نگاهی به فیلم «شورش در سیاتل»
علیرضا پورصباغ :
فیلم «شورش در سیاتل» فیلمی خاص از سینمای غیرمتعارف آمریکا با پیام‌های سیاسی غیرمتعارف است. این فیلم را باید محصول 2 بازیگر سرشناس سینما چارلیز ترون (بازیگر) و استوارت تاوزند (در مقام کارگردان) بازیگر ایرلندی که نخستین‌بار با این فیلم هدایت فیلمی خلاف جریان اصلی هالیوود را برعهده گرفت، دانست. ماجرای فیلم بر اساس واقعیت است و مبنای تاریخی دارد. تاوزند تظاهرات خونین سال 1999 را در شهر سیاتل بازسازی کرده و «شورش در سیاتل» یک بازسازی نیمه‌مستند– دراماتیک است از تظاهراتی که 12 سال قبل موجب لغو کنفرانس وزیران کشورهای عضو سازمان تجارت جهانی(WTO) در شهر سیاتل شد. ساختار فیلم بر اساس یک روایت کل موازی تواما با مستندنگاری در حاشیه رویدادها ساخته شده است. «الا» همسر دیل که باردار است به صورت تصادفی میان مخالفان می‌رود و نیروی سرکوبگر- گارد ملی– به شکل کاملا وحشتناکی به وی صدمه می‌زند و این رویداد سبب سقط اجباری می‌شود، در صورتی که «دیل»– همسر الا– خود از نیروهای گارد ملی محسوب می‌شود. فارغ از موضوع اصلی که سعی می‌کند به اعتراضات موضوعی شهروندان ایالات متحده بپردازد، دیل با سردسته شورشیان جی به تقابل می‌پردازد؛ او به نیروهای گارد ملی که پایانی دهشتناک را برایش رقم زدند، هیچگاه معترض نمی‌شود بلکه او به جریان جنبش‌های مسالمت‌آمیز اعتراض دارد. کنفرانس سیاتل اولین مجمع سازمان تجارت جهانی در خاک آمریکا بود که مخالفان روند جهانی شدن اقتصاد (گلوبالیزیشن) ائتلافی از سازمان‌های چپ و رادیکال و احزاب کارگری ضدسرمایه‌داری را دربر می‌گرفت، تظاهراتی علیه فراخوان جهانی، مشابه تظاهرات مسالمت‌آمیزی که در دیگر اقصی نقاط دنیا متداول است و البته در هر نقطه‌‌ای که سازمان تجارت جهانی کنفرانسی داشت یا روسای هفت‌گانه صنعتی مثلا جی سون (7 کشور صنعتی) جمع می‌شدند آنجا برپا می‌شد، همواره با اعتراض‌های مردمی همراه بود اما اتفاقی که در سیاتل افتاد تقریبا متفاوت‌تر از دیگر اعتراض‌های مردمی بود؛ 40 هزار نفر از این تظاهرات استقبال کردند که دور از انتظار بود؛ هم برای برگزارکنندگان هم برای پلیس. «شورش در سیاتل» نخستین فیلم بازیگر ایرلندی (استوارت تاوزند) در مقام سناریست و کارگردان است. وی با آمیختن صحنه‌های مستند در صحنه‌های تظاهرات بازسازی شده سیاتل، می‌کوشد تجربه‌های جسمی حضور در آن لحظه‌ها را به تماشاگر نشان دهد. چارلیز ترون به عنوان قهرمان فیلم‌های چپگرایانه و خاص یکی از حامیان فیلم و از شورشی‌های تازه هالیوود که برخلاف جریان مرسوم حرکت می‌کنند، شناخته می‌شود. فیلم «شورش در سیاتل» ماجرای چند شخصیت را به صورت موازی دنبال می‌کند، از جمله نشان می‌دهد دیل که اجازه نیافت سراغ زن کتک خورده‌اش برود و همکارانش سبب سقط همسرش می‌شوند با عصبانیت به جان تظاهرکنندگان می‌افتد. در کشوری که مدعی مدل دموکراسی جهانی است سرکوب از نوع بدترین شکل آن اتفاق می‌افتد آن هم درباره زن بارداری که هیچ ارتباطی با معترضان ندارد. فیلم «شورش در سیاتل» موضوع سیاسی خود را پنهان نمی‌کند و آشکارا از موضع سیاسی تظاهرکنندگان حمایت می‌کند. آگاهی‌بخشی فیلم «شورش در سیاتل» در مخالفت با سازمان تجارت جهانی بسیار موثر است. آنچه در نهایت پیام بخش انتهایی فیلم محسوب می‌شود این است که چگونه بدون آنکه تقصیر بر گردن گروهی خاص بیفتد هر دوطرف منازعه سبب خارج شدن اوضاع از کنترل می‌شوند. این فیلم را می‌توان با یک فیلم معروف آمریکایی مقایسه کرد که بسیار از این فیلم پیچیده‌تر است. فیلم «مدیوم کول» فیلم مشهوری از مارتین هکسلر از تظاهرات ضدجنگ ویتنام در اطراف کمیسیون شیکاگو در سال 69 است، منتها تفاوت اصلی فیلم مارتین هکسلر این است که بازیگرانش را به پس‌زمینه واقعی تظاهرات فرستاده و حین رویداد واقعی بسیاری از صحنه‌ها فیلمبرداری شده است. استوارت تاوزند بارها در محافل عمومی اعلام کرده هدفش ساخت یک فیلم سیاسی با محدودیت‌های موجود بوده تا تماشاگر اعتراضات موضوعی- ادواری و نحوه برخورد با آن را تجربه کند. قبل از قیام وال‌استریت، اعتراض در سیاتل یکی از مهم‌ترین اعتراضاتی که در آمریکا اتفاق افتاده، است. سعی کارگردان در این فیلم ساخت یک درام– مستند بوده اما جذابیت درام مستتر در شخصیت‌هاست که در پردازش آن موفق نبوده و در جذابیت شخصیت‌ها تاثیرگذار نیست، گویی شخصیت‌ها به اجبار داخل یک قصه هالیوودی شده‌اند و به عنوان بلندگوهای گفتارهای عقیدتی و نماینده مواضع مختلف و غیر از چند شخصیت اصلی دیگر پرسوناژها نماینده گروه‌های رادیکال و تند هستند، از جمله «جی» (مایکل هندرسون) که دیل افسر پلیس (وودی هارلسون) بشدت وی را مجروح می‌کند و صد البته این پرسوناژ به نمایندگی از گروه‌های رادیکال گارد ملی بدل می‌شود و خشونت لایه‌های متعدد پیدا می‌کند.