100 نمونه گلسنگ در تخت‌جمشید شناسایی شده که هرکدام در محو کردن نقوش و کتیبه‌های این بنای عظیم جهانی نقش تاثیرگذاری دارند. کارشناسان اعتقاد دارند این گلسنگ‌ها اگر کنترل نشوند و از بین نروند ظرف 60 سال می‌توانند نقوش و کتیبه‌ها را محو کنند. به گزارش مهر، تخت‌جمشید را عظیم‌ترین بنای سنگی جهان می‌دانند، بنایی که در فهرست میراث جهانی ثبت شده و یکی از نشانه‌های عظمت تمدن و معماری این مرز و بوم محسوب می‌شود. آنچه این روزها تخت‌جمشید را تهدید می‌کند گلسنگ‌هایی است که کارشناسان اعتقاد دارند شرایط برای رشد و گسترش آنها در کتیبه‌ها و نقوش وجود دارد و اگر این روند ادامه داشته باشد دیگر اثری از این نقوش بر جای نخواهد گذاشت. کارشناسان تاکید دارند این گلسنگ‌ها سالانه 20 میلیارد تومان به تخت‌جمشید آسیب وارد می‌کنند. یک کارشناس حوزه گلسنگ شناسی درباره وضعیت گلسنگ‌های تخت‌جمشید در گفت‌وگو با مهر گفت: متاسفانه وضعیت وجود و حمله گلسنگ‌ها به نقوش برجسته تخت‌جمشید نگران‌کننده است و در صورت ادامه این روند طی 60 سال آینده از تخت‌جمشید دیگر نقوش و کتیبه‌ای باقی نمی‌ماند. وی با انتقاد از اینکه برای از بین بردن این گلسنگ‌ها در تخت‌جمشید به عنوان عظیم‌ترین بنای سنگی جهان اعتباری در نظر گرفته نمی‌شود، افزود: بحران گلسنگ به رویش غیرقابل کنترل روی آثار صخره‌ای گفته می‌شود که در تخت‌جمشید این گلسنگ‌ها در نقش و نگارها، کتیبه‌ها و خطوط میخی رشد کرده و بسیار نگران‌کننده است. این کارشناس گلسنگ ادامه داد: اهمیت تخت‌جمشید به نقش و نگارها، خطوط میخی و گل‌های لوتوس و سربازان هخامنشی است و اگر این کتیبه‌ها از بین بروند دیگر تخت‌جمشید ابهت ندارد. وی با تاکید بر اینکه عمق گلسنگ‌ها در تخت‌جمشید یک الی 2 سانتی‌متر است، اظهار داشت: اگر این روند ادامه داشته باشد کتیبه‌های تخت‌جمشید آرام آرام به خاک تبدیل خواهند شد البته این روند هم‌اکنون در برخی قسمت‌های تخت‌جمشید قابل رویت است. وی بیان کرد: به عنوان نمونه کتیبه‌های محوطه تچر به دلیل حمله این گلسنگ‌ها از بین رفته و دیگر ارزش قبل را ندارد در صورتی که ارزش این کتیبه‌ها بیش از میلیاردها تومان است. این کارشناس گلسنگ با بیان اینکه نفوذپذیری یکی از مهم‌ترین خواص فیزیکی موثر بر زوال و پوسیدگی سنگ‌هاست، گفت: وجود این مشخصه‌ها به همراه افزایش امکان دسترسی به بخش‌های داخلی سنگ، زمینه تخریب آن را به وسیله هر یک از 3 حالت آب (جامد، مایع، گاز ) مهیا می‌کند. وی اظهار داشت: در سنگ‌های رسوبی که ساخت و کاربرد آنها در بنا یا آثار برخلاف جهت لایه‌بندی سنگ باشد، به دلیل سهولت نفوذ رطوبت و آب باران، متحمل آسیب بیشتری نسبت به سنگ‌های دیگر می‌شوند. این کارشناس میراث فرهنگی با بیان اینکه