۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۸:۰۷
بازخوانی خاطره‌اي شیرین به بهانه درگذشت استاد علی کسمایی

اشک و لبخندهای بزرگان دوبله

علی کسمایی در سال ۱۲۹۴ خورشیدی در تهران به دنیا آمد. سال‌های اولیه زندگی و دبستان را همراه با خانواده در مازندران و گیلان گذراند، سپس به تهران رفت و لیسانس خود را در رشته علوم سیاسی از دانشگاه تهران گرفت. از سال ۱۳۲۵ به عنوان نویسنده و مترجم در روزنامه‌های مختلفی مشغول کار بوده و سردبیری روزنامه‌هایی مانند اطلاعات، مهرایران، عالم هنر و ... را برعهده داشته ‌است. علاوه بر این، از دهه ۱۳۲۰ به دريافت پروانه وکالت دادگستری توفیق یافت که پروانه وی اکنون در بخش نمایشگاه اسناد کانون وکلای دادگستری مرکز

ما ایرانی‌ها طبق یک واژه عامه و رایج «مرده‌پسند» هستیم. یعنی هنرمندان، ورزشکاران، پیشکسوتان و فرهیختگان علمی را زمانی که در قید حیات هستند کمتر تجلیل و تقدیس می‌کنیم و زمانی که به دیار باقی کوچ می‌کنند از آنها اسطوره می‌سازیم و تازه یادمان می‌افتد که آنها دیگر نیستند. استاد علی کسمایی اما پیش از رفتن از مردم و شاگردانش که هر کدام در دوبله صفت استادی را یدک می‌کشند، قدر دید. استاد کسمایی پس از یک دوره بیماری ششم تیرماه دار فانی را وادع گفت. ما نیز تصمیم گرفتیم جای انتشار یکی از گفت‌وگوهای استاد یا با لحن ویکی‌پدیایی از ایشان یاد کردن یک خاطره خوب را بازخوانی کنیم. سال 1387 زمانی که استاد 94 ساله بود در یکی از موسسات خصوصی تصمیم گرفته شد که فیلم «شین» را ایشان دوباره دوبله کند و روز دوبله این فیلم بزرگداشت خودمانی و صمیمی با حضور بزرگان دوبله باشد. زمانی که وارد استودیو شدم آنچه موجب حیرت و انگشت حیرت به دهان گزیدنم شد این بود که روزی که همه بزرگان یک جا جمع شده بودند مهین کسمایی، خواهرزاده استاد برای این اتفاق خودمانی کوچک و همراهی دیگر بزرگان دوبله از اتریش به ایران آمده بود. يك اتفاق شيرين جمعی همراه با بازخوانی خاطرات گذشته در تاريخ دوبله ايران رقم خورد. اغلب گويندگان بزرگ انجمن گويندگان براي بزرگداشت استاد علي كسمایي در این روز بزرگ گرد هم آمده بودند تا فيلم «شین» که ایشان چندین سال قبل آن را دوبله کرده بودند دوباره صداگذاری شود. خاطرم هست منوچهر اسماعيلي با همه روزهایی که او را می‌دیدیم و عبوس بود بسیار فرق داشت. زهره شكوفنده و ناهید امیریان که از دوران کودکی با انتخاب استاد کسمایی به مقام گویندگی رسیده بودند دائما اشک می‌ریختند و یاد گذشته‌ها می‌کردند تا اینکه چنگیز جلیلوند که استاد کسمایی او را با نام جنتلمن خطاب می‌کرد با چهره‌ای سرحال در حالی که دسته گل زیبایی در دست داشت وارد استودیو شد و در مقابل همه بزرگان دوبله با آن کت و شلوار شیک و غیر‌متعارفش در مقابل استاد زانو زد و دستانش را بوسید و سبب شد این جمع خودمانی از پیشکسوت‌ها گرفته تا جوان‌های دوبله همگی اشک بریزند. نصرالله مدقالچي (گوینده ثابت جین هاکمن) حس و حال عارفانه‌اي داشت و مثل ابر بهار اشک می‌ریخت. خودش می‌گفت واقعا روزی استثنایی است، بابت چنین روزی به جعفری (مدیرعامل موسسه قرن بیست و یکم) مدیون هستیم. رفتم سراغ مدقالچی و علت اشک ریختنش را جویا شدم. در پاسخ به کنجکاوی نابجایم گفت: دلم برای ايرج دوستدار، عطاءالله كاملي، ايرج ناظريان و ژاله كاظمي تنگ شده، کاش آنها هم زنده بودند و چنین روز باشکوهی را درک می‌کردند. همه اين مهرباني‌ها لطف ديگري به مراسم بزرگداشت بخشيده بود. مدقالچی در ادامه گفت: حضور استاد و جمع شدن اين همه گوينده بزرگ در كنار هم، يك اتفاق بي‌سابقه به شمار مي‌رود. اين اتفاق تكرارنشدني نويددهنده تکرار روزهاي خوش گذشته است. دوستان و همكاران سابق که گرفتاري‌هاي روزمره بين آنان فاصله‌ انداخته، چه زيباست كه در كنار هم گرد آمده‌اند. يك فيلم و اين همه گوينده ‌تراز اول؟! خانم ناهيد اميريان برایم تعریف می‌کرد زمانی که نخستین کارم را با استاد کسمایی انجام دادم 6 ساله بودم، الان که این فیلم را با ایشان دوبله می‌کنیم من
