیاط می‌ایستاد و رد موشک‌ها را دنبال می‌کرد. خطوط سفید تا چندین ساعت بر پهنه آبی آسمان باقی می‌ماند. جنگ در محله کوچک ما حواشی بسیار داشت؛ از ترکشی که پیدا کردیم و به بسیج محله تحویل دادیم، از عیادت دوست پدرم که کارمند بیمارستان عیوض‌زاده بود، از پناهگاه‌هایی که داخل شرکت پتروشیمی درست کرده بودند و آدم‌ها تنگاتنگ هم جا می‌انداختند و می‌خوابیدند تا جوانکی که موجی شده بود و وقت بمباران بدون لباس روی بالکن خانه‌اش می‌رفت و با دهانش صدای مسلسل درمی‌آورد.
درهای موزه که باز می‌شود، داخل می‌روم و از نزدیک عکس‌ها را واضح‌تر می‌بینم؛ به یمن این عینک که از وقتی نزدیک‌بین شده‌ام دیگر دیدن دورترها برایم سخت شده. بعد از عکس بمباران مناطق مسکونی نظام‌آباد، اولین عکسی که اینقدر واضح به نظر می‌رسد، تصویری از آوارگان جنگ تحمیلی در ایلام است. خانه‌به‌دوشی هم بد دردی است بویژه اینکه مردهای خانه همه رفته باشند و بار این خانه‌به‌دوشی بر شانه نحیف زن‌ها باشد. عکس را که مربوط به سال 67 است مجتبی آقایی گرفته که دبیر نمایشگاه نیز هست. «حومه خرمشهر» از شهید بهروز مرادی، «تشییع شهدای آبادان» احمد علیزاده‌نوحی و تصاویری از موشکباران تهران از جاسم غضبان‌پور و امیرعلی جوادیان. در سمت چپ سالن، تصویری از بقایای یک امامزاده در سوسنگرد به چشم می‌خورد. این عکس را هم ساسان مویدی در سال 66 گرفته است. در گوشه دیگری از سالن، تانک‌های عراقی سعی می‌کنند از روی تل خاک و مخروبه بالا بروند. کنار عکس نوشته شده: تخریب اموال عمومی توسط اشغالگران، عکس علی فریدونی. بیشتر عکس‌های نمایشگاه مربوط به مناطق جنوب کشور است. از اندیمشک و دزفول گرفته تا اهواز، خرمشهر و آبادان. بین عکس‌ها اثری از زنده‌یاد بهمن جلالی به چشم می‌خورد. عکس مربوط به منازل مسکونی خرمشهر است.
سالن‌های تحتانی نمایشگاه نیز مملو از عکس‌هایی از این قبیل است. همه از یک جنس و اینقدر تفاوت بین یک عکس تا عکس کناردستی. به قول شاعر یک قصه بیش نیست و از هر زبان که می‌شنویم نامکرر است. در میان عکس‌ها، اثر زیبایی از سیف‌الله صمدیان نصب شده است. پیرزن دزفولی بر بلندای ویرانه‌ها دست‌ها را چلیپای صورت کرده و به کجا می‌نگرد خدا می‌داند. جز شهرهای جنوب، عکس‌های تکان‌دهنده‌ای از بمباران برخی مناطق تهران مثل خیابان خزانه بخارایی یا راه‌آهن نیز هست.
