
زهرا قزیلی: سیزدهمین مراسم «شب شاعر» به پاسداشت علیمحمد مؤدب اختصاص یافت. محمدمهدی سیار اجرای خود را با انتخاب اشعاری از یکی از کتب مودب آغاز کرد و حسین قرایی، دبیر این نشستها هدف از انتخاب یک شاعر جوان 38 ساله را برای مراسم «شب شاعر» اینگونه توضیح داد: به عقیده من عمر شعری این شاعر جوان بالا 50 سال است؛ دفاتر زیبای مودب این حقیقت را به اثبات میرساند. ما بر این عهد هستیم که پس از 10 یا 12 برنامه از یک شاعر جوان نیز در برنامه تجلیل به عمل آوریم.
شب شاعر برای وفاق شاعران انقلاب اسلامی
وی در ادامه تاکید کرد: ما در برگزاری مراسم شب شاعر به دنبال وفاق شاعران انقلاب اسلامی هستیم. شعر انقلاب اسلامی از همین کنار هم بودنها شکل گرفت و امیدواریم با حمایت نهادهای مختلف بتوانیم هرچه بهتر این مراسم را برگزار کنیم. قرایی درباره مودب اینگونه سخن گفت: شاعر عاشقانههای پسر نوح خود را بدهکار مردم و انقلاب میداند و نه طلبکار. حرفهایی از زبان مردم میزند و دغدغههای او برای مردم قابل درک است. در ادامه مراسم وحید جلیلی، فعال فرهنگی و یکی از همراهان قدیمی مودب که در تحریریه سوره روزگاری در کنار هم بودند درباره این شاعر جوان سخن گفت او شعر و هنر انقلاب را یک هویت حرفهای و یک هویت جریانی دانست و به روزهای آغازین انقلاب اسلامی اشاره کرد: در همان روزهای آغاز انقلاب اسلامی بسیاری از جوانان برآمده از انقلاب به عرصه هنر روی آوردند و توانستند خلأهایی را که انقلاب در حوزههای حرفهای فرهنگی و هنری به خاطر ناهمراهی برخی جریانات روشنفکری با آن مواجه بود پر کنند.
جلیلی: نسل اول انقلاب در بهت روشنفکران فعالیت کرد
او نسلی که اواخر دهه 50 و اوایل دهه 60 به عنوان هنرمندان انقلاب شکل گرفتند را نسلی طلایی خواند و گفت: این نسل، انقلاب تنها و مظلوم را یاری کردند و در بهت و حیرت جریان غربزده روشنفکرمآب که فکر میکرد اگر آنها انقلاب و آرمانهای دینی و نهضت فراگیر مردم را تنها بگذارند، انقلاب نمیتواند در عرصه هنر به شکوفایی برسد، فعالانه عمل کردند. اگرچه امروز بسیاری از چهرههای موثر و موسس نسل اول بین ما نیستند اما همواره روحیه تلاش و شجاعت آنها مانند امثال سلمان هراتی، سیدحسن حسینی و قیصر امینپور مبدأ الهام جدی برای نسلهای بعدی بوده است.
اوج رویش هنر انقلاب در فتنه 88 بود
جلیلی در ادامه تاکید کرد: شعر انقلاب نسبت جریانی با مراحل مختلف انقلاب و دفاع مقدس پیدا کرد اما این هویت جریانی در دهههای 70 و 80 به علل مختلف کمرنگ، تضعیف و بعضا استحاله شد تا جایی که گمان میرفت شعر انقلاب مستحیل شده و عناصر انقلابی در شعر روز به روز کمرنگ شود. برخی چهرهها ترجیح دادند در هویت خود مستقر شوند و هویت جریانی را کمرنگ و حتی انکار کنند اما از اوایل دهه 80 رویشهای جدی جدیدی در هنر انقلاب ظهور پیدا کرد و نشان داد شعر انقلاب به عنوان هویت جریانی پابرچاست و نسبت آن با انقلاب اسلامی نسبت وسیعی است البته اوج این رویش در فتنه 88 و 8 ماه دفاع مقدس آشکار شد، چرا که در آن مقطع مشخص شد (ضمن احترام به پیشکسوتان و نسل اولیهای انقلاب) انقلاب محتاج هیچ نسل و گروهی نیست.
