فیلم «تعمیرکار، خیاط، سرباز، جاسوس» معادله مرسوم و سنت‌های کلاسیک در بازروایی فیلم‌های جاسوسی را برهم می‌‌زند اما لحن فیلم، مستقل و دارای نجابتی سینمایی است. آخرین ساخته توماس آلفردسون به نوعی یادآور فیلم «چوپان خوب» (The Good Shepherd) است، این مساله نکته‌ای قابل تامل است که در کنار این همه آثار جاسوسی تولید شده در این سال‌ها که اکشن و سوسپانس (Suspension) فراوانی در محتوای درام خود دارند، چرا فیلم «تعمیرکار، خیاط، سرباز، جاسوس» با «چوپان خوب» مقایسه میشود؟ پاسخ این سوال کاملا روشن است، لحن یکدست و سنگین کارگردان سوئدی سایه سنگینی روی فیلم و اصل اقتباس انداخته، حتی آن‌طور که در هالیوودریپورتر آمده بود، کمپانی سازنده توماس آلفردسون را انتخاب کرده تا لحن و ریتم فیلم به دیگر آثار قبلی این کارگردان سوئدی، مثل «مرا به درونت راه بده» (Let the Right One In) شباهت بیشتری داشته باشد و دقیقا دراماتیک‌ترین لحظات فیلم، بویژه نقاط عطف درام، «چوپان خوب» را به ذهن متبادر می‌‌کند چون سبک (Style)، لحن (Tone) و ریتم
(Rhythm) سنگین آلفردسون در این فیلم دقیقا شباهت فوق‌العاد‌ه‌ای به «چوپان خوب» دارد. این شباهت به دلیل الگوبرداری در سبک دنیرو در هدایت آن فیلم نیست، بلکه میل به فضای‌های تاریک، سرد، وهم‌انگیز، همراه با افشای تدریجی و نرم داستان به نوعی سبک کاری آلفردسون به شمار می‌‌رود و البته نباید فراموش کرد برای آفریدن وفادارانه فضای جنگ سرد چنین شیوه‌ای کاملا پاسخگو خواهد بود. بهترین دستاوردهای جدی فیلم‌های جاسوسی نابالغ از دهه 60 و 70 به طور خاص به احیای سنت‌های جیمز باندی، اتان هانتی و جیسون بورنی منتهی شد اما اقتباس درخشانی از رمان جان لوکاره در تضاد با عملکرد و تفسیر‌های جامد سینمای جاسوسی است. امروز با تصویر شدن فیلم «تعمیرکار،...» عملا سنت‌های لوکاره به تقابل با سنت‌های یان فلمینگ رفته‌اند و البته مخاطب امروز با قهرمان‌هایی از جنس خودش بیشتر همزادپنداری می‌‌کند که بیرون آمده از اقتباس لوکاره است، لوکاره مثل یان فلمینگ جاسوس بود و شغلش را به نویسندگی تغییر داده است. آثارش به دلیل پرداختن شیوه به پشت پرده سازمان‌های مخفی بریتانیا در نوع خود جالب است. پاساژ‌های ویژه داستانی، سبک سنگین و قابل اعتنا در بازروایی ترفندهای تازه قصه‌پردازی، عبور از هزارتوی داستانی بدون افتادن به دام موضوعات پرفروش، آثار لوکاره را برجسته می‌‌کند و توماس آلفردسون کارگردان با تأسی از همین قواعد در شیوه بازپرداخت کتاب لوکاره، اثری متفاوت به تصویر کشیده است که به راحتی یکی از پدیده‌های سینمای اقتباسی در چند سال اخیر است و متاسفانه از چشم منتقدان و اندیشمندان داخلی دور مانده است. فیلم «تعمیرکار، خیاط، سرباز، جاسوس» اقتباسی از کتابی به همین نام از جان لوکاره (نام اصلی جان کورنول) جاسوسی‌نویس سرشناس بریتانیایی است. کتاب‌های فراوانی از او در بازار کتاب ایران منتشر شده است. آخرین کتابی که از او اخیرا روانه بازار شده «جاسوسی که از سردسیر آمد» (با نام اصلی «جاسوسی که از سرما خلاص شد») و «جنگ آینه‌ها»
(THE LOOKING GLASS WAR) نام دارد و البته اولی از بهترین آثار این نویسنده 84 ساله به شمار می‌‌رود. از آثار لوکاره تاکنون فیلم‌هایی نظیر «جاسوسی که از سردسیر آمد» (مارتین ریت، 1965) «خیاط پاناما» (جان بورمن، 2001) «باغبان وفادار» (فرناندو میرلیس، 2005) و «خانه روسی» (فرد شپیسی،1990) صاحب برگردان سینمایی شده‌اند. سال 1979 زمانی که 5 سال از انتشار کتاب «تعمیرکار، خیاط، جاسوس، سرباز» گذشته بود «بی‌بی‌سی فیلم» تازه راه‌اندازی شده بود و «تعمیرکار،...» نخستین سریالی