مهدی زرین نام: رشد جمعیت کشور با روند کاهشی مواجه شده است، این خبری است که در یکی، دو سال اخیر از سوی مسؤولان ثبت احوال اعلام می‌شود. حال با انتشار نتایج سرشماری سال 1390 از سوی مرکز آمار ایران و اعلام اینکه نرخ رشد سالانه جمعیت از 62/1 درصد در دوره 85-1375به 29/1 درصد در دوره 90-1385 کاهش پیدا کرده توجه مسؤولان و کارشناسان به این موضوع جلب شد که با ادامه این روند جمعیت کشور با خطر پیری و عدم رشد مواجه می‌شود. حال این دغدغه‌ای شده است که سرعت و شتاب کاهش جمعیت ایران بیش از دیگر کشورهاست و یکی از دلایل این روند سیاست کنترل جمعیتی است که از سال 71 مورد توجه قرار گرفت. همین امر موجب شده تا بعد خانوار از 03/4 نفر در سال 85 به 55/3 نفر در سال 90 کاهش یابد و این یعنی کم شد فرزندان در خانواده‌ها که در پی شعار 2 بچه کافی است ظهور کرد. در چنین شرایطی و پس از آنکه رهبر معظم انقلاب در سخنان خود از سیاست کنترل جمعیت و روند کاهشی افزایش جمعیت انتقاد کردند مسؤولان نیز به فکر سیاست‌های تشویقی برای فرزندآوری افتادند.
مقایسه سرعت کاهش جمعیت ایران
با دیگرکشورها
مدیرکل دفتر آمار اطلاعاتی‌ـ جمعیتی و مهاجرت سازمان ثبت احوال کشور با اشاره به اینکه سرعت و شتاب کاهش جمعیت ایران در مقایسه با کشورهای دیگر بیشتر است، می‌گوید: کاهش رشد جمعیت در کشورهای جهان، قاره آسیا و 26 کشور منطقه نیز وجود دارد اما در ایران روند کاهش جمعیت از شتاب و سرعت بیشتری نسبت به کشورهای دیگر برخوردار بوده است. علی اکبر محزون در این باره اظهار داشت: آمار سازمان ثبت احوال درباره رشد جمعیت و تعداد افراد با آمار مرکز آمار یکی است و هر دو نشان از کاهش آمار جمعیت دارد.
وی با اشاره به اینکه شاخص رشد جمعیت چند سالی است کاهش پیدا کرده است، گفت: چنانچه روند کاهش ادامه پیدا کند و با سیاست‌های به موقع نتوانیم مانع از پیشروی آن شویم طی سال‌های آینده با رشد منفی جمعیت روبه‌رو خواهیم شد. به گفته وی، برهمین اساس طی سال‌های آینده به سمت جمعیت سالمندی می‌رویم طوری‌که تا سال 1410 با پنجره جمعیتی که همان جمعیت سالمند است مواجه می‌شویم. محزون با اشاره به اینکه بر اساس برنامه اول توسعه پیش‌بینی می‌شد که در سال 90 نرخ رشد جمعیت 2/3 درصد شود این در حالی است که در سال‌جاری نرخ رشد جمعیت به 3/2 درصد رسیده است، گفت: به منظور افزایش آمار جمعیت کشور باید سیاست‌های گذشته بازنگری و لغو شده و به تبع آن برنامه‌های جدیدی جایگزین آن شود.
وی اجرای سیاست‌های تشویقی را تنها راه افزایش جمعیت دانست و گفت: فراهم کردن زمینه‌های تسهیل ازدواج جوانان، جلوگیری از طلاق زوجین ، از بین بردن فرهنگ غلط تک فرزندی ، لغو قانون تنظیم خانواده و ... از جمله راهکارهای افزایش جمعیت کشور است. به گفته محزون، در حال حاضر سیاست‌های جمعیتی را در مجلس از طریق کمیسیون فرهنگی و بهداشت پیگیری می‌کنیم و پس از بررسی ابعاد مختلف آن به سمت بازنگری سیاست‌های جمعیتی حرکت خواهیم کرد تا جایی که این بازنگری به‌صورت قانون مطرح شود.
سیاست‌های تشویقی برای فرزندآوری
در همین‌باره مریم مجتهدزاده مشاور رئیس‌جمهور و رئیس مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری دیروز در نشست خبری از این سیاست‌ها سخن گفت. وی با بیان اینکه در مهر ماه سال گذشته روند رشد جمعیت کشور 6/1درصد بوده اما در حال حاضر این رقم به 3/1 درصد رسیده است، اظهار داشت: این خود یک فاجعه است که در عرض یک سال 3 درصد کاهش رشد جمعیت داشته باشیم و نشان دهنده نیاز به برنامه‌ریزی در این زمینه است.
