این روزها شاهد بازی شما در مجموعه تلویزیونی«خداحافظ بچه» هستیم. تجربه حضور در چنین سریالی را چطور ارزیابی می‌کنید؟در این سریال فقط در قسمت اول بازی کرده‌ام و بعد نقشم تمام می‌شود و دوباره از قسمت سیزدهم به بعد حضور خواهم داشت. منوچهر هادی، کارگردان جوان و مودبی است که پیش‌تر نسبت به وی شناخت داشته و روی این اصل بازی در این سریال را پذیرفتم. به طور کلی از عملکرد کارگردان‌های جوان امروز راضی هستم و احساس می‌کنم کارهای خوبی از سوی آنها چه در سینما و تلویزیون به وجود آمده است. درباره سریال «خداحافظ بچه» با من قرارداد 20 روزه بسته‌اند.
فکر می‌کنید در حال حاضر واکنش مخاطبان نسبت به سریال‌هایی با قالب ملودرام خانوادگی چگونه است؟
همواره بر این باور بوده‌ام که اگر متن مطلوب و قوی باشد، می‌تواند نزد مردم با موفقیت مواجه شود بویژه سریال‌های خانوادگی که شما نیز در سوال به آن اشاره کردید، ضرورت دارد این مولفه یعنی برخوردار بودن از متن مستحکم و پرمفهوم را رعایت کنند تا بتوانند به جذب مخاطب بپردازند. به نظر می‌رسد سریال‌های خانوادگی در هر ژانر و برهه‌‌ای از زمان مورد پسند و علاقه مردم است، مشروط بر آنکه پیام و به اصطلاح حرفی برای گفتن به مخاطب داشته باشند و بتوانند در قالب پند و نصیحت این پیام‌ها را منتقل کنند.
اما به نظر می‌رسد وجود سریال‌های بی‌کیفیت موجب دلزدگی برخی از تلویزیون شده؟
تصور می‌کنم در دنیای امروز که در هجوم رسانه‌های بیگانه قرار گرفته‌ایم لازم است در زمینه سریال‌سازی دقت بیشتری انجام شود بویژه آن‌طور که پیش‌تر اشاره کردم نویسندگان باید نسبت به سناریوهای خود وسواس و دقت‌نظر بیشتری داشته باشند تا بتوانند با ساخت سریال‌های مختلف مخاطب را پای تلویزیون نگه دارند. بارها این نکته را گفته‌ام که ما نویسنده خوب کم داریم، نه اینکه نداشته باشیم، هستند اما تعدادشان انگشت‌شمار است ولی واقعیت این است که ما 75 میلیون جمعیت داریم و طبعا برای این میزان جمعیت این تعداد نویسنده اندک است، ضمن اینکه نویسندگان جوانی که به نگارش یک متن برای سریال یا فیلم می‌پردازند، تجربه کمتری نسبت به نویسندگان میانسال دارند. به عنوان مثال نویسنده‌‌ای که فقط 25 سال دارد و سناریوی یک زندگی مشترک را نوشته در حالی که خود هرگز فراز و فرودهای زندگی مشترک را تجربه نکرده، نمی‌تواند آن اشراف و آگاهی را نسبت به این موضوع داشته باشد و چون این تسلط وجود ندارد نه‌تنها متن خوبی برای سریال یا فیلم نوشته نمی‌شود که مردم نیز با آن ارتباط برقرار نمی‌کنند.
برگردیم به سریال «خداحافظ بچه» که فعالیت اخیر شما به شمار می‌رود، نخستین نکته‌‌ای که شما را برای بازی در این سریال جذب کرد چه بود؟
ببینید، نویسنده، این سریال را 2 قسمت 2 قسمت نوشته و هنوز پایان ماجرا مشخص نیست یعنی دست‌کم برای من که یکی از بازیگران این سریال هستم مشخص نیست پایانش چه می‌شود. من برای حضور در این سریال قراردادی 20 روزه بستم و خاطرم هست هفته پیش که برای بازی در یکی از پلان‌ها رفته بودم، خبرنگارانی می‌خواستند درباره بازی من در این سریال مصاحبه کنند، به آنها گفتم باور کنید من هم اطلاعاتی درباره آخر این سریال ندارم و همین‌قدر می‌دانم که نقش پدرشوهر را در این سریال بازی می‌کنم. نکته بعدی درباره سریال این است که درست است من در قسمت اول سریال حضور دارم اما این تمام می‌شود و من دوباره از قسمت سیزدهم به بعد باید حضور یابم یعنی در این بین بیکار هستم.
