بینیازی از مردم فضیلتی در تقابل با طمع است که موجب عزت آدمی و قرب الهی میشود. حضرت سیدالساجدین سلامالله علیه میفرمایند:
«رَأَيْتُ الْخَيْرَ كُلَهُ قَدِ اجْتَمَعَ فِي قَطْعِ الطَّمَعِ عَمَّا فِي أَيْدِي النَّاسِ وَ مَنْ لَمْ يَرْجُ النَّاسَ فِي شَيْءٍ وَ رَدَّ أَمْرَهُ إِلَى اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي جَمِيعِ أُمُورِهِ اسْتَجَابَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ فِي كُلِّ شَيْءٍ» [الکافی؛ 2/148] «همه خوبی را در قطع طمع از آنچه در دست مردم است، دیدم. کسی که در هیچ چیزی به مردم امید نبندد و در همه کارها، امر خود را به خدا واگذارد، خداوند عزوجل در همه چیزها او را پاسخ دهد.» آیا این عزت نیست که انسان تنها به خدا امید بندد و همه کارهای خود را به خدا بسپارد و هیچ چشمداشتی به داشتههای مردم نداشته باشد؟ آری! عزت مومن در بینیازی از مردم است. [الکافی؛ 2/148] و حقارت و اسارت او در نیازمندی او به مردم. [بحار الانوار؛ 71/411] و آنچنان بینیازی از مردم و نومیدی از آنها مهم است که در کنار نماز شب و ولایت اهلبیت عصمت و طهارت سلامالله علیهم اجمعین به عنوان فخر مومن و زینت دنیا و آخرت بیان شده است. [الکافی؛ 8/234] حال که بینیازی دارای چنین درجه اهمیتی است، لازم است در تحصیل آن بکوشیم و به نفس خود این حقیقت را بقبولانیم که تنها راه پیروزی و بهروزی ما در آن است. تاکید میکنم کارگزاران نظام اسلامی در اولویت هستند و همواره باید خود را مراقبت کنند و فریب نفس و شیاطین- بویژه شیطانهای انساننما- را نخورند و لحظهای اعتماد خود را به خدا از دست ندهند که خداوند متعال رسیدن به اهداف بلند اسلامی را با یأس از مردم و بینیازی و چشم نداشتن به دستان آنها قرار داده است. وقتی چنین شد، درهای آسمان به روی ما باز میشود. [مصباح الشریعه؛ صص
134 ـ 133] خواهید گفت: مگر میشود از مردم بینیاز بود؟ اصولا نیاز لازمه زندگی اجتماعی است که جز از راه ارتباطات اجتماعی هم قابل رفع نیست. پاسخ میدهیم که حق با شماست و ما هم این نوع ارتباطات را نفی نمیکنیم. اما سخن ما این است که نباید به آنچه در دست مردم است، طمع داشت که این باعث ذلت آدمی است و قلب ما باید از این رذیله پاک باشد. امیرالمومنین سلامالله علیه میفرمایند: «لِيَجْتَمِعْ فِي قَلْبِكَ الِافْتِقَارُ إِلَى الناسِ وَ الِاسْتِغْنَاءُ عَنْهُمْ فَيَكُونَ افْتِقَارُكَ إِلَيْهِمْ فِي لِينِ كَلَامِكَ وَ حُسْنِ بِشْرِكَ وَ يَكُونَ اسْتِغْنَاؤُكَ عَنْهُمْ فِي نَزَاهَهًِْ عِرْضِكَ وَ بَقَاءِ عِزِّكَ» [الکافی؛ 2/149] «در قلب خود نیازمندی به مردم و بینیازی از آنها را جمع کن. نياز تو به آنان در نرمى سخن و خوشروییات [در ارتباطات اجتماعی] باشد و بىنيازى تو از آنها در پاك نگهداشتن آبرو و حفظ عزتت [که به آنها طمع نداشته باشی]».