تحریم‌ها برای ایران اسلامی یک نعمت است و این موضوع به لحاظ تحقق اهداف انقلاب که همانا خوداتکایی و قطع وابستگی است، سودمند تلقی می‌شود. درحقیقت تحریم‌ها طی سه دهه گذشته باعث شده تا کشور از خام فروشی منابع به مرور رها شود و با رویکردی جدید به ایجاد ارزش افزوده کالا و تبدیل مواد خام به فرآورده روی آورد و با رونق حوزه تولید به سوی بازار صادراتی کالاهای خاص حرکت کند. تحریم نفتی، خود اقتصاد را به همین سو سوق می‌دهد. البته در این راستا اقدامات فراوانی چون احداث پالایشگاه‌های نفتی و ساخت کارخانه‌های‌پتروشیمی صورت گرفته است تا نفت خام را تبدیل به کالاهای مصنوع ارزآور کنیم. حرکت در چنین مسیری علاوه بر ایجاد اشتغال از خام فروشی و ارزان فروشی نفت نیز جلوگیری می‌كند البته باید به این نکته توجه داشت که اکنون نفت خام یک کالا نیست بلکه به عنوان هزاران کالا و هزاران بازار قدرت می‌توان مانور بیشتری با آن داد و این همان هدفی است که انقلاب می‌خواست و ما به استقبال آن رفتیم. اما با توجه به تحمیل تحریم‌ها از سوی نظام سلطه مانند عدم خرید نفت ایران، برنامه‌ریزان اقتصادی باید در این راستا طوری رفتارکنند که کشور را از زیان‌های مقطعی خارج کنند. آمریکا نمی‌تواند بیشتر کشورهای نیازمند به نفت ما را از خرید این کالا منصرف کند و اذعان دارد حدود 20کشور اختیار خرید نفت ایران را دارند كه در این صورت به هیچ عنوان نمی‌تواند جلوی خرید آنها از ایران را بگیرد. خیلی ازکشورها چون چین، هند، ترکیه و کره خریدار سرسخت نفت ایرانند این در حالی است که کشور هند در شرایط تحریم ایران حتی توانسته است کشتی‌های ایران را بیمه کند تا هیچ تحریمی به آن اسیب نزند. خیلی از کشورها اکنون با ایران مراودات اقتصادی دارند و آمریکا وقتی می‌بیند تحریم‌ها اثری ندارد این سری کشورها را از تحریم خرید نفت ایران مستثنا می‌كند.
اما جالب اینجاست که با وجود تحریم ایران بزرگ‌ترین نفتکش دنیا وارد خلیج فارس شد. به هر حال این تحریم‌ها به صورت مقطعی کمترین زیان را به ما رسانده است و از زاویه موازی در راستای رشد اقتصادی و دستیابی به بالا رفتن شاخص‌های اقتصادی کشور کمک کرده است. البته از اول انقلاب تحریم‌ها همیشه به نفع ما بوده است. اگر به بحث پیشرفت در صنعت هوا‌ـ فضا، اورهال و ساخت هواپیما، کشتی و صنایع مهم دیگر بنگریم، خواهیم دید که تحریم‌ها ما را در پیشبرد اهداف خود که همان خودکفایی و خروج از وابستگی است، هدایت کرده است. در شرایط تحریم ایران توانسته است به ساخت صنایع هایتک هواپیماهای جنگی، مسافری، کشتی‌سازی تعمیر و اورهال، هلی‌کوپترسازی زیردریایی‌سازی و ساخت ماشین‌های فوق‌سنگین بپردازد. از سوی دیگر دشمن وقتی چشم دیدن پیشرفت کشور را در حوزهای مختلف ندارد، ایران را در حلقه محاصره تحریمی قرار می‌دهد. تحریم‌ها اگرچه تاثیر گذار بوده اما منفعت آنها بیش از فشارها و محدودیت‌ها خود را نشان می‌دهد.
دستیابی به سوخت هسته‌ای و غنی‌سازی آن که منجر به تولید داروها و سلول‌های بنیادی و سایر نیازهاي پزشکی، کشاورزی و صنعتی است، خود حاکی از نتیجه تحریم‌ها‌ست و در این راه به نتایج خیلی‌خوبي دست یافته‌ایم. اگر به رشد اعتبار بین‌المللی در شاخص تولید ناخالص ملی کشور توجه شود، خواهیم دید که ایران حائز رتبه 16 در بین کشورهای دنیاست در حالی که ترکیه با وجود موقعیت اروپایی و درگیر نبودن در جنگ طولانی رتبه‌ای کمتر از ایران دارد. همچنین با وجود تحریم‌های پی درپی، ایران اسلامی از حیث رتبه علمی با رنکینگ رتبه 84 جایگاه مطلوب‌تري در دنیا دارد در حالی که رتبه ترکیه در این شاخص 95 است.
همچنین از حیث رتبه علمی، ایران بالاترین رتبه را در منطقه و حتی همتراز با استانداردهای جهاني کسب کرده است. در خیلی حوزه‌ها نظیر بخش فضایی جزو 8 کشوری هستیم که به فضا رفته‌ایم. و درزمینه‌های مختلف چون علوم پزشکی خودکفا شده‌ایم. این در حالی است که اوایل انقلاب پزشکان خارجی را برای مداوا به کشور فرامی‌خواندیم اما اکنون خودمان صادرکننده پزشک در دنیا هستیم. اگر به بحث تحریم خرید نفت ایران از سوی آمریکا و کشورهای غربی نگاه شود خواهیم دید که کشورهای بزرگی چون چین و هند مشتریان پروپاقرص نفت ما هستند و این کشورها نیز از حیث پیشرفت صنعتی در دنیا شناخته شده‌اند. بهترین کالاهای صنعتی‌های‌تک، سخت‌افزار و نرم‌افزار را اکنون چین و هند تولید می‌کنند و این کشورها خریدار بسیار خوبی برای ما هستند. تحریم‌های اخیر نمی‌تواند تاثیر آنچنانی بر اقتصاد ما به جای گذارد و آمریکا فقط با این روش همچنان مطابق عادت دیرینه دل خودش را به این شیوه محدودیت خوش کرده است.
* استاد اقتصاد سیاسی دانشگاه تهران