رئیس فدراسیون جهانی فوتبال از زمان حضور در این مسند دوران پرانتقادی را سپری کرده است. او همه جنجالهای ریز و درشت تاکنون را اما به سلامت پشتسر گذاشته است. سپبلاتر سوییسی روز سهشنبه (۱۷ ژوئن) بار دیگر تاکید کرد قصد کنارهگیری از سمت خود را ندارد. بلاتر اشخاص حقیقی و حقوقی و رسانهها را در قضاوت نسبت به عملکرد خود آزاد دانست و تصریح کرد که با رای کنگره فیفا بر سر کار آمده و اگر قرار باشد برکنار شود، این تصمیم باید در کنگره اتخاذ شود. کنگره فیفا، بالاترین نهاد فیفا، ترکیبی از نمایندگان فدراسیونهای کشورهای عضو فدراسیون جهانی فوتبال است که به طور معمول سالی یکبار تشکیل جلسه میدهد. موج جدید انتقادها در روزهای اخیر هنگامی به راه افتاد که وی متهم شد از پرداخت رشوه به دستاندرکاران فیفا مطلع بوده است. پیش از این دادگاه عالی سوییس در حکمی اعلام کرد شرکت رسانهای «ISL» در دهه ۱۹۹۰ معادل یکصد میلیون یورو رشوه به دستاندرکاران فیفا پرداخته و در ازای آن حق پخش رقابتهای فوتبال را دریافت کرده است. نام 2 تن از رشوهگیران در این پرونده مشخص شد: ژائو هاوالانژ، رئیس پیشین فیفا که تا سال ۱۹۹۸ (به مدت ۲۴ سال) در راس فدراسیون جهانی فوتبال بود و ریکاردو تشیرا، همسر سابق دختر او و عضو کمیته اجرایی فیفا. این دو از قرار حدود ۱۲ میلیون یورو رشوه دریافت کردهاند. بلاتر سال ۱۹۷۵ و در زمان ریاست هاوالانژ وارد فیفا شد، در سال ۱۹۸۱ به دبیرکلی فدراسیون جهانی فوتبال رسید و از سال ۱۹۹۸ جایگزین ژائو هاوالانژ شد. منتقدان با توجه به حضور درازمدت او در ردههای بالای فیفا، او را به آگاهی از عمق فساد مالی در این نهاد متهم میکنند.
حمله به آلمان برای فرار از حملهها
راینهارد راوبال، مدیر بوندسلیگای آلمان یکی از منتقدان بلاتر است که پس از موج جدید انتقادها بار دیگر از بلاتر خواست مقام خود را به شخص دیگری بسپارد. در این میان اتهام پرداخت رشوه به اعضای فیفا برای کسب امتیاز میزبانی جامهای جهانی هم به میان آمد. بلاتر که به اعتقاد منتقدانش توانایی ویژهای در مانورهای تبلیغاتی و گذر سلامت از توفان انتقادها را دارد، در واکنش به اتهامها به آلمان حمله کرد. او در گفتوگو با یک روزنامه سوییسی، آلمان را به «خرید» امتیاز میزبانی جامجهانی ۲۰۰۶ متهم کرد. در رایگیری برای دادن امتیاز میزبانی جامجهانی ۲۰۰۶ آلمان با تنها یک رای بیشتر برنده شد. در آستانه رایگیری چالز دمپسی نیوزیلندی، یکی از اعضای فیفا که اکنون در قید حیات نیست، از اتاق رایگیری خارج شد. به ادعای سپ بلاتر، این شخص تحت فشار آلمان از رای دادن خودداری کرده تا نتیجه در نهایت به سود آلمان پایان پذیرد. البته این اتهام جدیدی نیست. دستکم از سال ۲۰۰۳ چنین اتهامی مطرح است. در طول این سالها هم مدرک قابل اعتنایی به نهادهای نظارتی ارائه نشده است. مسؤولان ورزشی آلمان چنین ادعایی را بهطور کل رد میکنند. از اینرو طرح دوباره موضوعی کهنه به تلاش بلاتر برای فرار از موج انتقادها تعبیر میشود.
