شما فعالیت هنری خودتان را در 18 سالگی با تئاتر شروع کردید اما در تئاتر نماندید و با سریال «کیمیاگر» پا به عرصه تلویزیون گذاشتید، چرا تئاتر را ادامه ندادید؟ببینید، تئاتر در مملکت ما در مقایسه با دیگر هنرها مظلوم واقع شده است. تئاتر هنر است. در حالی که سینما صنعت به شمار می‌رود. چه‌بسا سوپراستارهایی بوده‌اند که از سینما به تئاتر آمده‌اند اما نتوانسته‌اند در تئاتر بازی کنند. روی این اصل است که می‌گویم تئاتر یک هنر است و کار هر کسی هم نیست. در پاسخ به سوال شما نیز باید بگویم بعد از چند سال کار کردن در تئاتر متوجه شدم که تئاتر نمی‌تواند پاسخگوی گذران زندگی من باشد. به بیان ساده‌تر نمی‌توانستم از این راه امرار معاش کنم. این شد که تئاتر را ترک کردم. البته خوشبختانه بعد از پیروزی انقلاب، تئاتر، سینما و موسیقی ما توانست خودی نشان دهد و جایگاه مطلوبی یابد. خاطرم هست در سال 1990 (1368) ما اولین گروهی بودیم که برای اجرای تئاتر «سوگ سیاوش» به 3 کشور اروپایی رفتیم و در این کشورها برنامه اجرا کردیم. با زنده‌یاد هادی اسلامی، ایرج راد، مرجانه گلچین، محمود عزیزی، قطب‌الدین صادقی و تعدادی دیگر از اعضای اداره تئاتر در یکی از این کشورها که فرانسه بود و با هزاره فردوسی نیز از نظر زمانی توام شده بود، برنامه اجرا کردیم. آنجا شهروندان فرانسوی که به دیدن نمایش ما آمده بودند به ما می‌گفتند ما نمی‌دانستیم شما هم تئاتر دارید. این نشان از سمپاشی‌های دشمن نسبت به هنر ما داشت. ما جزو اولین گروه‌هایی بودیم که راه را در این زمینه باز کردیم. در واقع من در بین اجراهای متعدد تئاتری خود 2 خاطره به یاد ماندنی از تئاتر دارم؛ یکی همین سفر به فرانسه و استقبال گسترده از نمایش «سوگ سیاوش» بود و دیگری نمایش «بازرس گوگول» که به کارگردانی زنده‌یاد رضا کرم‌رضایی در جبهه برای رزمندگان اجرا کردیم. من همیشه می‌گویم اینکه برای کشورهای دیگر نمایش اجرا کنیم هنر چندانی محسوب نمی‌شود اما رفتن به خط مقدم جبهه و اجرا برای رزمندگانی که خسته و خون‌آلود و سوگوار دوستانشان هستند هنر بزرگی است و اجرای این نمایش، خاطره جاودانی برای من شد و تجربه لذت‌بخشی بود.
مثل اینکه شما جزو گروه تئاتر منیژه محامدی نیز هستید؟
بله اما او اخیرا از من به دلیل حضور نداشتن در یکی، دو اجرای اخیرش گله‌مند است. حقیقت این است که دلم برای تئاتر پر می‌کشد و هر وقت به دعوت دوستان به تماشای تئاتری می‌روم گریه‌ام می‌گیرد چون معتقدم این تئاتر است که بازیگر را می‌سازد. اینکه آدم توی سینما، پلان به پلان کار کند هنر نیست؛ یک آدم مبتدی هم می‌تواند این کار را بکند اما در تئاتر وقتی بازیگر نفس به نفس تماشاچی بازی می‌کند هنر ستودنی است.
