«ماجراهای تنتن» بر اساس کتاب نقاشیهای مصور ژرژ پراسپر رمی، نویسنده سرشناس و کارتونیست بلژیکی ملقب به هرژه ساخته شده است. این مجموعه روایت را اسپیلبرگ با استفاده از تکنیک موشنکپچر ساخته. بیتردید استیون اسپیلبرگ نباید قسمت نخست این مجموعه را میساخت چرا که ماحصل این اثر شباهت فراوانی به مجموعه ایندیانا جونز دارد. اسپیلبرگ را اگر رهایش کنند میخواهد ساخت همه مجموعههای فانتزی در هالیوود را از آن خود کند. چند سال قبل هم شهوت فانتزیخواهی وی سبب شده بود تصمیم بگیرد «دزدان دریایی کارائیب» را دست بگیرد اما صاحبان استودیو از حضور اسپیلبرگ به عنوان سکاندار این مجموعه فانتزی جلوگیری کردند. البته این شباهت فرمی و فحوایی تنتن به ایندی کاملا طبیعی است. در اوایل دهه 80 زمانی که «مهاجمان صندوقچه گمشده» (Raiders of the Lost Ark) در سال 1981 در سینماهای جهان اکران شد، بسیاری از منتقدان پاریسی در اغلب نوشتههای خود راجع به اشارات مستقیم این فیلم و شباهت غیرقابل انکارش به مجموعه کتابهای تنتن نقدهای مفصلی نوشتند. حتی خود هرژه در چندین گفتوگو با مطبوعات آمریکایی اعلام کرده بود تنها اسپیلبرگ است که میتواند برگردان سینمایی استانداردی از تنتن بسازد. اگر اسپیلبرگ با تکنیک موشنکپچر این فیلم را نمیساخت قطعا شباهتهای فرمی و محتوایی این فیلم به مجموعه ایندیا جونز بیشتر عیان میشد، ضمن اینکه پیتر جکسون (کارگردان ارباب حلقهها) به اسپیلبرگ توصیه کرد برگردان سینمایی بدون استفاده از تکنیک موشنکپچر دردساز است چرا که رشد نوجوان قهرمان فیلم مثل قهرمان مجموعه «هری پاتر» قطعا برایشان دردساز است و ساخت این مجموعه با تکنیک موشنکپچر دردسرهای کمتری دارد. شخصیت اصلی مجموعه داستانهای مصور تنتن درباره نوجوان روزنامهنگاری است به نام تنتن که در کنار کاپیتان هادوک و سگ سفیدرنگش– میلو– مثل ایندیا جونز باستانشناس دنبال سرنخ معماهای مختلفی دور دنیا میگردد. تنتن به ابرقهرمانهای آمریکایی شباهت دارد که برای یافتن حقیقت و تعادل بخشیدن به وضع موجود در جهان اطرافش تلاش میکند. زیرکی اسپیلبرگ در ساخت این فیلم این است که هر تصویرش یک حادثه را بازگو میکند اما مشکل اصلی فیلم این است که با قصه پیش نمیرود و حادثه و شخصیتهای جانبی جایگزین داستانپردازی شده است. این موضوع ضعف عمده فیلم محسوب میشود. اگر پیتر جکسون هدایت قسمت اول را برعهده داشت قطعا داستانپردازی منهای حادثه بیشتر اتفاق میافتاد اما حسن کارگردانی اسپیلبرگ هم در گریز زدنش به قلب حوادث است و مخاطب از یک هزار توی حادثه میگذرد. هرژه، خالق تنتن، در هر قسمت از مجموعه مصورش بیننده را با پرسشی مواجه میکند و همه حوادث و ماجراجوییها برای یافتن معمای طرح شده است. اگر مخاطبی با مخلوق هرژه آشنا نباشد، هزاران پرسش درباره این شخصیت در ذهنش شکل میگیرد و البته پاسخ ندادن به این سوالات کلاف ماجراها را گنگتر میکند و جهانگردیهای تنتن شباهت عمیقی به ماجراهای ایندی جونز پیدا میکند. الگوبرداری از این شخصیت و قصههای مصورش به درستی صورت نپذیرفته و اسپیلبرگ چنان بر موجودیت مخلوق هرژه سایه افکنده که از ابتدا او را با ایندی اشتباه خواهید گرفت. نکته دیگر به هیجانات کارگردان بازمیگردد؛ اینکه داستان در ابتدای فیلم بلافاصله آغاز میشود و هیچ مقدمه دراماتیکی برای بازنمایی شخصیت وجود ندارد و 3داستان ترکیبی مجموعه تنتن فاقد سرچشمههای داستانی برای معرفی ابعاد این شخصیت ماجراجو است و پیشزمینههای داستانی برای ورود شخصیتها دارای کششهای دراماتیک نیست و ترکیبی بیملاحظه از 3 کتاب «خرچنگ پنجه طلایی»، «راز اسب شاخدار» و «گنجهای راکهام» سبب شده کشف و رمزگشایی از شخصیت کاپیتان هادوک در محور