معرفی ترکیب کمیته اخلاقی فیفا
بلاتر از مدتها پیش در حال اجرای «اصلاحاتی» است که هدف آنها مقابله با فساد در فدراسیون جهانی فیفا عنوان شده است. یکی از این اصلاحات به تغییر ترکیب کمیته اخلاقی فیفا بازمیگردد؛ نهادی که از جمله به تخلفات اعضای کمیته اجرایی رسیدگی میکند. سپ یوزف بلاتر روز سهشنبه ترکیب جدید این کمیته را معرفی کرد. کمیته جدید 2 بخش دارد: بخش دادستانی که ریاست آن به مایکل گارسیا، دادستان آمریکایی سپرده شده و بخش قضایی که یوآخیم اکرت آلمانی در راس آن قرار گرفته است. این دو بخش میتوانند مستقل از هم به اتهامهای مختلف در بخشهای مختلف فیفا رسیدگی کنند. اتهامهای شرکت رسانهای «ISL» یا اتهام خرید میزبانی جامهای جهانی ۲۰۱۸ روسیه و ۲۰۲۲ قطر از جمله مواردی هستند که کمیته اخلاقی جدید باید به آنها رسیدگی کند. البته رسیدگی کیفری به پرونده «ISL» با حکم دادگاه عالی سوییس عملا به پایان رسیده و به گفته بلاتر، تصمیمگيری درباره جنبه «اخلاقی» موضوع به دادستان آمریکایی سپرده شده است. منتقدان چندان امیدوار نیستند که ترکیب جدید کمیته اخلاقی دردسری برای سپبلاتر ایجاد کند؛ زیرا به اعتقاد آنان نهادی که از سوی خود بلاتر تشکیل شده، «رئیس» خود را برکنار نخواهد کرد.
فرمانروایی مطلق
بلاتر روز سهشنبه بار دیگر اعلام کرد قصد کنارهگیری از مقام خود را ندارد. از سوی دیگر خبرهایی منتشر شده مبنی بر اینکه رئیس ۷۶ ساله فیفا قصد دارد در سال ۲۰۱۵ هم در انتخابات ریاست فدراسیون جهانی فوتبال نامزد شود؛ موضوعی که به اعتقاد اولی هونس، رئیس باشگاه بایرنمونیخ آلمان و از منتقدان سرسخت سپ بلاتر، «لطیفه سال» خواهد بود. برخی منتقدان بلاتر پا را فراتر گذاشته و او را به تضعیف نهادهای نظارتی فیفا (از جمله کمیته اخلاقی) با هدف «فرمانروایی تکنفره» متهم میکنند. «حذف رقیبان» نیز از نکات موردعلاقه کسانی است که به این دست تئوریهای توطئه میپردازند. در آستانه انتخابات پیشین ریاست فدراسیون جهانی فوتبال در سال ۲۰۱۱، محمد بنهمام قطری، رئیس کنفدراسیون فوتبال آسیا و رقیب بلاتر، از انتخابات کنار رفت و بلاتر به عنوان تنها نامزد باقیمانده در مقام خود ابقا شد. بنهمام به اتهام پرداخت رشوه به برخی از اعضای اتحادیه فوتبال کشورهای حوزه دریای کارائیب (CFU) به صورت مادامالعمر از عضویت در فیفا محروم شد. تصمیم روزهای اخیر فیفا مبنی بر استفاده از تجهیزات الکترونیکی خط دروازه هم به مانور تبلیغاتی بلاتر تعبیر میشود. او یکی از مخالفان سرسخت استفاده از چنین فناوریهایی بود و معتقد بود که فوتبال باید «انسانی» باقی بماند. به ادعای منتقدان، رئیس فیفا نظر خود را تغییر داده تا از نظر محبوبیت از میشل پلاتینی، رئیس اتحادیه فوتبال اروپا و جدیترین رقیب خود در انتخابات آینده ریاست فیفا عقب نماند.