این یک آسیب نیست؛ بویژه مساله نگارش قسمت به قسمت فیلمنامه که اشاره کردید و اینکه به عنوان یک بازیگر نمی‌دانید پایان داستان چگونه رقم می‌خورد؟
بله اشکال است، به این خاطر که نویسنده‌ها برای نگارش یک فیلمنامه معمولا دیر به فکر می‌افتند بویژه برای سریال‌های ماه رمضان که تصور می‌شود آن‌طور که باید تامل و تعمق درباره فیلمنامه‌ها از سوی نویسندگان صورت نمی‌گیرد. درباره این سریال نیز همین‌طور است. تازه قرار است قسمت‌های هفدهم و هجدهم نوشته شود. بعضی از نویسنده‌ها هول هولکی می‌نویسند و مراحل ساخت، دکوپاژ و... نیز با تعجیل صورت می‌گیرد، در نهایت نمی‌شود پایان‌بندی خوبی برای آن فیلم یا سریال در نظر گرفت، در حالی که اگر نویسنده از چند ماه قبل شروع به نوشتن یک متن کند، به اندازه کافی وقت برای اصلاح کردن آن نیز دارد.
در حال حاضر وضع بازیگران پیشکسوتی مثل شما در سینما و تلویزیون چگونه است؟
من این نکته را درباره خودم می‌گویم، اگر بازیگری مثل من در طول سال در همین چند تله‌فیلم و سریال هم بازی نکند برای گذران معیشت خود لنگ می‌ماند. این واقعیتی است که در حال حاضر وجود دارد. اغلب کارگردان‌ها یا سراغی از بازیگران قدیمی نمی‌گیرند یا اگر هم می‌گیرند مایل نیستند قرارداد خوبی از نظر مالی با او ببندند و تمایل دارند از عموها، دایی‌ها و به قول معروف خویشان خود برای حضور در نقش پدربزرگ استفاده کنند تا اینکه یک بازیگر قدیمی را بیاورند و دستمزدی درخور شخصیت وی به او بدهند. متاسفانه اینها مشکلاتی است که وجود دارد و انکارشدنی هم نیست، در حالی که اگر کارگردانی نخواهد به بازیگری دستمزدی که حقش هست را بدهد مطمئن باشید آن کار با وجود افراد غیرحرفه‌‌ای خوب از آب درنمی‌آید. همه موفقیت زنده‌یاد علی حاتمی این بود که برای یک پلان، یک بازیگر 40 ساله را می‌آورد و پول خوبی هم به او می‌داد. به این خاطر است که تمام کارهای حاتمی درخشان و ماندگار شده چون از افراد زبده و متخصص در این کار استفاده کرده اما امروز برخی کارگردان‌ها از عمق بخشیدن به کارشان برخوردار نیستند و بیشتر مایلند کار با ورود افراد غیرمتخصص پیش برود که طبعا کار خوبی هم نمی‌شود.
شما از بازیگرانی هستید که در طول 60 سالی که عمر خود را در تئاتر، سینما و تلویزیون صرف کرده‌اید تجربه بازی در تمام ژانرها را داشته‌اید؛ از جدی تا تراژدی، درام، کمدی و... یکی از درخشان‌ترین کارهای شما طی ماه‌های اخیر حضور در فیلم «خوابم می‌آد» بوده است. اگر ممکن است درباره تجربه همکاری با رضا عطاران در این فیلم بگویید.
عطاران را از قبل می‌شناختم و اگر حمل بر غلو کردن نباشد، می‌خواهم بگویم او یکی از کارگردانان و بازیگران خوشفکری است که چه در کارهایی که به عنوان بازیگر حضور داشته و چه فیلم «خوابم می‌آد» که نخستین تجربه‌اش در فیلمسازی بوده در سطح عالی ظاهر شده است. عطاران به عنوان کارگردان جوان در کار خود ریزه‌کاری‌هایی را رعایت می‌کند که در نوع خود ستودنی است. البته بماند که فیلم «خوابم می‌آد» تاحدودی دستخوش ممیزی نیز واقع شد اما به نظرم این موفقیت بزرگی است که او به عنوان کار اول خود در فیلمسازی توانسته اینقدر نزد مخاطبان و منتقدان سینما موفق عمل کند.
جایی گفته بودید در طول بازی در این فیلم زوج خوبی با اکبر عبدی بودید. حضور عبدی چقدر توانست در این فیلم مکمل نقش شما باشد؟
وقتی بازیگر نقشی را قبول می‌کند باید طوری در نقش فروبرود که بتواند آن را برای مخاطب باورپذیر و ملموس کند، اصلا اساس بازیگری همین است. من هم اصلا در این فیلم فکر نکردم اکبر عبدی یک مرد است، طوری در این نقش فرورفتم که واقعا احساس می‌کردم او زن من است. البته بازی زیبای عبدی نیز به این مساله کمک زیادی کرد.
