رنگ این روزها سفید است

آزاده صالحی: «به رنگ کودکی» کتابی مشتمل بر خاطرات جواد صحرایی است که به قلم حسن و حسین شیردل اخیرا از سوی نشر سوره مهر منتشر شده است. این کتاب چنانکه از نامش بر‌می‌آید، خاطرات دوران کودکی صحرایی را که در محیطی نظامی و در بحبوحه جنگ بسر می‌برد به تصویر می‌کشد. بخش عمده کتاب بر اتفاقاتی مبتنی است که در دوران کودکی صحرایی یعنی در میانه سال‌های 65 تا 67 که پدرش به فرماندهی لشکر 25 کربلا منصوب می‌شود به وقوع می‌پیوندد. راوی در این کتاب صرفنظر از تبیین خاطرات خوش و ناخوش دوران کودکی که در ایام جنگ سپری شد، به بیان تبعات روانی جنگ نیز می‌پردازد و توضیح این نکته را از این جهات مختلف ضروری می‌داند. برادران شیردل نیز که نگارش روایت جواد صحرایی را در این کتاب برعهده داشته‌اند درباره حاصل کار خود معتقدند: ساعاتی که با جواد گذراندیم ساعات خوبی بود و به نظر می‌رسید اتفاقات تازه‌‌ای در حال وقوع است. جواد جسته و گریخته خاطرات کودکی‌اش را تعریف می‌کرد و حرف‌هایش به دل می‌نشست. با وجود اینکه هم‌سن و سال خودمان بود و به قولی نسل سومی محسوب می‌شد اما یکی از آنهایی بود که جنگ را درک کرده بود. کتاب «به رنگ کودکی» در واقع ماحصل 7 ساعت گفت‌وگوی حسن و حسین شیردل با جواد صحرایی در حوزه هنری استان مازندران است. در این کتاب، راوی فارغ از تصویر ذهنی که از خاطرات جنگ در دهه 60 ارائه می‌دهد، پرده از گفتنی‌های تلخ و شیرینی برمی‌دارد که به کتاب فضای مخصوصی می‌بخشد و خواندنش برای مخاطب خالی از لطف نخواهد بود. به‌زعم نویسندگان کتاب، جواد صحرایی هنوز همان کودک پایگاه شهید بهشتی اهواز است. اتفاقاتی که برای او افتاد؛ زندگی در پایگاه شهید بهشتی، دیدار از معلم‌های سال‌های مدرسه، رفتن به دل منطقه و... هرکدام مولفه‌های مخصوص به خود را در این کتاب رقم زده‌اند، اگرچه برادران شیردل پیش از نگارش چنین کتابی تجربه انتشار آثار دیگری با مضمون جنگ را نیز در کارنامه خود ثبت کرده‌اند. چنانکه «زمین ناله می‌کند»، «شب موصل»، «باران‌های هفت‌تپه» و... نیز به تبع کتاب «به رنگ کودکی» این 2 نویسنده روایتگر 8 سال دفاع مقدس است و نشان از آن دارد که نوشتن از جنگ و تبعات آن یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های این 2‌نویسنده به شمار می‌رود. در بخشی از این کتاب آمده است: «بابا صبح آمده بود. پس فردا رفتیم کارخانه نمک. این منطقه برای ایران خیلی استراتژیک بود. وارد یکی از سنگرهای آنجا شدیم که با همه سنگرهایی که تا حالا دیده بودیم فرق داشت. اتاقی شیک که یک تخت قشنگ هم داشت. پرچم عراق هم روی یکی از دیوارهایش نقاشی شده بود که سنگر را زیبا کرده بود. گاهی سوت خمپاره‌‌ای و انفجاری در دوردست، زمین را تکان می‌داد. از سنگر زدم بیرون. تا چشم کار می‌کرد بیابان بود». (صفحات 94 و 95 کتاب) جمله‌‌ای که در لابه‌لای دیگر جملات کتاب جلوه‌فروشی می‌کند، یکی از جملات جواد صحرایی راوی این خاطرات است که می‌گوید: گاهی وقت‌ها که تنها می‌شوم و به آلبوم عکس‌ها و فیلم‌های زمان جنگ سرک می‌کشم، به خودم می‌گویم چرا بین همه همسالان، حضور من با چنین شرایط ویژه‌‌ای در فضای پرالتهاب، معنوی و شیرین جنگ رقم خورد؛ نکته‌‌ای که هنوز پاسخ روشنی برای آن دریافت نکرده‌ام.