بود که در بی‌بی‌سی به تولید رسید. سریالی 7 قسمتی به مدت زمان 5 ساعت و نیم که 32 سال قبل میلیون‌ها نفر این سریال را طی 7 هفته با جدیت و علاقه در انگلیس تماشا کردند تا در نهایت بدانند جاسوس کیست و البته به لطف شبکه سینماپیاده‌رو این سریال با زیرنویس فارسی برای یک نگاه تطبیقی در دسترس علاقه‌مندان است. اگر به داستان‌های ماندگار سینما بازنگری عمیق داشته باشیم، پی خواهیم برد عمدتا ریشه درام‌های جاسوسی درباره پرسش‌های ازلی هستند، مثل خیانت و وفاداری. در عمده روایت‌های جاسوسی تاریخ سینما بیشتر جدال‌های اکشن در نهایت بر کلیت درام به کار آمده‌اند تا روایت‌هایی با این شکل و ساختار شبیه «تعمیرکار،...». در این داستان شکل اسطوره‌ای از مولف روایی خیانت به وجود می‌‌آید و مصمم بودن جورج (گری اولدمن) برای یافتن خائن به همه آرمان‌های او شکلی اسطوره‌ای اما آرام میدهد ولی فیلمساز برخلاف نویسنده بر تم وفاداری و خیانت تاکیدات روایی خاص دارد و کهن‌الگوهای مطروحه در اثر، ذات درام را فراتر از یک تریلر جاسوسی می‌‌برد. تم اصلی فیلم خیانت است اما سبک محتوایی فیلم متبلورکننده هیجان با حرکت‌های فیزیکی و فراواقعی نیست. این تم تقریبا در همه آثار عمده لوکاره به صورت یک موتیف بارها تکرار شده است؛ افسری در رده‌های بالا که در سازمان ضدجاسوسی بریتانیا به دنبال یک جاسوس دوجانبه میشود یا مامور کارکشته‌ای که او را از بیرون سازمان می‌‌آورند تا بحران
agent double را حل کند. این مامور قالبی که در آثار لوکاره دارد با ماموری که در آثار یان فلمینگ توصیف شده تفاوت‌های عمده‌ای دارد. قهرمان‌های کتاب‌های لوکاره به غایت خونسرد هستند و شاید پرجست‌و‌خیزترین حرکتشان پاک کردن وسواس‌آمیز عینکشان باشد. رمان‌های لوکاره مثل یک بازی پازل است؛ تکه‌پاره‌هایی که به تدریج کنار هم قرار می‌‌گیرد و افشای تدریجی روایت و پرداختن به تم وفاداری و خیانت مورد تاکید نویسنده و کارگردان در این اثر است. این تم حتی در روابط شخصی آدم‌ها جلوه می‌‌کند، در واقع نگاهی تمثیل‌گرایانه در این فیلم وجود دارد، طبعا کسی که در حریم دوستی یک خائن به شمار می‌‌رود خیانت به سرزمین برایش آسان‌تر است و این نگاه استعاری درباره شخصیت بیل هیدن (کالین فرث) نمود پیدا می‌‌کند. در این فیلم علاوه بر گری اولدمن جمعی از بزرگان سینما و تئاتر جمع شده‌اند که اغلب آنها دوران پیری را از سر می‌‌گذارنند و عمدتا جاسوس‌های سابقه‌داری هستند که چروکیدگی و خستگی از آنها می‌‌بارد و البته این نوع انتخاب بازیگر به فضای کلی اثر کمک می‌‌کند و البته سن روسای قدرت در این فیلم اشاره دارد به بریتانیا در دوره جنگ سرد که زوال قدرتش آغاز میشود و نقش برجسته و استعمارگرانه خود را در دوران جنگ سرد از دست میدهد. در آن دوران نه فقط سازمان‌های اطلاعاتی این کشور سردرگم، مغشوش و گیج بود بلکه کل کشور بریتانیا با واقعیت افول قدرت اقتصادی و سیاسی در جهان روبه‌رو شده بود که در فیلم در لایه‌های حاشیه‌ای داستانی این موضوع نمود دارد و در نهایت مشاهده میکنیم از سر عجز به دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکایی پناه می‌‌برند. از موارد درخشان فیلم می‌‌توان به فرم بی‌بدیل آن اشاره کرد؛ صحنه‌پردازی و کارگردانی فیلم از نظر بصری خیره‌کننده است، نورپردازی تیره فیلم و فضاهای خالی و مغموم، اتاق‌های اداره با اساس کهنه آپارتمان‌ها یادآور سبک قدیمی در بازروایی قصه‌های جاسوسی به سیاق جان فرانک هایمر فقید است و سردی عاطفی که در کل قصه جاری است تا پایان درام که چرخش‌های روایی اتفاق می‌‌افتد به تفریحی برای تماشاگر اهل فکر و تحصیلکرده بدل میشود.