آیا قرار است در طول امسال باز هم شاهد حضور شما در سینما و تلویزیون باشیم؟
حتما، در حال حاضر نیز 2 قرارداد سینمایی و تلویزیونی بسته‌ام که از نیمه مرداد کار شروع می‌شود؛ یک فیلم سینمایی و یک سریال است. در عین حال من آدمی هستم که اگر 5 سال هم بیکار بمانم نه به کارگردانی زنگ می‌زنم و نه هیچ دفتری را بلدم که به آنجا بروم و خودم را پیشنهاد بدهم.
طبعا غرورتان بالاتر از این حرف‌هاست.
تصور می‌کنم بیش از غرور برای من زشت است برای کار به کسی زنگ بزنم یا به دفترش بروم و از او بخواهم نقشی در یک فیلم یا سریال به من بدهد، ضمن اینکه اگر شما به عنوان یک بازیگر به دفتر یک کارگردان بروید و بگویید نقش می‌خواهید نرخ دستمزدی که خواهید گرفت با وقتی که خودشان از شما دعوت می‌کنند تا در آن فیلم بازی کنید فرق می‌کند یعنی طبعا کسی که خودش را برای بازی پیشنهاد می‌دهد دستمزد مطلوبی در ازای بازی‌اش دریافت نمی‌کند. به هر حال این رویه من است و سال‌هاست این‌طور عمل کرده‌ام و راضی هم هستم. چندانکه در فیلم «خوابم می‌آد» رضا عطاران و تخت‌کشیان از من دعوت کردند در این فیلم به ایفای نقش بپردازم. حتی وقتی به دفتر کارشان رفتم، درباره میزان قرارداد ابراز نظری نکردم و آنها مبلغ قراردادم را نوشتند.
اگر کاری در ژانر کمدی پیشنهاد شود باز هم قبول می‌کنید؟
چرا که نه، یک تله‌فیلم به نام «رباعی» کار کرده‌ام که محسن دامادی کارگردانی‌اش را برعهده دارد. در این فیلم بازیگرانی چون علیرضا خمسه، شهره سلطانی، شمسی فضل‌اللهی و... با من همراه هستند و فیلم مضمونی طنزآلود و زیبا دارد. تجربه بازی در ژانرهای مختلف را از تئاتر دارم و در این زمینه مرهون تئاتر هستم.
با توجه به کهولت سن تصور می‌کنید حضور در کار جدی سخت و نفسگیر است یا کار کمدی؟
فیلم‌های جدی انرژی و قدرت بیشتری می‌خواهد و بی‌تردید بازی کردن در چنین فیلم‌هایی که نباید دیالوگ از یادت برود به مراتب از حضور در کار کمدی سخت‌تر است. اگرچه من طی سال‌های اخیر فیلم جدی از این دست با عنوان «سقوط» را بازی کردم که در نوع خود دشوار بود و برای درآوردن نقش رضاشاه و محمدرضاشاه تلاش زیادی کردم. به طور کلی فکر می‌کنم تیپ‌سازی برای بازیگر دشوار است و هنر بزرگی محسوب می‌شود.
از آنجا که از هنرمندان برآمده از تئاتر بوده‌اید و فعالیت خود را در این عرصه آغاز کرده‌اید مایلید دوباره به تئاتر برگردید؟
دیگر نه. من از سال 1370 تئاتر را کنار گذاشتم چون تئاتر عرصه‌‌ای است که لازمه‌اش عشق صرف است و درآمدی برای بازیگر ندارد اما به نظرم تمام بازیگران باید حضور در تئاتر را تجربه کنند زیرا همان‌طور که می‌دانید اغلب بازیگران موفق امروز در سینما و تلویزیون از تئاتر آمده‌اند که نمونه درخشان آن عزت‌الله انتظامی، علی نصیریان، جمشید مشایخی و شخصیت‌هایی از این دست هستند. در عین حال تلویزیون و سینما بر پایه پلان‌هایی است که گرفته می‌شود اما در تئاتر فقط سه‌ربع باید دیالوگ بگویی و بازی کنی. تازه اگر تپق بزنی و خراب کنی دیگر قابل جبران نیست اما در سینما و تلویزیون، اشتباهات بازیگران به راحتی اصلاح می‌شود.
به عنوان بازیگری که 60 سال از عمر خود را صرف حضور در سینما و تئاتر کرده‌اید امروز چه درخواستی دارید؟
آرزو دارم تنم تا لحظه آخر سالم باشد و بتوانم برای مردم کار کنم، همان‌طور که تمام عمر خود را صرف مردم کرده‌ام و از ابتدای ورود به این عرصه تا امروز از شادی مردم شاد مانده‌ام. حتی زمانی که مادرم فوت کرد روی صحنه تئاتر کار را ادامه دادم و پشت صحنه برای مادرم گریه کردم اما روی صحنه همیشه به مردم لبخند زدم و از صمیم قلب برایشان بازی کرده‌ام.