6 فرزند و 6 نوه دارم. اشک ریختنم طبیعی است. من از ابتدای همکاری با ایشان نقش کودکان را ایفا می‌کردم و در این 50 سال اخیر همچنان با چنین جایگاهی در خدمت استاد کسمایی هستم. حميد منوچهري (صداي «رئيس كلاه» در انيميشن «كارآگاه گجت») درباره این روز بزرگ گفت: در حافظه‌ام هرچه جست‌وجو مي‌كنم فقط اولين سال كار با استاد کسمایی (1338) را به خاطر مي‌آورم، آخرين همكاري من و استاد به 25 سال قبل در مجموعه «ميرزاكوچك‌خان جنگلي» بازمي‌گردد. من شوق فراوانم از همکاری مجدد با استاد را پنهان نمی‌كنم.
محمود قنبري، یکی مدیران دوبلاژی است که دوبله پس از انقلاب به او مدیون است. او خاطره جالبي از كسمایي نقل مي‌كند: من کارآموز استاد کسمایی بودم، البته شغل دیگری داشتم و کارمند یک اداره دولتی بودم. هر روز بعد از ساعت اداری به استوديو مولن‌روژ مي‌رفتم. بعد از 6 ماه استاد تنها نقشي كه به من سپرد، گفتن يك «بله قربان» جاي يك درشكه‌سوار بود! به استاد اعتراض كردم كه سهم من بعد از 6 ماه علاف شدن تنها گفتن یک «بله قربان» بود؟ استاد در جواب من گفت: اگر 6 ماه ديگر بيايي تازه اجازه می‌دهم یک «نه قربان» بگویی! همين اتفاق بود كه مقاومت و عشق مرا به این كار چند برابر كرد و در ادامه موجب شد با مرحوم منوچهر نوذري در استوديوي ديگري کار کنم و نقش بزرگ‌تري بگيرم. البته همان 6 ماه کار با استاد همه فوت و فن‌های دوبله را آموختم و همان دوره 6 ماهه رسیدن به مقام مدیریت دوبلاژی را برای من تسریع کرد. منوچهر والي‌زاده درباره همکاری‌اش با استاد گفت: نخستین كاري كه در آن با استاد همكاري داشتم به سال‌هاي 1337 بازمي‌گردد. من آن زمان كارمند اداره مخابرات بودم و از طريق دوستان استاد در اداره تئاتر به او معرفي شدم و بعد چند ماه توانستم به جاي «مل‌فرر» حرف بزنم و «رل یک» را از استاد بگيرم. ایشان موجب گوینده شدن من شدند و نگذاشتند به عنوان کارمند اداره مخابرات ادامه دهم. چنگيز جليلوند هم می‌گوید: زمانی که بعد از 25 سال به ایران بازگشتم، نمی‌دانستم ایشان هنوز زنده هستند. تقریبا سال 81 بود، در گفت‌وگویی از ایشان به عنوان مرحوم کسمایی یاد کرده بودم و در آن مصاحبه گفته بودم مرحوم کسمایی اصلا عامل پیشرفت من شد. یک روز در موسسه مشغول دوبله فیلم بودیم که ایشان وارد همین استودیو شدند و قبل از سلام به من گفت: «جنتلمن! من هنوز زنده هستم» و دیدم صفحات همان روزنامه در دست ایشان است؛ زبانم بند آمده بود، دیگر نمی‌دانستم چه بگویم، فقط یادم هست دیگر نتوانستم کار کنم. گوینده ثابت «پل نیومن» و «براندو» در ادامه گفت: خود من از لحظه بازگشت از سفر خارج در فكر اين اتفاق بوده‌ام كه هر بار بنا به دلايلي عقب افتاد تا اينكه به لطف و همت آقاي مطمئن‌زاده و جعفري اين محفل به وجود آمد كه نبايد زحمات اين دو عزيز ناديده گرفته شود. او در فيلم‌هاي «قايقرانان ولگا» جاي جان «دريك»، «دادگاه نورنبرگ» جاي «برت لنكستر» و «ماكسيميليان شل» در 2 نقش گوينده استاد بوده است كه جزو نخستین كارهاي او به شمار مي‌رود. يكي از مهم‌ترين رل‌هاي جليلوند كه با مديريت استاد سخن گفته، جاي «برت لنكستر» در فيلم «المرگنتري» است. وی در پایان یادآور شد مطمئنا من نخستین روز آذرماه 1387 را فراموش نخواهم کرد. وقتی دوبله «شین» تمام شد، همه گویندگان با اشک استودیو را ترک کردند. زمانی که ناهید امیریان و زهره شکوفنده از استاد خداحافظی می‌کردند به این دو که مثل دخترانش بودند، گفت: یادتون هست زمانی که «اشک‌ها و لبخندها» را دوبله می‌کردیم من عصا نداشتم- شکوفنده و امیریان گریه می‌کردند- راستی این عصا این روزها بدجوری اذیتم می‌کند. در پایان به عنوان یک روزنامه‌نگار باید از عباس مطمئن‌زاده که در 15 سال گذشته همچون یک فرزند از استاد مراقب کرد قدردانی کرد. امروز که نیست یاد طنین صدایش می‌افتم: «پورصباغ! بیا برو خونه من این مقاله چاپ نشدمو پیدا کن و در روزنامه اطلاعات چاپ کن».

ارسال نظر
captcha
پربیننده