آقای شیری! صحبت از تئاتر شد. از گذشته تا امروز تئاتری‌ها با ورود به سینما موج تازه‌ای در این عرصه ایجاد کردند. حالا چند سالی است که متقابلا بازیگران سینما نیز به تئاتر راه یافته‌اند. سوال اینجاست که آیا همان‌قدر که تئاتری‌ها توانستند در ارتقای سطح کیفی سینما موثر باشند سینمایی‌ها هم توانسته‌اند در تئاتر از عهده چنین کاری بربیایند؟
نه، ممکن است فقط در فروش گیشه تاثیرگذار بوده باشند که اگر این‌طور باشد آن نمایش دیگر هنر نیست و تجاری می‌شود. البته من قصد توهین به کسی را ندارم و حتی بر این باورم بازیگران سینما باید در برهه‌ای به تئاتر بیایند و خاک خوردن صحنه را تجربه کنند اما تصور می‌کنم از طرفی کارگردانی که در نمایش خود از حضور یک سوپراستار استفاده می‌کند قطعا می‌خواهد از او در فروش گیشه بهره ببرد، ضمن اینکه در حال حاضر مشاهده می‌کنیم اغلب بازیگران پیشکسوت تئاتر بیکار و خانه‌نشین هستند. چطور ممکن است تا زمانی که بازیگر زبده در تئاتر هست از سینما در این زمینه وام گرفته شود؟! البته یک نکته را اضافه کنم و آن اینکه فلان کارگردان تئاتر که از سوپراستار در کار خود استفاده می‌کند در مواقعی چاره ندارد. طی سال‌های گذشته در تئاتر، قراردادهای تیپ داشتیم که میزان دستمزد بازیگران تئاتر را مشخص می‌کرد. امروز دیگر آن قرارداد هم از بین رفته و طبیعی است که شاهد بروز چنین اتفاقاتی باشیم. همان‌طور که اشاره کردم، کار کردن در تئاتر به دلیل شرایط دشواری که از نظر معیشتی برای بازیگران وجود دارد، بسیاری از چهره‌های سرشناس را مجبور کرد از تئاتر دست بکشند و به سمت سینما بروند که به اعتقاد من مهم‌ترین آنها زنده‌یاد خسرو شکیبایی بود که با پیوستن به سینما، تئاتر یکی از ستون‌های اصلی خود را از دست داد. یادم هست زمانی که در یکی از نمایش‌ها کار می‌کردم یک بار پشت صحنه آمد و با ری‌اکشن و لحن مخصوص به خود به شوخی به من گفت: یعنی اینقدر وضعت خوب است که هنوز داری تئاتر کار می‌کنی؟!
نمی‌توانم با شما گفت‌وگو را ادامه بدهم و یادی از احمد هاشمی یعنی همان آقای اقتصاد معروف دهه 60 نکنم، با وجود اینکه می‌دانم درگذشت ناگهانی او تاثیر زیادی بر روحیه شما داشت. اگر ممکن است درباره نحوه آشنایی و همکاری‌‌تان با او در آن دهه و به طور کلی برنامه سیمای اقتصاد بگویید؟
بعد از انقلاب برنامه‌ای به نام «سینما تئاتر 60» در فاصله زمانی 1360 تا 1362 ساخته شد. در آن زمان علاوه بر من، بازیگرانی چون تانیا جوهری، فرشید ابراهیمیان، فرامرز صدیقی، بهروز بقایی و... در این برنامه حضور داشتند. این برنامه به طور کلی به بررسی سینما و تئاتر دنیا می‌پرداخت و در پایان هر برنامه یک نمایش اجرا می‌شد. بعد هم برنامه «سیمای اقتصاد» ساخته شد. در آن زمان شادروان احمد هاشمی که در کار دوبله بود برای اجرای برنامه سیمای اقتصاد انتخاب شد. پیش‌تر این نقش را در این برنامه شهریار عالمی بازی می‌کرد که به پیشنهاد تهیه‌کننده، با ورود هاشمی این دو به عنوان پدر و پسر ایفای نقش کردند و بعدها عالمی کنار رفت و هاشمی به تنهایی این برنامه را اجرا کرد. دامنه تاثیرگذاری این برنامه تا جایی بود که سال‌ها تکیه‌کلام‌های آن در بین مردم جریان داشت و هنوز هم که هنوز است مردم از من می‌پرسند چرا این برنامه دیگر ادامه نداشت. اتفاقا چندی پیش شبکه آموزش مصاحبه‌ای با من کرد و در آن نیز به برنامه سیمای اقتصاد اشاره شد. تصور می‌کنم جای آن است که این برنامه دوباره پخش و تکرار شود. در برنامه سیمای اقتصاد مباحث خوبی از قبیل رشد جمعیت، کنکور، مسکن و... مطرح می‌شد که پخش این برنامه قطعا می‌تواند پاسخگوی نیازهای مخاطبان نیز باشد.
