روزگاری کنار قبور شهدا پر بود از مادران شهدا. بی هیچ لطمه‌ای به حجاب، هنرمندانه چادر به کمر می‌بستند و با وسواس، از آن وسواس‌های مادرانه عکس‌ها را جا‌به‌جا می‌کردند؛ از قبور خاک می‌گرفتند؛ وسایل داخل ضریح آلومینیومی را مرتب می‌کردند؛ شمعدانی به وسایل اضافه می‌کردند؛ زیلو پهن می‌کردند؛ مفاتیح می‌خواندند و زندگی می‌کردند آنجا. ماهرانه دبه‌های کوچک‌شان را جایی میان شاخ و برگ درختان مخفی می‌کردند که هفته بعد 2 ساعت دنبال یک دبه نگردند! بعضی‌شان دسته دبه‌ها را با زنجیر قفل می‌کردند به جایی، به چیزی! دبه را آب می‌کردند، سنگ قبور را می‌شستند و دست می‌کشیدند روی نوشته قبرها، جوری که انگار دارند فرزندشان‌شان را ناز می‌کنند. می‌رفتی اگر کنارشان، به چای دعوتت می‌کردند و احیانا نان و پنیری، خاطره‌ای. آه! کم شده‌اند این صحنه‌ها، چرا که خیلی سریع دارند از میان ما می‌روند. مادران شهدا «امثال و حکم» جمهوری اسلامی‌اند. به نظام فرزند دادند و عاشقانه پای این تقدیم نشستند. دلرباترین میراث فرهنگی جمهوری اسلامی، زنبیل سرخی است که گنجایش عشق را داشت. یک شکلات، شکم تمام مورچه‌های قطعه‌ای از بهشت زهرا را پر می‌کند. مورچه‌ها شب‌جمعه‌ها دل‌شان تنگ می‌شود برای مادران شهدایی که دیگر در میان‌شان نیستند. مورچه‌ها از داخل قبر شهدا بیرون می‌آیند به این امید که مادران شهدا را ببینند اما پنجشنبه به غروب آفتاب نزدیک می‌شود و مادر شهید پاکدامن نیست که نیست. مثل «ننه علی». مثل آن مادر شهید که روی سنگ مزار پسرش، دقیقا روی اسم شهید، گندم می‌ریخت تا سفره پرندگان باشد. حالا هر هفته پنجشنبه آواز گنجشک‌ها بوی غم می‌دهد. مورچه‌ها معتقدند: مادر که برود، هر شهیدی گمنام می‌شود! آهای آدم‌ها! تا آنها بودند، این سنگ‌ها را خاک نمی‌گرفت.
***
لای یک درخت، دبه‌ای می‌شناسم که الان ماه‌هاست کسی به آن دست نزده. مورچه‌ها اما جای دبه را خوب می‌دانند. از تنه درخت بالا می‌روند، خود را به دبه می‌رسانند، داخل دبه می‌روند و دقایقی همانجا می‌مانند. پای یک درخت، مورچه‌ای می‌شناسم که پر کاهی چند برابر خودش می‌برد و می‌گذارد توی دبه. نمی‌دانم چرا؟! اما خوب یادم هست که مادر شهید پاکدامن همیشه می‌گفت: بهشت زهرا هر وقت خواستی که با دبه آب بدهی، اول خوب خوب داخل دبه را نگاه کن. اگر مورچه‌ای داخل دبه بود، دبه را بخوابان روی قبر، خودش آرام آرام بیرون می‌آید و به تو سلام می‌کند. جواب سلامش را بده، بعد بلند شو، آرام آرام برو دبه را پر از آب کن. توی راه، مدام بگو «سلام بر حسین». تا برگردی، می‌بینی که مورچه‌ها نیستند. حالا می‌توانی با آب و گلاب تمیز کنی قبر شهید را. چند دقیقه که گذشت، یواش یواش سر و کله مورچه‌ها پیدا می‌شود. اگر دهان یکی‌شان کاهی دیدی، بدان داخل قبر خبرهایی هست! مورچه‌ها پیام می‌آورند، پیام می‌برند؛ آه‌شان از کاه‌شان بلندتر است. اگر دیدی جنب و جوش‌شان زیاد شده، خرجش یک شکلات است. اگر دیدی مورچه‌ای طرف شکلات نمی‌رود، نگران نباش! فاتحه‌اش را می‌خواند!
***
نشسته‌ام بالای مزار شهید پاکدامن. از لا‌به‌لای درختچه‌ای قدیمی، دبه مادر شهید را پیدا کرده‌ام. دبه را می‌خوابانم روی سنگ قبر. هنوز زیارت عاشورایم تمام نشده که مورچه‌ای با پر کاهی در دهان بیرون می‌آید... انگار دارد جارو می‌کشد سنگ قبر را.
***
آهای رفتگر! می‌آیی با هم گریه کنیم؟