گروه سیاسی: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در بیانیه‌ای با اشاره به پایان مذاکرات کارشناسان فنی ایران و گروه 1+5 در استانبول از ادامه مذاکرات و جلسات سعید جلیلی و کاترین اشتون بر اساس توافقات مسکو خبر داد. مذاکرات فنی ایران و نمایندگان 1+5، 13 تیرماه در استانبول ترکیه برگزار شد؛ مذاکراتی که نمایندگان ایران با ارائه یک پاورپوینت، همه مواضع جمهوری اسلامی را «شفاف» و «واضح» توضیح دادند. ادامه سریال مذاکرات در حالی مورد توافق طرفین قرار گرفته که تیم مذاکره‌کننده ایرانی صراحتا تاکید دارد نتیجه این مذاکرات باید قبول حق غنی‌سازی ایران باشد؛ موضوعی که بی‌توجهی به آن، این مذاکرات را به شکست می‌‌کشاند. در همین‌باره مایکل لوی، عضو ارشد شورای روابط خارجی آمریکا در بخش علوم و فناوری گفت: مذاکرات ایران و 1+5 تنها زمانی دارای یک افق روشن خواهد بود که غرب خود را برای پذیرش غنی‌سازی در ایران آماده کند. وی در مصاحبه‌ای که روز پنجشنبه 15 تیرماه در پایگاه اینترنتی نشریه فارن‌افرز منتشر شد این مطلب را بیان کرد. مایکل لوی همچنین در پاسخ به سوالی مدعی شد ایران می‌‌خواهد دست‌کم گزینه تولید بمب هسته‌ای را بدون مواجه شدن با خطر تلافی‌جویی نظامی برای خود ایجاد کند. گروه 1+5 نیز می‌‌خواهد این احتمال را از بین ببرد. آشتی دادن میان این دو موضع کار دشواری است. لوی ادامه داد: گروه 1+5 همچنان می‌‌کوشد فعالیت‌های هسته‌اي ایران را به‌طور اساسی محدود کند. آنها به روشنی خواهان آنند که ایران غنی‌سازی را در تاسیسات مستحکم شده فردو که در سال 2009 فاش شد متوقف کند و اورانیوم غنی‌شده تا سطح متوسط را که در این تاسیسات تولید شده به خارج منتقل کند. این 6 کشور همچنین اصرار دارند ایران غنی‌سازی را در سطح گسترده‌تری متوقف کند، هرچند شرایط دقیقی که آنها تعیین کرده‌اند نامشخص است. آنها می‌‌خواهند ایران درباره ابعاد نظامی فعالیت‌های گذشته (و احتمالا کنونی) خود شفاف‌سازی کند و به پرسش‌ها پاسخ دهد. در همین حال، ایران درباره هرگونه تغییر موضع بالقوه در 2 جبهه فردو و اورانیوم غنی‌شده سطح متوسط مبهم بوده و تصریح کرده درباره دیگر فعالیت‌های غنی‌سازی خود هیچگونه محدودیتی قائل نیست. ایران درباره برخی همکاری‌ها در مسائل نظامی سر و صدای زیادی کرده اما تاکنون هیچ پیشرفت قابل توجهی حاصل نشده است. تهران در ازای هرگونه تغییر موضع معنی‌دار درباره هر کدام از مسائل مورد مذاکره خواستار لغو همه تحریم‌های کنونی و تحریم‌های آینده است.
عضو ارشد شورای روابط خارجی آمریکا در پاسخ به این سوال که تحریم‌های نفتی اتحادیه اروپایی از روز یکشنبه گذشته به اجرا گذاشته شد، این تحریم چه تاثیری بر پیشبرد مذاکرات خواهد داشت، گفت: ما دقیقا نمی‌دانیم مقامات ایران چقدر احساس فشار می‌‌کنند. بعید است تحریم‌ها به تنهایی ایران را متقاعد کند که به همه خواسته‌های گروه 1+5 تن بدهد. بیشترین کارایی تحریم‌ها زمانی است که یک مسیر خروجی محتمل نیز وجود داشته باشد اما اکنون معلوم نیست آیا طرف‌های مناقشه چنین چیزی را شناسایی کرده‌اند یا خیر؟
1+5 امتیاز بدهد
نامشخص بودن اثرگذاری تحریم‌ها برای طرف غربی همچنان یک ناراحتی جدی به شمار می‌‌آید. به عقیده کارشناسان، اگر میزان بازخورد تحریم‌ها برای کشورهای مقابل با ایران نامشخص باشد، نمی‌توانند رفتار جمهوری اسلامی را تحلیل و پیش‌بینی کنند که این خود یک ضعف بزرگ در روند مذاکرات محسوب میشود. روزنامه آمریکایی واشنگتن‌پست درباره میزان واقعی تاثيرگذاری تحریم‌ها خطاب به کشورهای 1+5 آورده است: جمهوری اسلامی در برابر این تحریم‌ها مقاوم است، ایران کشوری نیست که در مذاکره با 1+5 امتیاز بدهد و اگر قرار است کسی امتیاز بدهد، طرف مقابل ایران است.
