
گفتیم ماه رمضان که ماه میهمانی خداست، بر اساس ترک شکل گرفته است که واضحترین نشانه ترک هم ترک خوردن و آشامیدن است. جسم انسان نیازمند غذاست تا برای کار و عبادت نیرو داشته باشد اما چه بسیار از ما كه با بیارادگی و شکمبارگی بیش از حد نیازمان غذا مصرف میکنیم که گذشته از بیماریهای متعدد که پزشکان برای پرخوری بیان میکنند، موجب میشود کسالت و خواب و تنبلی بر آدمی مستولی شود و دل، نورانیت خود را از دست بدهد تا جایی که از یافتن راه درست کور میشود [غررالحكم و دررالكلم، ح4128] و حجاب تیزهوشی میگردد [همان؛ ح695] و قوه فكر را مىخواباند تا جایی که حكمت و دانایى گنگ مىشود، و اعضا و جوارح از عبادت باز مىايستند [المحجهًْ البیضاء؛ 5/151]. آری! قلب آدمی چون کشتزاری است که برای بارورشدن نیازمند مقدار مناسب آب و غذاست و فراواني خوراك و آشاميدن آن را ميميراند [بحارالأنوار؛ 66/331]. آنگاه شکم پر، انسان را به طغیان و سرکشی میکشاند [همان؛ ص: 336] و در این صورت اندرز و نصیحت در آن اثر ندارد [همان؛ ج77؛ ص182] و این مبغضترین حالت مومن است [همان، ج66، ص333] که نتیجهای جز تباهی نفس و جلب ضرر و زیان ندارد [غرر؛ ح7034]. اینجاست که اهمیت روزه و ترک خورد و خوراک روشن میشود، زیرا روزه دل را بینا و قلب را زنده میکند و انسان را از شر شیطان و تسلط نفس رها میسازد، به شرط اینکه در افطار و سحر و ما بین آنها از پرخوری و نامناسبخوری خودداری کنیم. چه بسیار روزهدارانی که در غذای خود رعایت نمیکنند و لذت ترک را تجربه نمیکنند.
در حالات امير مؤمنان سلاماللهعليه نقل شده: حضرت روزي به باغبانش فرمود: غذايي داري؟ عرض كرد: غذاي سادهاي دارم كه شايسته شما نيست، از كدوي بيروغن غذايي تهيه كردهام. فرمود: حاضر كن! حضرت دستها را شست و آن غذا را ميل فرمود سپس به شكم خود اشاره كرد و گفت: شكمي كه با اين غذاي ساده سير ميشود! بدا به حال كسي كه شكم او وي را به آتش ببرد [حکمت عبادات؛ آیتالله جوادی آملی؛ ص: 128]. آری! گرچه بفرموده امام صادق علیهالسلام روزهگرفتن ـ بویژه در گرمای تابستان ـ سخت و دشوار است، ولي لذت شنيدن اين نداي خداوند كه ميفرمايد «يا أيها الذين امنوا كتب عليكم الصيام» [بقره: 183] خستگي روزه را از انسان ميگيرد. و با شنيدن اين ندا عبادت براي ما سهل و روان ميشود [همان].