امروز مصادف با پانزدهم ماه مبارک رمضان، سالروز ولادت با سعادت حضرت امام حسن مجتبی عليه‌السلام است، به همین مناسبت کلام را با سخنی از آنحضرت شروع میکنم: «التَّقْوَى بَابُ كُلِّ تَوْبَه وَ رَأْسُ كُلِّ حِكْمَه وَ شَرَفُ كُلِّ عَمَلٍ، بِالتَّقْوَى فَازَ مَنْ فَازَ مِنَ الْمُتَّقِينَ» [تحف العقول، ص 232] میدانیم که حکمت روزه رسیدن به مقام تقواست: «يا أَيُّهَا الَذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلکُمْ تَتقُون» [بقره: 183] و تقوا، رهایی از خودسریهایی است که موجب هلاکت ماست. گفتیم حقیقت روزه ترک است و منظور از آن صرفا ترک خوردن و آشامیدن در ساعات خاص نیست، بلکه در مرحله بالاتر ترک گناهان است که عبارت از خودداری از افسارگسیختگی نفس و جولان دادن قوای شهوانی و غضبی در انسان است. این ترک مقدمه پاکیزگی روح و عروج به عالم بالا و رسیدن به کمالات معنوی است. آری! روزه تمرین انسانیت است که ما خود را از لذات مادی و نفسانیت پست، والاتر ببینیم و تلاش کنیم از حد زندگی مادی پرش کنیم و خود را به خدای سبحان برسانیم. پس هدف اصلی روزه «ترک ماسوی الله» است؛ رهایی خود از هرچه غیر خداست و تنها مشغول بودن به خداوند و این نهایت اثر روزه و نهایت مدارج تقواست. اینجاست که به حکمت کلام امام حسن مجتبی(ع) پی میبریم که «تقوا دروازه توبه است»، توبه گذر از گناه و حیوانیت به کمال و خداست و این با روزه حاصل می‌شود. «سرآمد هر حکمتی است»، حکمت، جامع همه خیرات است که انسان را در علم و عمل به حقیقت میرساند به گونهای که هم حقیقت را میشناسد و مییابد و هم به حق عمل میکند و این صفت برجسته تنها با تقوا حاصل می‌شود و روزه زمینهساز بروز آن است. «تقوا شرف هر عملی است»، هر کاری تنها در صورتی شرافت دارد که مورد قبول خدا واقع شود و ما را به مقام قرب الهی برساند و در حقیقت روزه با ترک شکمبارگی و خودداری از شهوات و محرمات الهی، زمینه را برای رسیدن به تقوا و قرب الهی آماده میکند. «هر پرهیزگاری که به رستگاری رسید، تنها به واسطه تقوا رستگار شد». مگر می‌شود با مخالفت با دستورات الهی و توجه به شهوات نفسانی که نفس با تمام قوا در تلاش است آنها را در وجود ما تثبیت کند، به خدا رسید و رستگار شد؟ تنها تقوا راه رستگاری است که «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُم» [حجرات: 13] و روزه بذر رستگاری را در جان ما میپاشد.