سید‌محمد خاتمی از زمانی که در دوم خرداد 1376 در انتخابات ریاست‌جمهوری به پیروزی رسید و جریان اصلاحات را بنا نهاد، فعالیت فرهنگی و سیاسی خود را با گروه‌هایی ادامه داد که از سال‌ها پیش با آنها در پیوند بود؛ گروه‌هایی مانند اعضای حلقه آیین و کیان. اما مساله این بود که جنس خاتمی با آنها تفاوت داشت و فهم آنها از «اصلاحات» مشترک نبود. آقای خاتمی دارای شخصیتی مذهبی و با گرایش‌های دینمدار بود، در حالی که همراهان او که در قامت ایدئولوگ و تئوریسین این جبهه ظاهر می‌شدند دارای گرایش‌های سکولاریستی بودند.
اما این اختلاف موجب نشد او به عنوان رهبر جریان اصلاحات از این افراد دوری کند، بلکه او حتی اسیر فضاسازی‌های افراد این جبهه شد و گفتمان خود را متناسب با تحمیل گفتمانی آنان تغییر داد. نتیجه چنین پیوندی همان چیزی بود که در تاریخ دوران اصلاحات مشاهده کردیم؛ یعنی به قول خاتمی هر 9 روز یک بحران رخ داد؛ بحران‌هایی که بیش از هر چیز زاییده اندیشه‌ها و رفتارهای تند طیف سکولاریستی این جبهه بود. اما خاتمی زمانی پی برد که از سوی نیروهای به ظاهر طرفدار خود ضربه خورده است که دیگر دیر شده و دوران اصلاحات رو به پایان بود. خاتمی در سال‌های پایانی دوران ریاست خویش چندین‌بار به نقد افراط‌گری این طیف پرداخت. آن سال‌ها گذشت اما خاتمی دوباره پیوند خود با آنها را کم و بیش حفظ کرد. نتیجه چنین روابطی این شد که او در حوادث فتنه‌آفرین پس از سال 88 نیز نتوانست تصمیم درستی بگیرد و با گفتار و نوشتار غیرواقع و نادرست خود نه‌تنها آبی به آتش به‌وجود آمده نریخت بلکه بر شعله‌های آن نیز دمید.
با گذشت 3 سال اکنون شاهدیم آقای خاتمی تلاش دارد با احیای جریان اصلاحات میان این جریان و جریان رادیکالیستی سبز دیوار و مرزی بکشد. ظاهرا خاتمی جریان رادیکالیسم سبز را جریانی برانداز خطاب کرده است و این به مذاق نیروهای تندرو خوش نيامد. جريان سبز هرچند طيف گسترده‌اي را شامل مي‌شد و گروه‌هاي بسيار متنوع و گاه متضادي از ضد انقلاب را زير چتر خود گرفت اما هسته مرکزی و داخلی این جریان سیاسی همان اعضای فعال «دوم خرداد» و «اصلاحات»بودند، یعنی همان‌هایی که آشوب‌های تیرماه 1378 را آفریدند؛ همان‌هایی که 2 راهبرد «فشار از پایین و چانه‌زنی در بالا» و «فتح سنگر به سنگر قدرت» را مطرح کردند که مدل ساده‌تر تئوری‌های سال 88 بود.
ادامه در صفحه 2