در عکس دیگر عده‌ای از مردم کنار لاشه‌های یک میگ در گیلانغرب عکس یادگاری گرفته‌اند. عکس اثر عربعلی هاشمی است. نمایی از تلاش چند زن برای حفر گودال و مخفی شدن در آن برای مقابله با بمباران نیز عکس دیگری از سعید صادقی است. اسعد نقشبندی دیگر عکاسی است که سراغ بیمارستان‌ها و مراکز درمانی خرمشهر در طول جنگ رفته است. در میانه سالن نمایشگاه، عکس زیبایی از زنده‌یاد کورش ابوطالب امام به چشم می‌خورد. عکس پس‌زمینه سیاه و سفید دارد و دیواری مخروبه را نشان می‌دهد که بر شانه‌اش یک نسترن صورتی تکیه داده است. تابلوی واژگون مدرسه‌ای در خرمشهر از امیرعلی جوادیان، مصدومان شیمیایی روستای زرده اثر رجبعلی قهرمانی، پیرزنی با قاب عکس 2 پسرش در روستای قلعه‌چی از مهدی منعم و مردی که خود را روی دختر خردسالش انداخته تا از جان او محافظت کند اثر احمد ناطقی و... دیگر عکس‌های حاضر در سالن‌های نمایشگاه را تشکیل می‌دهند. عکس‌های عکاسان این نمایشگاه از مناطق جنوبی ایران ناخودآگاه مرا یاد رمان «ثریا در اغما»ی زنده‌یاد اسماعیل فصیح می‌اندازد. نویسنده از دهانه ترمینال شمال‌غربی میدان آزادی در میان دود گازوئیل اتوبوس‌ها، ساندویچ تخم‌مرغ پخته و شیرینی دستفروش‌های دوره‌گرد شروع می‌کند تا به چادرهای برزنتی تی‌بی‌تی مسافران ترکیه می‌رسد و با ایرانیان مقیم پاریس که به خیال خود از مهلکه جنگ گریخته‌اند آشنا می‌شود؛ ایرانیانی که عمدتا و به‌زعم خود قشر روشنفکر و متفکر جامعه را تشکیل می‌دهند. هرچند واکنش ایرانیان مقیم پاریس که هریک به زعم خود تیتر و عنوانی را در قالب نویسنده، پژوهشگر و باز هم به اصطلاح روشنفکر یدک می‌کشند در مواجهه با روایت‌های مهندس آبادانی از وقایع جنگ دیدنی است بویژه وقتی شخصیت اصلی داستان در کنار رود سن به بازگویی بخشی از روایت‌ها می‌پردازد: «یک‌ماه بعد از جنگ، من آبادان بودم. آن موقع عراقی‌ها هنوز محاصره آبادان را کامل نکرده بودند. هنوز جاده ماهشهر دست ایرانیان بود. همه جا پر از دود و آتش. از پالایشگاه هم شب و روز، ستون‌های عظیم دود بلند بود. چند مریضخانه را با توپ زده بودند. یک روز عصر که داشتم به چند دانشجوی امدادگر دانشکده نفت کمک می‌کردم، کارگری آمد که حیاط خانه‌اش کاتیوشا خورده بود. زن، مادر و 5 بچه‌اش با ترکش شدید کشته شده بودند. یک کارتن مقوایی که رویش نوشته شده بود پفک‌نمکی دستش بود که به یکی از دانشجویان داد. او با دلسوزی پرسید: این تو چیه پدر؟ کارگر با مشت توی سر خودش می‌زد و می‌گفت نمی‌دونم مال کدومشونه. ما اول خیال کردیم پفک‌نمکیه. دانشجو در کارتن را باز کرد؛ توی کارتن دست یک بچه بود که از کتف قطع شده بود. کارگر توی سرش می‌زد و مرتب می‌گفت: نمی‌دونم مال کدومشونه!»
دست اندرکاران برپایی این نمایشگاه معتقدند با وجود گذشت سال‌ها از جنگ، دوران دفاع مقدس تمام نشده است. تبیین ناگفته‌های جنگ و پرده برداشتن از بخش اعظمی از حقایق و زوایای پنهان 8 سال دفاع مقدس مهم‌ترین هدف برپایی این نمایشگاه قلمداد شده است. عکس‌های حاضر در نمایشگاه همه از آرشیو مبسوط بنیاد شهید و امور ایثارگران وام گرفته شده تا این هدف را در قالب چنین نمایشگاهی به منصه ظهور بگذارد. «خانه در آتش» را به نوعی می‌توان برشی متفاوت از یک حماسه نیز دانست. تلاش بی‌نتیجه دشمن برای تضعیف روحیه رزمندگان و حرکت ناجوانمردانه دشمن به‌رغم کنوانسیون‌های بین‌المللی و هدف گرفتن 15 هزار و 253 نفر از غیرنظامیان در شهرهای مختلف ایران به خوبی گواه این ادعاست که ما بزرگ‌ترین حماسه‌ها را از آن خود کرده‌ایم.