فیلم باشد و این اثر فیلم کاپیتان هادوک باشد تا تنتن. رفتارهای خشک و مشنگ جستوجوگر تنتن شباهتهای برجستهای به «جک گنجشکه» (دزدان دریایی) جیمز باند دارد و بیواسطگی برای تبدیل نقاشیهای متحرک به داستانهای پی در پی فوقالعاده زننده است، گویی هیچ خلاقیتی در داستان وجود ندارد. عدم خلاقیت در باروری قهرمانمحوری- تنتن– و اتکا به حادثه و رفتن از گوشه جهان به گوشهای دیگر هیچ جذابیتی برای مخاطب ندارد و تنتن در قسمت نخست سینماییاش به یک بازی کامپیوتری شباهت دارد که مخاطب در هدایتش نقشی ندارد. نخستین قسمت از این مجموعه میتوانست به مولف و آغازگر موج تازهای از قهرمانهای جستوجوگر باشد اما سبک کهنه و کلاسیک اسپیلبرگ در قهرمانپروری سبب شده کنشهای تنتن و سیاق قهرمانپروری با سطحینگری خاصی توام باشد. سبک کمدی و لحظات کمدی این مجموعه هم شباهت فراوانی به ایندی دارد، منتها با این تفاوت که در نخستین قسمت از مجموعه سینمایی تنتن بار کمدی را کاپیتان هادوک به دوش میکشد. در عصر داستانهای علمی، تخیلی و ابرقهرمانها، احیا کردن سنتهای قصهگویی به سبک قدیم، آثار فانتزی را لخت و وارفته میکند.
روایت
تنتن همراه سگش در بازار قدیمی شهر بروکسل، ماکت کوچک یک کشتی قدیمی قرن هفدهمی به نام یونیکورن (اسب شاخدار) را میخرد که متعلق به سرفرانسیس است که به دنبال حمله دزدان دریایی به ریاست مرد خبیثی به نام «راکام سرخپوش» (با بازی دانیل کریگ) در دریا غرق شده و گنج گرانقیمتی را با خود به قعر اقیانوس برده است. تنتن پی میبرد که سرفرانسیس، 3 ماکت مشابه ساخته و نقشه گنج غرق شده را در آنها جاسازی کرده و حالا مرد شیطانصفتی به نام «ساخارین» که از نوادگان راکام سرخپوش است به دنبال آن نقشههاست. تنتن همراه سگ وفادارش در این مسیر با کاپیتان هادوک همیشه مست آشنا میشود که در بند ساخارین است. او هادوک را آزاد میکند و همراه وی به جستوجوی گنجینه گمشده اجداد دریانورد کاپیتان هادوک میپردازند و رقابت میان ساخارین و تنتن محور همه حادثهها و ماجراها میشود، با این وجود تنها تنتن و کاپیتان هادوک در پی به دست آوردن این گنجینه نیستند. ساخارین هم به دنبال پیدا کردن محل غرق شدن کشتی اجداد هادوک است. او برای رسیدن به هدفش از کشتن آدمها ابایی ندارد، یکی از سرنخها نزد تنتن و یکی دیگر نزد ساخارین است. پیدا کردن پازل سوم و نهایی معما که در تملک یکی از شیوخ عرب است و... .
درباره دوبله فیلم
سریال تنتن به مدیریت نصرالله مدقالچی دوبله شده بود که خود گویندگی در نقش هادوک را برعهده داشت که الحق شیرینی و جذابیت عمده کار از گویندگی باطراوت ایشان سرچشمه میگرفت. همانطور که در شماره روز قبل بیان شد، امیرهوشنگ زند یکی از جوانگوهای استثنایی دوبله کشور است که بیشک محبوبیت شخصیت تنتن وامدار صدای این گوینده کهنهکار و تصور تنتن بدون صدای او غیرممکن است. در سریالی که در شبکه نمایش خانگی توزیع شد، اصغر افضلی (پروفسور تورنسل) کسری کیانی و شروین قطعهای (دوپون و دوپونه) الیزا اورامی (کاستافیوره) و اغلب نقشهای فرعی را صادق ماهرو، شهاب عسگری و نادر کیمرام گفتهاند. شاید به سادگی ادعا کرد بزرگترین امتیاز دوبله نسخه سینمایی تنتن حضور نصرالله مدقالچی و امیر زند است که با طراوت بسیار زیادی در نقشهای خودشان صداپیشگی کردهاند. خوشبختانه صدای این 2 پیشکسوت دوبله بجا شنیده میشود. اولین صدایی که در دوبله تنتن میشنوید تیپگویی بسیار جالب و حرفهای ناصر طهماسب در نقش کیفقاپ است. این قسمت با بداههگویی ایشان و با توجه به دیالوگهای اصلی فیلم بدون هیچ انحرافی در ترجمه فوقالعاده شده. طهماسب این بخش را عالی گفته و یکی از زیباترین بخشهای دوبله این فیلم به حساب میآید.