آلودگی هوا نیز می‌تواند در ایجاد این گلسنگ‌ها تاثیرگذار باشد، بیان کرد: ریزگردها، کشاورزی شرق و غرب اطراف مجموعه تخت‌جمشید و استفاده از سموم کشاورزی نیز در رویش گلسنگ‌ها تاثیرگذار است البته برخی معتقدند وجود پتروشیمی در نزدیکی تخت‌جمشید نیز در این رابطه موثر بوده است. وی با تاکید بر اینکه در صورت ادامه این روند طی 60 سال آینده خیلی از آثار تخت‌جمشید به دلیل حمله گلسنگ‌ها از بین می‌روند، گفت: سنگ‌هایی مانند مرمر، سنگ آهک و ماسه سنگ که حاوی کلسیت هستند بیشترین آسیب را در اثر بارش باران‌های اسیدی در هوای آلوده دارند و ترکیبات طبیعی و مصنوعی موجود در آلودگی هوا که بیشترین سهم را در فرسودگی سنگ دارند به رشد گلسنگ‌ها به طور فاجعه‌باری کمک می‌کنند. این محقق با اشاره به رطوبت زیاد در تخت‌جمشید نیز گفت: متاسفانه همیشه در فصل ریزش باران بیشتر قسمت‌های تخت‌جمشید دچار آب‌گرفتگی می‌شود و بر اثر این ریزش باران و همچنین خاصیت مویینگی سنگ، رطوبت خیلی زود در همه قسمت‌های سنگ نفوذ کرده و سرعت تخریب سنگ را تسریع می‌کند. وی با اشاره به اینکه بیش از 100 نوع گلسنگ در تخت‌جمشید شناسایی شده، بیان کرد: در سال 82 تعداد 65 نمونه گلسنگ در این مجموعه شناسایی شده بود که در حال حاضر براساس آخرین بررسی‌ها بیش از 100 نوع گلسنگ در این مجموعه شناسایی شده که نگران‌کننده است. این کارشناس گلسنگ گفت: این امر نشان‌دهنده فراهم شدن شرایط لازم برای رشد گونه‌های جدید گلسنگ در مجموعه است البته این بدان معنا نیست که در گذشته گلسنگ وجود نداشته بلکه 1800 سال قبل هم وجود داشته اما اینگونه نبوده است. وی با تاکید بر اینکه باید برای برون‌رفت تخت‌جمشید از این وضعیت چاره‌اندیشی شود، افزود: گلسنگ‌ها سالانه بیش از 100 میلیارد تومان به آثار سنگی کشور خسارت وارد می‌کنند که 20 میلیارد تومان از آن مربوط به تخت‌جمشید است. این کارشناس میراث فرهنگی ادامه داد: ابهت و اصالت تخت‌جمشید به نقش برجسته‌ها و کتیبه‌هاست و اگر از بین برود مانند یک ساختمان می‌شود.
تلاش برای از بین بردن گلسنگ‌ها
در این رابطه سرپرست پایگاه تخت‌جمشید به مهر گفت: درباره گلسنگ‌ها یکسری مطالعات را از سال 82 در تخت‌جمشید شروع کردیم که این مطالعات روی گونه‌های مختلف گلسنگ انجام شده است. مسعود رضایی منفرد افزود: فعالیت درباره این گلسنگ‌ها همچنان ادامه دارد و فاز دوم آن نیز درحال انجام است. وی با اشاره به اینکه در این باره با یک گروه ایتالیایی تفاهمنامه منعقد شده، افزود: در این مدت برخی از گلسنگ‌ها را با لیزر و برخی دیگر با شست‌وشوی کتیبه‌ها از بین بردیم اما به خاطر حساسیت تخت‌جمشید نباید خطا کنیم و در این باره به دنبال راهبرد علمی و جامع برای مبارزه با این گلسنگ‌ها هستیم.