شعر انقلاب یک چشمه جوشان است
این فعال فرهنگی با بیان اینکه شعر انقلاب یک چشمه جوشان است که چشمههای جدیدی از آن میجوشد، گفت: علیمحمد مودب نمونهای از نمادهای نسل نو شعر و هنر انقلاب به شمار میرود، چرا که جدای از شعر نیست و در هنر و توان ادبی وی تردیدی وجود ندارد. همچنین مودب این توفیق را داشته که در بعضی صحنههایی که عدهای توفیق حضور در آن را از دست دادهاند، حضور یابد و علمداری کند. هنر انقلاب اسلامی به تجدید مطلع رسیده است و حالا این رویشها و نسل جدید هستند که در صحنه حضور دارند البته روزگار نو و افق پیش رو همان آفتهایی که نسل اول را تهدید میکرد، خواهد داشت، چرا که طبیعت عالم اینگونه است. وی با بیان اینکه امتیاز نسل جدید نسبت به نسل قدیم این است که تجربههای نسل قبلی را به همراه دارد، اظهار داشت: بسیاری از زمین خوردنها، فاصله گرفتنها و استحاله شدنهای نسل قبل شاید به دلیل بیتجربگی برای حضور در فضاهای جدید بوده است که خوشبختانه نسل جدید هنر انقلاب با استفاده از تجربههای گذشته میتواند آینده درخشانتری داشته باشد؛ به عبارت دیگر این نسل به قلههای بلندی در عرصه ادبیات آیینی و انقلابی خواهد رسد. مراسم شب شاعر با پخش تصاویری از مودب ادامه یافت. این تصاویر مربوط به مستندی از علیمحمد مودب بود که قرار است از شبکه افق به نمایش درآید. در ادامه غلامرضا کافی، منتقد ادبی، شاعر و استاد دانشگاه درباره شاعران انقلاب گفت: آثار تولید شده در حوزه هنر و ادبیات انقلاب اسلامی زیاد است ولی به خاطر اینکه کم تبلیغ میشود کمتر شناخته شدهاند البته بدسلیقه بودن هم عاملی است که نمیشود انکار کرد. امروز به خاطر تجدید مطلع جریان هنری انقلابی نباید نگران باشیم که برخی شعرها تکرار شود ولی باید نگران باشیم که جبهه خودی پاکی و طهارت خود را از دست ندهد. نگرانی در حوزه هنر و ادبیات انقلاب همین جاست. وی درباره شعر و شاعر انقلاب اینگونه سخن خود را ادامه داد: شاعر انقلاب عام است و شاعر انقلابی خاص، بویژه بعد از انقلاب، زیرا بعد از انقلاب همه شعرا شاعر انقلاب هستند ولی برخی در این بین شاعر انقلابی هستند. به روز بودن و همزمان بودن با زمان از نشانههای شاعر انقلابی است. زمانآگاهی، شورش علیه وضع مطلوب، سازشناپذیری، دغدغه من جمعی به جای من فردی در شعر دارد و دلمویه بودن اشعار که موجب درازدامنی اشعار میشود از ویژگیهای شاعر انقلابی است که علیمحمد مؤدب این ویژگیها در شعرش وجود دارد. روایتگری، عینیتپذیری و... مباحثی است که قبل از این در اشعار سلمان هراتی دیده شده بود که اکنون در شعر مودب وجود دارد.
اعتراض در شعر مؤدب
کافی درباره شعر مودب به این نکته اشاره کرد: اعتراض در شعر مؤدب به چشم میآید که قبل از این قزوه پیشگام شعر اعتراضی در جریان شعر انقلاب بوده است. پاسخ به تقاضا و ایجاد تقاضا نکته ظریفی است که از آرماناندیشی میآید که در شعر مؤدب این ایجاد تقاضا به چشم میآید.
متعهد بودن مهمتر از انقلابی بودن است
در بخش دیگری از برنامه میلاد عرفانپور متنی را در وصف مودب خواند و پیام سفیر و خانه ادبیات افغانستان به مناسبت بزرگداشت علیمحمد مودب قرائت شد. در ادامه شب شاعر، مهدی قزلی، مدیرعامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی روی سن دعوت شد. او از اولین شعر مودب که شنیده بود یاد کرد و گفت: اولین آشنایی من با مؤدب به بیش از 13 سال پیش بازمیگردد و اولین شعری که شنیدم از وی در رابطه با مردهشور بود و همان جا فهمیدم مرگآگاهی در شعر این شاعر وجود دارد. بعد شعری از وی درباره امام رضا(ع) شنیدم و فهمیدم وی مشهدی است و بعدها فهمیدم از آن روستاییهایی است که شهری نشده. در روزگار ما مهمتر از انقلابی بودن، متعهد بودن است زیرا متعهد بودن ما را وادار میکند که اخلاق را رعایت کنیم. آنچه بر انقلابی بودن سایه میاندازد متعهد بودن است.