مجتهدزاده با اشاره به سیاست‌های تشویقی دولت برای افزایش تعداد فرزندان خانواده گفت: افزایش کمک هزینه مهد کودک برای زنان شاغل رسمی، پیمانی و قراردادی از 36 هزارتومان به 50 هزار تومان از جمله اقدامات فرزند آوری در خانواده‌هاست و هزینه مهد کودک تا 6 سال به مادران پرداخت می‌شود و سقف و محدودیت برای کمک هزینه تا 3 فرزند برداشته شده است. به گفته وی، افزایش مرخصی زایمان مادرانی که فرزندان چند قلو دارند به 9 ماه در مراحل تصویب نهایی است. مشاور رئیس‌جمهور ادامه داد: علاوه براین اقدامات دیگری برای تشویق خانواده‌ها برای فرزندآوری در حال انجام است که بزودی ابلاغ می‌شود.
وی همچنین از ایجاد شرایط بیکاری برای زنان باردار گفت: اگر زنان باردار نتوانند شغلی را که در آن هستند به خاطر سختی و صدمات احتمالی وارده به جنین ادامه دهند کارفرما موظف است شرایط کاری او را تغییر داده و کارمند شاغل بعد از زایمان باید بتواند به کار قبلی خودش بازگردد و اگر کارفرما تخلف کند مورد پیگرد قانونی قرار خواهد گرفت.
رئیس مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری از نهایی شدن سند تحکیم و تعالی خانواده و تصویب آن تا پایان ماه مبارک رمضان خبر داد و گفت: در این سند که با 14 محور در حوزه‌های تحکیم خانواده، حجاب و عفاف، اشتغال زنان، ارتقای توانمندی‌های سازمان‌های مردم نهاد و ... تنظیم شده وظایف دستگاه‌های مختلف را در حوزه زنان و خانواده مشخص کرده است.
کتاب تنظیم خانواده حذف می‌شود
مشاور رئیس جمهور در امور زنان گفت: کتاب «شکوه همسرداری» به جای کتاب تنظیم خانواده از سال تحصیلی جدید در دانشگاه‌های سراسر کشور تدریس می‌شود. وی یادآور شد: زمانی که سیاست‌های اجرایی ابلاغ می‌شود همه موظف هستند سیاست‌هایی را در پیش بگیرند که در راستای فرمایشات مقام معظم رهبری است بنابراین باید در متون دانشگاهی و مدارس ما بازنگری شود. به گفته وی، به جز کتاب شکوه همسرداری 2 تا 3 عنوان کتاب دیگر درباره تشویق جوانان به فرزند آوری تدوین خواهد شد.
برنامه جایگزین تنظیم خانواده در وزارت بهداشت
در این میان وزارت بهداشت نیز اعلام کرده است هیچ برنامه‌ای برای کنترل جمعیت ندارد و چنین سیاستی اگر در گذشته نیز وجود داشته اکنون منسوخ است. علیرضا مصداقی‌نیا معاون وزیر بهداشت با بیان اینکه برنامه سلامت خانواده جایگزین برنامه تنظیم خانواده می‌شود به فارس می‌گوید: ما در وزارت بهداشت علی‌الاصول بی فرزندی و تک فرزندی را بد می‌دانیم و توصیه می‌کنیم هر کس می‌تواند حداقل 2 یا 3 فرزند داشته باشد بویژه اینکه تک فرزندی، در آینده این فرزندان را دچار مشکلات متعددی می‌کند و وقتی که 2، 3 نفر یا بیشتر باشند از نظر رشد اجتماعی در آینده زندگی بهتری خواهند داشت.
مصداقی‌نیا با بیان اینکه باید تلاش شود تا سن ازدواج کاهش یابد، افزود: جوانان برای ازدواج با مشکلاتی مانند مسکن و شغل مواجه هستند که می‌دانیم دولت در پی حل این مشکلات است .
با این وجود به‌رغم اینکه باید دستگاه‌های متولی به فرهنگ‌سازی در زمینه رشد جمعیت و ارائه مشوق‌های فرزندآوری روی آورند اما باید این نکته مورد توجه قرار گیرد که امکانات بسترساز برای ازدواج جوانان و رفع مشکل اشتغال آنها مي‌تواندبخش اعظم اين مشكل را حل كند.