محسن جندقي: فاز دوم قانون هدفمند کردن یارانه‌ها باید از اول خرداد امسال اجرا می‌شد که نشد. دولت در نخستین روزهای سال جاری با افزایش 28 هزار تومانی به عنوان مابه‌التفاوت یارانه هر نفر سعی بر اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها داشت که مجلس شورای اسلامی مانع از آن شد و شرایط اقتصادی کشور را برای اجرای این طرح مهیا ندانست، این در حالی است که هنوز تکلیف انصراف یا عدم انصراف سرپرستان خانوارها نیز از دریافت یارانه نقدی مشخص نشده و از سوی دیگر میزان مبلغ هم غیرقانونی اعلام شده بود اما همان طور که گفته شد بیشتر اقتصاددانان و نمایندگان مجلس بر این باورند که اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در برهه کنونی شتابزده است و توزیع یارانه نقدی و طرح‌های پیاپی دولت برای افزایش یارانه نقدی دارای توجیهات سیاسی و فاقد توجیه اقتصادی است البته مجلس رقم بودجه فاز دوم را تصویب کرد و دولت را ملزم کرد تا از اول ماه پایانی بهار آن را اجرا کند اما اینگونه نشد و برای اتمام حجت هم محمدرضا فرزین، دبیر ستاد هدفمندی یارانه‌ها آب پاکی را روی دست همگان ریخت و گفت که حالا حالاها از اجرای فاز دوم خبری نیست. الان دوم تیر است و آنگونه که از گفته‌ها برمی‌آید اجرا تا شهریور‌ماه به تعویق افتاده است. بنابراین دولت نه‌تنها اجرای فاز دوم را عقب انداخته بلکه به اهداف برنامه پنجم مبنی بر واقعی کردن قیمت‌ها در هر سال برنامه نیز نخواهد رسید. تاکنون 16مرحله یارانه نقدی به حدود 74 میلیون نفر از جمعیت کشور پرداخت شده است البته تاکنون آمار ارائه شده درباره يارانه‌بگيرها به‌طور دقیق اعلام نشده است. دولت در مرحله نخست تعداد افراد يارانه‌بگير كشور را 62 ميليون نفر، در مرحله دوم تعداد اين افراد را 67 ميليون نفر و در مرحله سوم تعداد يارانه‌بگيران را 72ميليون و 500 هزار نفر اعلام کرد. اين در حالي است كه در آخرين مرحله واريز يارانه به حساب مردم تعداد اين افراد به 73 ميليون و 500 هزار نفر رسيده است. با استناد به آمار جمعیت کشور درباره صحت تعداد افراد و با عنایت به اینکه تعداد زیادی از جمعیت ۷۵ میلیون نفری کشور تاکنون برای دریافت یارانه نقدی ثبت‌نام نکرده‌اند، صحت آمار اعلام شده از سوی مرکز آمار مبنی بر پرداخت یارانه نقدی به ۷۴ میلیون نفر از ایرانیان زیرسوال است. با این حال در هر مرحله از پرداخت نقدی یارانه‌ها و با در نظر گرفتن جمعیت 72 میلیون نفری دریافت کننده یارانه، حدود 3 هزار و 240 میلیارد تومان به مردم پول پرداخت شده است که 45 هزار میلیارد تومان آن از محل مصوب بودجه 1390 و مبلغ 148 هزار میلیارد تومان نیز با استقراض از بانک مرکزی صورت گرفته است. اخیرا هم سازمان هدفمندی یارانه‌ها با ارسال پیامکی به دریافت‌کنندگان یارانه به آنها اجازه داد تا یارانه 28 هزار تومانی را از حساب خود برداشت کنند. این سازمان اعلام کرد مبلغ 3 هزار تومان بابت افزایش قیمت نان و برای 3ماه است و آن هزار تومان اضافی هم باشد برای خودتان. این مبلغ از اندوخته بودجه سال 1390 بوده و از آنجا که به قول محمدرضا فرزین، دبیر ستاد هدفمندی یارانه‌ها هیچ ربطی به اجرای فاز دوم ندارد بنابراین احتمال دارد که رقم یارانه‌ها با اجرای فاز دوم افزایش پیدا کند.
