زیبا اکبرزاده:
تنش در روابط دمشق- آنکارا در پی سرنگونی یک فروند جنگنده متجاوز ارتش ترکیه به حریم هوایی سوریه به اوج خود در سال‌های اخیر رسیده است. رسانه‌های خبری روز پنجشنبه از نقل و انتقالات نظامی ترکیه در مرز این کشور با سوریه گزارش داده‌اند. آنکارا تایید کرده نیروی نظامی بیشتری برای استقرار در مرز با سوریه اعزام کرده است. کاروانی از خودروهای نظامی شامل تانک، آتشبار و موشک‌های پدافند هوایی در حال عزیمت از پایگاه‌های ارتش در دیاربکر و اسکندرون به سوی شهر یایلاداغ در جنوب ترکیه و واقع در مرز سوریه دیده شده‌اند. طبق گزارش‌ها، ستون‌هایی متشکل از خودروهای نظامی به سوی نقاط مختلف مرز با سوریه عزیمت کرده‌اند. رسانه‌های ترکیه این تحولات را اقداماتی احتیاطی توصیف کرده‌اند. در چنین شرایطی شورایعالی امنیت ملی ترکیه روز پنجشنبه با برگزاری نشستی 5 ساعته تاکید کرد، سرنگونی هواپيماي تركيه‌اي توسط ارتش سوريه بي‌پاسخ نخواهد بود و آنكارا در چارچوب قوانين بين‌المللي پاسخ قاطعي به اين اقدام دمشق خواهد داد. این شورا كه عالي‌ترين مقامات امنيتي و نظامي تركيه در آن حضور دارند، در پايان نشست خود اعلام كرد تركيه بر اساس قوانين بين‌المللي از حقوق خود به طور كامل دفاع خواهد كرد و همه گروه‌هاي تركيه بر دادن پاسخي قاطع به سوريه تاكيد دارند. این تحولات پس از آن صورت گرفت که سوریه 9 روز پیش يک فروند هواپيماي جنگنده فانتوم F14 ترکيه را در حريم هوايي‌اش هدف قرار داد. با این حال احمد داووداوغلو، وزیر خارجه در گفت‌وگو با شبکه TRT ادعا کرد، بر اساس نتايج بررسي‌ها، هواپيماي جنگنده ترکیه در حريم هوايي بين‌المللي و در ۱۳ مايلي حريم هوايي سوريه هدف قرار گرفته است. اگرچه جهان المقدسي، سخنگوي وزارت خارجه سوريه يک روز پس از آن در کنفرانسي مطبوعاتي در دمشق گفت: اين هواپيماي جنگنده ترکيه حريم هوايي سوريه را نقض کرده و پدافند هوايي سوريه آن را هدف قرار داده و اين جنگنده در آب‌هاي سرزميني سوريه سقوط کرده است. همچنین عبدالله گل، رئیس‌جمهوری ترکیه ضمن تایید نقض حریم هوایی سوریه به خبرگزاری آناتولی گفت: وقتی سرعت جت‌های جنگنده را بر فراز دریا در نظر بگیرید این عادی است که جنگنده‌ها بعضی وقت‌ها از خطوط مرزی 2 کشور همسایه رد بشوند. اين در حالي است که رجب طيب اردوغان، نخست‌وزير ترکيه ۲۶ ژوئن در سخناني در پارلمان اين کشور گفت: آنکارا مسلما تلافي خواهد کرد و اقدامات لازم را در زمان، مکان و با روش مشخص انجام خواهد داد. اردوغان اين اظهارات را همان روزي مطرح کرد که بشار اسد، رئيس‌جمهوری سوريه گفت: دمشق در «شرايط واقعي جنگ» قرار دارد. به نظر می‌رسد در این شرایط، ترکیه که بازیگر اصلی توطئه علیه سوریه بوده، با آرایش نظامی در نوار مرزی سوریه تنها بر تنش موجود در روابط دوجانبه و ناآرامی‌های منطقه افزوده و برای تروریست‌های مسلح سوریه دلگرمی ایجاد می‌کند. این در حالی است که اردوغان در سخنان روز سه‌شنبه خود در پارلمان ترکیه دست از تهدیدهای پیشین خود کشید و گفت: فعلا قصد اقدام نظامی علیه سوریه ندارند ولی از این به بعد هر عنصر نظامی در مرز سوریه را به عنوان یک تهدید نظامی تلقی کرده و بر همین اساس برخورد خواهند کرد. وی بدون اشاره به کمک‌های مالی، تسلیحاتی و لجستیکی که در اختیار مخالفان سوری قرار می‌دهد و عملا خاک ترکیه را به پایگاه این شورشیان جهت انجام عملیات تروریستی در سوریه و بی‌ثبات کردن این کشور تبدیل کرده، ادعا کرد: ما از صلح و دوستی حمایت می‌کنیم و کسی حق ندارد به ما بفهماند راهی که در پیش گرفته‌ایم اشتباه است! اما در آن‌سو، در ترکیه سیاست‌های ضدسوری دولت اردوغان آماج سرزنش قرار گرفته است.
نشست ژنو
وزاری خارجه کشورهای عضو دائم شورای امنیت همراه ترکیه، قطر، کویت و عراق در اجلاس امروز در ژنو موضوع طرح انتقالی دولت سوریه را بررسی می‌کنند. بر اساس طرح عنان، دولت انتقالی سوریه می‌تواند شامل هواداران بشار اسد و مخالفان باشد و هدفش پایان دادن به جنگ در این کشور عنوان شده است. ظاهرا طرح عنان بر مبنای قرار نداشتن بشار اسد همچنین برخی چهره‌های شاخص نظام سوریه و شخصیت‌های مطرح مخالف است، هرچند در این طرح درباره عدم حضور بشار اسد در این دولت موقت صراحتا چیزی بیان نشده است. ویتالی چورکین، سفیر روسیه در سازمان ملل در واکنش به این طرح گفت: هیچ تضمینی وجود ندارد که طرح عنان در ژنو مورد پذیرش قرار گیرد. برخی کارشناسان معتقد هستند با وجود اینکه ایده مستثنا کردن حضور بعضی افراد در دولت وحدت ملی سوریه توسط کوفی عنان هرچند مستقیما به بشار اسد اشاره نمی‌کند اما منظور همان عدم حضور بشار اسد در دولت بعدی است. به اعتقاد این کارشناسان گنجاندن این بند در طرح کوفی عنان در عین حال سبب کاهش حساسیت روسیه می‌شود که بر حضور بشار اسد در آینده سیاسی سوریه تاکید دارد. با این حال وزیر خارجه روسیه اعلام کرد سرنوشت اسد باید از طریق یک نشست ملی تعیین شود. همچنین با وجود اینکه رویترز از موافقت قدرت‌های بزرگ جهانی (5 کشور دارای حق وتو در شورای امنیت یعنی روسیه، چین، آمریکا، انگلیس و فرانسه) با طرح کوفی عنان خبر داده بود، شبکه العربیه از درخواست فرانسه و انگلیس برای مطرح شدن موضوع سوریه در منشور 7 سازمان ملل متحد خبر داد.