پختگی در شعر مؤدب
وی افزود: مؤدب برای بروز ظرفیتهای تعهدش به پختگی رسیده است. هنر امروز ما دچار آفت نشستگی شده است که برای برخی موجب زخم بستر و برای بعضی موجب زخم مواضع شده ولی مؤدب به پختگی رسیده و با ایستادگی شعر انقلاب را جلو میبرد.
فقدان توجه به مستضعفان آفت است
سعید حدادیان، شاعر و مداح اهل بیت که کتاب شعرش در «شهرستان ادب» به چاپ رسیده است درباره خصوصیات شعر مودب گفت: در ارتباط با چگونگی شعر مؤدب بزرگان سخن گفتهاند و سخن خواهند گفت اما در ارتباط با شخصیت مؤدب چند شاخص برایم درخشیده است و کسانی که در شاخه ادبیات فعال هستند باید به آن توجه کنند. فقدان توجه به موضوعات مستضعفان در شعرا و نویسندگان مذهبی یک آفت است که در شخصیت مؤدب این موضوع به چشم نمیخورد. حدادیان به توجه مودب به اشعار جوانان اشاره کرد و گفت: آغوش باز شخصیت مؤدب برخلاف ظاهرش بسیار چشمگیر است. او بدون آنکه ابراز کند به شعر جوانان توجه میکند. مؤدب با این شخصیت پناه شعرای جوان است و توانسته پرچمداری کند.
مؤدب شاعری دردمند
این شاعر و مداح اهلبیت(ع) گفت: چون مؤدب اهل درد است شاعران جوان در کنارش حاضر میشوند. درک درد باید فراتر از دردهای شخصی باشد و در مودب این چنین دردی وجود دارد. مؤدب 5 قطعه شعر برای جانبازان شیمیایی گفته است و من در جلساتی که شعر برای شیمیاییها خوانده شد میدیدم که مؤدب گریه میکند و همین توجه موجب شد که وی شاعر دردمندی شود. پس از سخنان حدادیان شعر مربوط به جانبازان شیمیایی توسط سیار قرائت شد. در انتهای مراسم و پس از رونمایی از سایت مودب و سخنرانی محمدعلی بهمنی و زهیر توکلی درباره شخصیت و شعرهای علیمحمد مودب او روی سن آمد و با ابراز تشکر و قدردانی از همه بزرگان و شاعران و نویسندگانی که در این مراسم حاضر شدند، گفت: در رابطه با شعر بحث زیاد است اما به اعتقاد من آشیانه شعر عشق است و در همان آشیانه جوجههای دیگر خود را پرورش میدهد و اگر شعر در حوزههای دیگر وارد میشود، در حقیقت در همان آشیانه رشد کردهاند. در روایتی میدیدم که دختر امام حسین(ع) از ایشان میپرسد که به مدینه بازنمیگردیم؟ که حضرت جواب میدهد، اگر پرنده را آزاد بگذارند به آشیانه خود باز میگردد. با توجه به همین روایت اگر میگذاشتند شاعر در آشیانه خود میماند ولی شاعر ناچار است که پرنده شعرش بال بزند تا از آشیانهاش دفاع کند.
دوربینهای خبری به سمت فرهنگ بچرخد
او در خاتمه به موضوعاتی فرهنگی و عدم توجه رسانه به این موضوعات اشاره کرد و گفت: چرا نباید کتاب سال و مراسم مرتبط به آن از تلویزیون پخش مستقیم شود؟ چرا نباید دوربینهای خبری به سمت فرهنگ بچرخد؟ ما در حوزههای قهرمانسازی چرا ضعیف عمل کردهایم که بچههای ما چهرههای فرهنگی را نمیشناسند ولی ساکنان شهرک ورزشی کشوری اروپایی را میشناسند؟! امید است که بتوانیم برنامههای فرهنگی مثل جشنواره شعر فجر را از تلویزیون به تماشا بنشینیم. در سیزدهمین مراسم شب شاعر محمدعلی بهمنی، غلامرضا کافی، وحید جلیلی، محمدحسین جعفریان، مهدی قزلی، محسن مؤمنیشریف، سعید حدادیان، حسین قرایی، میلاد عرفانپور، میثم نیلی، زهیر توکلی، علی داوودی، نماینده سفیر افغانستان و همچنین جمعی از شعرا و علاقهمندان به علیمحمد مؤدب در نخلستان سازمان هنری ـ رسانه ای اوج حضور داشتند. همچنین کتابهای شعر این شاعر انقلاب با 50 درصد تخفیف در نخلستان عرضه شد.