ابهام در اجرای فاز دوم
در این میان ثبات نسبی قیمت‌ها در طول یک‌سال اجرای قانون هدفمندکردن یارانه‌ها خیلی دوام نیاورد و پس از اینکه سالگرد اجرای فاز اول قانون هدفمندکردن یارانه‌ها برگزار شد، کالاها قد راست کردند که قیمت‌های خود را بالا ببرند. این تکان بزرگ با به هم ریختگی بازار ارز همراه شد و بدین‌ترتیب افزایش قیمت‌ها روزانه شد؛ لبنیات بنای ناسازگاری گذاشتند و با گله‌مندی از اینکه دولت به تعهدات خود عمل نکرده و طلبشان را پرداخت نکرده است اقدام به تغییر نرخ کردند. سپس دیگر مواد غذایی و به دنبال آن خودروهای داخلی و خارجی گران شدند. امروزه روز معلوم نیست بازار در دست کیست و شهروندان به لحظه خبرهای جدیدی را درباره قیمت انواع کالاها می‌شنوند. این در حالی است که فاز دوم قانون هدفمندی یارانه‌ها اجرا نشده و روشن نیست که اجرای آن با چه تمهیداتی روبه‌رواست.
اطلاعات را فقط از ما بخواهید
دبیر ستاد هدفمندی یارانه‌ها در این‌باره می‌گوید: با توجه به مشکلات مصوبه مجلس در قانون بودجه 1391، دولت فعلا هیچ تصمیم و برنامه‌ای برای اجرای گام دوم قانون هدفمندی یارانه‌ها ندارد. به‌گفته محمدرضا فرزین طبیعی است اطلاع‌رسانی این موضوع نیز همچون روال گذشته در ستاد هدفمندی یارانه‌ها صورت خواهد گرفت و اطلاعات جدید منتشر خواهد شد. فرزین از مردم می‌خواهد اطلاعات موردنظر خود را از دبیرخانه ستاد هدفمندی یارانه‌ها و دولت دریافت کنند. او اضافه می‌کند: تمام قیمت‌های مربوط به حامل‌های انرژی همچنان به‌روال مرحله نخست قانون هدفمندی یارانه‌ها ادامه می‌یابد و هیچ افزایشی در حال حاضر در قیمت حامل‌های انرژی نخواهیم داشت. فرزین خاطرنشان می‌کند: افزایش قیمت انرژی در تولید کاملا به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود. فرزين تاكيد می‌كند: بررسي بودجه مربوط به هدفمندي لازم است زيرا بايد آمادگي لازم را براي اجراي فاز دوم كسب كنيم كه اين امر هيچ مغايرتي با قانون ندارد.
شیب ملایم فاز دوم هدفمندی
معاون برنامه‌ریزی وزارت صنعت، معدن و تجارت هم در این‌باره می‌گوید: شیب در نظر گرفته شده برای افزایش قیمت‌ها در مرحله دوم اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها کمتر از مرحله اول آن است و در بخش صنعت شیب ملایم‌تری نیز برای آن در نظر گرفته شده است. به گفته سیدرضا فاطمی‌امین، از آنجا که قیمت برق در فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها کمترین افزایش را برای بخش تولید، خواهد داشت، قیمت گاز بیشترین افزایش را به خود اختصاص خواهد داد. همچنین در فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها، بنگاه‌های بزرگ تولیدی با مشکلی روبه‌رو نخواهند شد و مانند سابق به کار خود ادامه خواهند داد. او با بیان اینکه تنها نگرانی در فاز دوم برای واحدهای تولیدی کوچک است، تصریح کرد: از آنجا که اجرای فاز اول این قانون آثار چالش‌زایی در بر نداشته، فکر می‌کنیم در فاز دوم نیز با مشکل خاصی روبه‌رو نشویم.