طی یکی، دو دهه گذشته بازیگرانی بودند که ناگهانی بدون سابقه بیماری یا بستری شدن دار فانی را وداع گفتند که از جمله آنها می‌توان به زنده‌یادان جمشید اسماعیل‌خانی، هادی اسلامی، فرهنگ مهرپرور، احمد هاشمی و... اشاره کرد و فقدان هر یک از این هنرمندان در سینما و تئاتر ما تاثیر گذاشت. درگذشت احمد هاشمی چقدر شما را تحت‌الشعاع قرار داد؟
من جز برنامه سیمای اقتصاد در سریالی به نام «هتل» در دهه 70 با احمد هاشمی همکاری کردم. در این سریال من جوان بدطینتی بودم که قصد داشتم عموی پولدار خود یعنی هاشمی را بکشم. منظورم این است که ما در کارهای زیادی با هم همکاری داشتیم. از اینها گذشته ارتباط خانوادگی نیز داشتیم. هاشمی از جمله کسانی بود که از مرگ می‌ترسید. ختم و بهشت زهرا نمی‌آمد. یادم هست روز عاشورا از من خواست همدیگر را ببینیم که گرفتار بودم و این دیدار میسر نشد. همان روز که به خانه‌اش بازمی‌گردد، غذایش را می‌خورد و به همسرش می‌گوید دستم درد می‌کند. او را به بیمارستان قلب می‌برند و همانجا تمام می‌کند. خاطرم هست وقتی جنازه‌اش را بغل کردم، به قدری صورت این مرد زیبا بود که حد نداشت. دلیلش هم این بود که شخصیت مثبتی بود. یک بار هم ندیدم پشت سر کسی بدگویی کند یا بدخواه کسی باشد. حتی یادم هست یک بار رفته بودیم نمایشگاه بین‌المللی کتاب و در غرفه‌ای میهمان بودیم که برخی مسؤولان ما را دیدند و به هاشمی گفتند یک طرح هم به ما بدهید. منظورم این است که همه با اجرای سیمای اقتصاد او، فکر می‌کردند واقعا اقتصاددان است؛ اینقدر زیبا در نقش خود فرورفته بود. شما امروز با این سوال‌ها حال مرا دگرگون کردید.
برای عوض کردن بحث به یکی دیگر از فعالیت‌های شما اشاره می‌کنم. شما مدتی است شورایار منطقه 6 شده‌اید و از این رهگذر فعالیت‌های زیادی نیز انجام داده‌اید.
من چون مردم را دوست دارم شورایار منطقه 6 شده‌ام اما چون وقت شرکت در جلسات را نداشتم، شهردار منطقه به من پیشنهاد کرد یک کار فرهنگی کنم. من نیز ساختمانی را از شهرداری گرفته و تبدیل به آموزشگاه بازیگری کردم و با مبلغ ناچیز به آموزش هنرجویان پرداختم. البته امسال این کلاس‌ها تشکیل نشد چون به حد نصاب نرسید.
یکی از فعالیت‌های اخیر شما حضور در سریال «مسیر انحرافی» بود. به نظر شما چرا این کار به‌رغم شروع خوب زمین خورد؟
به نکته خوبی اشاره کردید. من 5 ماه تاریک رفتم و تاریک به خانه بازگشتم اما وقتی کار را دیدم، انگار در 20 جلسه گرفته شده است. به نظرم یکی از ایرادات این سریال پربازیگر بودنش بود و اینکه بازیگر اصلی زیاد داشت و طبعا هرکدام از این بازیگران توقع داشتند دیالوگ زیادی در سریال داشته باشند.