مایکل سین، مدیر موسسه واشنگتن برای سیاست‌های خاور نزدیک، یکی از مشاوران اسبق امور خاورمیانه در شورای امنیت ملی آمریکا و نویسنده این مقاله در روزنامه واشنگتن‌پست، در مقاله خود دلایل بی‌اثر بودن تحریم‌ها را برشمرد. به گزارش فارس، این مقاله در ابتدا به موفق نبودن مذاکرات سطح کارشناسی ایران و کشورهای 1+5 اشاره کرده و می‌‌نویسد اکنون سیاستگذاران غرب امیدوارند به تحریم‌ها زمان بیشتری برای اثرگذاری بدهند و منتظر بمانند تا ایران اثرات آنها را به طور کامل احساس کند و بار دیگر با آمادگی اعطای امتیاز بر سر برنامه هسته‌ای، به سر میز مذاکره برگردند. سین می‌‌نویسد اما شواهد نشان می‌‌دهند اثرات تحریم‌ها بر صادرات نفتی ایران با گذشت زمان افزایش نخواهد یافت. وی در ادامه به این شواهد می‌‌پردازد: اول اینکه سیاستگذاران غربی بیشتر تمایل دارند بر آنچه ایران از دست داده تمرکز کنند تا آنچه این کشور به دست آورده است. به‌زعم سین، با آنکه این کار برای بحث و جدل‌های سیاسی مطبوع است، برای تدوین سیاست‌های عقلانی مناسب نیست.
سین در این باره می‌‌نویسد: با آنکه تحریم‌ها، صادرات نفتی ایران را کاهش داده اما میزان این کاهش بسیار ضعیف است چرا که ایران کماکان یکی از بزرگ‌ترین صادر‌کنندگان نفت به حساب می‌‌آید، ضمن اینکه هیچ عاملی هم نشان نمی‌دهد این کاهش‌ها برنامه هسته‌ای ایران را متوقف کرده باشند، چون ایران سریع‌تر از قبل در حال غنی‌سازی اورانیوم است. سین بر همین اساس می‌‌نویسد: اگر قرار است یکی از طرفین احساس کند باید امتیاز بدهد، گروه 1+5 است. مشاور اسبق شورای امنیت ملی در ادامه برشمردن شواهد بی‌اثر بودن تحریم‌ها در آینده، به شواهد تاریخی اشاره می‌‌کند و می‌‌نویسد این شواهد نشان می‌‌دهند اثرات تحریم‌ها بر رژیم‌ها با گذشت زمان افزایش نمی‌یابد. وی می‌‌افزاید: نمونه‌های فراوانی از جمله لیبی، عراق و کره‌شمالی نشان می‌‌دهند این رژیم‌ها مستحکم هستند و می‌‌توانند در برابر تحریم‌ها برای مدت طولانی دوام بیاورند و حتی با آنها سازگار شوند یا آنها را دور بزنند. وی از سوی دیگر به اکراه کشورها برای همراهی با این تحریم‌ها اشاره می‌‌کند: دلایل فراوانی وجود دارد که ما را به این نتیجه می‌‌رساند دولت‌هایی که از سر اکراه با تحریم‌های نفتی همراه می‌‌شوند، بيشتر از اين واردات خود را كاهش نمي‌دهند و حتی ممکن است با بهبود فعالیت‌های اقتصادی- و بنابراین افزايش تقاضای نفت- واردات نفتی خود از ایران را افزایش دهند. سین برای مستند کردن این دلایل به داده‌های اخیری اشاره می‌‌کند که از خریدهای نفتی چین از ایران به دست آمده‌اند و نشان می‌‌دهند چین واردات نفت خود از ایران را افزایش داده است. وی تاکید می‌‌کند: در حالی که سیاستگذاران امیدوارند تحریم‌های نفتی با ادامه موثرتر شوند، باید گفت کل اثر این تحریم‌ها همانی است که الان می‌‌بینیم. وی در پایان می‌‌نویسد: اظهارات سیاستگذاران غربی که می‌‌گویند باید به تحریم‌ها زمان داد تا اندازه‌ای شبیه صحبت دونده ماراتون است که می‌‌گوید زمان زیادی برای اتمام مسابقه دارد؛ ممکن است زمان وجود داشته باشد اما موفق نشدن دور آخر مذاکرات به‌رغم فشارهای فزاینده‌ای که بر ایران وجود داشت نشان می‌‌دهد ما هم راه زیادی برای رفتن داریم.