آزاده صالحی: از آن دسته آدم‌هایی بود که علاقه‌ای به زیاد حرف زدن درباره خودش نداشت. روی این اصل هر زمان صحبت از حقیقت می‌شد دروغ می‌گفت و معتقد بود حقیقت دردی است که هیچ‌وقت انسان را رها نمی‌کند و تنها حقیقت این دنیا مرگ است. اطرافیانش نیز چنین اعتقادی داشتند. آندره ژید، نویسنده فرانسوی هم درباره او بر این باور بود، آنچه سلین ترسیم می‌کند واقعیت نیست؛ وهم و هذیانی است که واقعیت را برمی‌انگیزد. لویی فردینان دتوش ملقب به سلین یکی از نویسندگان نامدار فرانسه است. او نیز مانند چخوف پزشکی خواند و تا پایان عمر این شغل را در کنار نویسندگی‌اش ادامه داد. مهم‌ترین موفقیت او در حیطه نویسندگی از زمانی آغاز شد که رمان «سفر به انتهای شب» منتشر شد. داستان جذاب «سفر به انتهای شب» از اعزام جوانکی که خیال می‌کند نباید به جنگ برود اما در نهایت می‌رود تا زمانی که با ناکامی‌ها و خشونت‌ها آشنا می‌شود و از خود درباره نفس جنگیدن می‌پرسد، روایت زیبا و پرکششی درباره جدال انسان با جنگ و تمایل همیشگی‌اش با صلح را به تصویر می‌کشد. به باور برخی، این کتاب نیز به تبع «مرگ قسطی» او باز هم یک قهرمان دارد و آن هم خود سلین است. «سفر به انتهای شب» شانس این را داشت که بعد از انتشار با واکنش‌های مختلفی از سوی محافل ادبی فرانسه مواجه شود. این رمان توانست دستمایه نگارش آثار بعدی برخی نویسندگان چون جلال آل‌احمد باشد. در رمان «دسته دلقک‌ها» نیز سلین خود را منفک از پدیده رنج‌آور فقر نمی‌داند. به این ترتیب دوباره با فقری در جامعه‌ای همراه می‌شود که به سیاه‌روزی‌ها، دیوانگی‌ها، سقوط‌ها و بدبختی‌هایی که دست به گریبان اجتماع فرانسه قرن بیستم شده است لبخند می‌زند. داستان «دسته دلقک‌ها» مانند دیگر آثار او به وسیله زنده‌یاد مهدی سحابی ترجمه شده است. این رمان از زبان اول شخص یعنی خود سلین و در زمان جنگ بیان می‌شود. فردینان که یک مجروح جنگی 80 درصد اهل فرانسه است بعد از معافیت از خدمت به لندن می‌رود و وارد مشکلات زمان جنگ می‌شود اگرچه سلین هرگز یک روایتگر صرف و دور از آتش نبوده است. زندگی فردی او تماما آمیخته به فراز و نشیب‌های طولانی و سوءتفاهم‌های سیاسی و با تعقیب و گریزهایی از این دست همراه بود. از این رو است که شاید بتوان ردپای زندگی خود او را خاصه در
3 رمان «سفر به انتهای شب»، «مرگ قسطی» و
«دسته دلقک‌ها» به خوبی مشاهده کرد. فارغ از اینها نقش زبان را نیز در آثار او نمی‌توان نادیده گرفت؛ زبانی که در عصر خود به مقابله با زبان رسمی فرانسه برمی‌خیزد و برای رسیدن به این مرحله، عرق‌ریزان روح را تجربه می‌کند.