شما به تعدد بازیگران اشاره می‌کنید و من می‌خواهم به سوژه سریال اشاره کنم که چندان برای مخاطب دلچسب و ملموس نبود. این طور نیست؟ بویژه اینکه سریال تلاش می‌کرد برداشت ناقصی از «لاست» نیز باشد؟
اشتباه هم همین بود. یک نفر در جریان تولید سریال شیطنت کرد و این نکته را به گوش رسانه‌ها رساند که قرار است این سریال برداشتی از لاست باشد. در صورتی که این‌طور نبود. اما به هر روی، از نظر من سریال حرف و پیامی برای گفتن داشت و آن اینکه ما در حال حاضر در شرایط تحریم هستیم. آدم‌هایی که در سریال در جنگل سقوط کردند سرانجام به یاری هم شتافتند. پیام سریال این بود که باید یک بار دیگر ارزش‌های خوب انسانی را به هم یادآوری کنیم و دست هم را در شرایط دشوار بگیریم.
در سال‌های اخیر با موج فیلم‌های کمدی و بی‌سر و ته که در حال حاضر تعدادشان گاه در سینما و بیشتر در شبکه نمایش خانگی کم هم نیست مواجه بوده‌ایم. فکر می‌کنید رواج چنین فیلم‌هایی در بین خانواده‌ها چقدر می‌تواند به نازل شدن سلیقه‌ها بینجامد؟
ببینید، وقتی صحبت از سینمای کمدی می‌شود ناخودآگاه متوجه می‌شویم سال‌هاست در این عرصه جز چند مورد انگشت‌شمار دچار ضعف فیلمنامه هستیم، یعنی سناریست خوب کمدی نداریم و کسانی که در زمینه ساخت این فیلم‌ها فعال هستند از مطالعه و اشراف کامل نسبت به کمدی موقعیت و انواع دیگر کمدی‌ها مطلع نیستند. در تئاتر نیز همین است، یعنی تعداد معدودی مثل سروش صحت هستند که وقت خود را صرف مطالعه در این عرصه در کتابخانه فرهنگسراها می‌کنند. در حال حاضر می‌بینیم تئاترهایی خارج از سالن‌های سنگلج و تئاترشهر در مکان‌هایی چون بولینگ عبدو اجرا می‌شود که به معنی واقعی سخیف است و به شعور تماشاگر با شوخی‌های دم‌دستی توهین می‌کند اما متاسفانه بازبینی‌ای که به آن شدت در اجراهای تئاترشهر اتفاق می‌افتد درباره این تئاترها اعمال نمی‌شود و آدم تعجب می‌کند چطور خانواده‌ها به تماشای این تئاترها می‌روند.
در حال حاضر مشغول چه کاری هستید؟
در فیلمی به نام «خلافکاران» بازی کرده‌ام که در نوع خود نقش متفاوتی را ایفا کرده‌ام اما اصولا بازیگر گزیده‌کاری هستم. حتی یادم هست در سریال «چارخونه» مدام به سروش صحت می‌گفتم نقش مرا طوری بنویس که در میانه سریال دیگر نباشم و مخاطب از من خسته نشود. یا در فیلم «دزدان خیابان جردن» فقط 2 سکانس بازی کردم. به هر حال گزیده‌کاری کرده‌ام، مگر آنکه به دلیل مشکلات زندگی از دستم در رفته باشد و در بعضی فیلم‌ها بازی کرده باشم. من همیشه در حال آموختنم. آرزوی من بودن همیشگی با مردم و مردن روی صحنه است. توصیه من به همکارانم همواره این بوده که قدیمی‌ها را دریابیم و نگذاریم آنها بیکار بمانند و در فقر از دست بروند.