ليلا رستمي: سازمان ملل پیشبینی کرد جمعیت بالای ۶۰ سال ایران در سالهای 2011 تا 2050 با رشد ۲۶ درصدی به ۳۳ درصد کل جمعیت این کشور برسد و ایران از نظر سرعت پیر شدن جمعیت رتبه سوم جهان را به خود اختصاص دهد. موسسه «ابتکارات هاروارد برای بهداشت جهانی» با انتشار گزارشی به بررسی روند پیر شدن جمعیت جهان پرداخته و ایران را از نظر سرعت حرکت به سمت پیری جمعیت در رتبه سوم جهان قرار داده است. در این گزارش آمده است جمعیت جهان در حال پیر شدن است. افزایش سن جمعیت در جوامع انسانی تبعاتی همچون افزایش هزینههای درمانی و کاهش تعداد نیروی کار مولد را در پی دارد. این تبعات، هشدارهایی جدی برای بخشهای اقتصادی و صنعتی کشورها به شمار میروند اما تاثیرات پیری جمعیت همگی قابل پیشبینی نیستند. بالا رفتن سن جوامع چالشهای جدی و ریشهای غیرقابل پیشبینی را به وجود میآورند، زیرا افرادی که در جامعه از سن بیشتری برخوردارند علاوه بر عدم برخورداری از پتانسیل افراد جوان جامعه برای کار و تلاش، نیازهای متفاوتی از جمله حقوق بازنشستگی دارند.روندها و الگوها در پیری جمعیت
پیری جمعیت پروسهای است که در همه کشورهای جهان اتفاق میافتد. 3 عامل اساسی در این روند به ایفای نقش میپردازند:
افزایش طول عمر: در بیشتر نقاط جهان، مردم اکنون بیش از دهههای پیش زندگی میکنند. اگر جهان را به عنوان مجموعهای واحد در نظر بگیریم، امید به زندگی از دهه 1950 به این سو حدود 20 سال افزایش یافته است (از 48 سال در 55-1950 به 68 سال در 10-2005 رسیده است). سازمان ملل قصد دارد در طول نیمه اول قرن 21 با اجرای برنامههای جمعیتی، امید به زندگی را در جهان به 76 سال افزایش دهد.
کاهش باروری: امروز نرخ باروری در جهان از 5 کودک برای هر زن در سال 1950 به حدود 5/2 کودک کاهش یافته و پیشبینی شده این نرخ در سال 2050 میلادی به 2/2 کودک برای هر زن برسد. طبیعتا با کاهش میزان زاد و ولد در میان خانوادهها، سهم سالخوردگان از جمعیت نیز افزایش مییابد.
افزایش سن افراد متولد شده در دوره رشد سریع جمعیت: افزایش سن گروههای بزرگ کودکانی که پس از جنگ جهانی دوم در آمریکا و دیگر نقاط دنیا متولد شدهاند موجب افزایش سهم سالخوردگان در جوامع امروزی شده است. به گزارش فارس، بر اساس پیشبینیهای بخش جمعیت سازمان ملل، تعداد افراد بالای 60 سال جهان از 800 میلیون نفر فعلی(که 11 درصد جمعیت جهان را تشکیل میدهند) به بیش از 2 میلیارد نفر در سال 2050 خواهد رسید (یعنی 22 درصد جمعیت جهان). همچنین پیشبینی شده جمعیت جهان در فاصله سالهای 1950 تا 2050، 7/3 برابر شود اما تعداد افراد 60 سال به بالا در این مدت حدود 10 برابر خواهد شد. در این میان ضریب افزایش جمعیت افراد خیلی سالخورده، یعنی افراد 80 سال به بالا، 26 خواهد بود. هرچند افزایش سن جمعیت هم در کشورهای توسعهیافته و هم در کشورهای در حال توسعه پدیدهای مشترک بوده اما آمارها نشان میدهد 10 کشوری که در سال 2011 بیشترین درصد سالخوردگان بالای 60 سال را در ترکیب جمعیتی خود داشتهاند، کشورهای توسعهیافته (یا کشورهای در حال گذار نظیر بلغارستان و کرواسی) بودهاند اما این روند تا سال 2050 تغییر خواهد کرد، طوری که احتمالا کشورهایی چون کوبا نیز به این فهرست اضافه خواهند شد و کشورهایی چون فنلاند و سوئد دیگر در زمره این کشورها قرار نخواهند داشت. بر اساس گزارش سازمان ملل، در سال 2011 ژاپن در میان کشورهای جهان بالاترین درصد افراد بالای 60 سال را دارا بوده است. 31 درصد جمعیت این کشور در سال 2011 بالای 60 سال سن داشتهاند. پس از این کشور ایتالیا با 27 درصد، آلمان با 26 درصد، فنلاند با 25 درصد، سوئد با 25 درصد، بلغارستان با 25 درصد، یونان با 25 درصد، پرتغال با 24 درصد، بلژیک با 24 درصد و کرواسی با 24 درصد به ترتیب رتبههای دوم تا دهم را از این نظر به خود اختصاص دادهاند. بر اساس پیشبینی سازمان ملل، این ردهبندی تا سال2050 دچار تغییراتی میشود، ژاپن رتبه خود را حفظ میکند و درصد افراد بالای 60 سال در این کشور به 42درصد میرسد. پرتغال با 40 درصد در رتبه دوم و بوسنی با 40 درصد در رتبه سوم قرار خواهد گرفت. کشورهای کوبا با 39 درصد، کره جنوبی با 39 درصد، ایتالیا با 38 درصد، اسپانیا با 38 درصد، سنگاپور با 38 درصد، آلمان با 38 درصد و سوییس با 37 درصد در رتبههای بعدی قرار خواهند گرفت. سازمان ملل همچنین 10 کشوری را معرفی کرده که تا سال 2050 بیشترین سرعت حرکت به سمت پیر شدن را خواهند داشت که همه کشورهای در حال توسعه هستند. جمعیت افراد بالای 60 سال در امارات با رشد 35 درصدی نسبت به سال 2011 مواجه میشود و درصد افراد بالای 60 سال در این کشور به 36 درصد میرسد. امارات از نظر سرعت پیر شدن در جهان رتبه نخست جهان را به خود اختصاص خواهد داد. پس از این کشور، بحرین با رشد 29 درصدی جمعیت بالای 60 سال خود رتبه دوم را به خود اختصاص خواهد داد و ایران نیز در رتبه سوم جهان از نظر سرعت پیر شدن جمعیت پیشبینی شده است. میزان افزایش جمعیت بالای
60 سال ایران از سال 2011 تا 2050 بالغ بر 26 درصد پیشبینی شده و انتظار میرود در سال 2050 حدود 33 درصد جمعیت ایران بالای 60 سال باشد. کشورهای عمان، سنگاپور، کرهجنوبی، ویتنام، کوبا، چین و ترینیداد و توباگو نیز از نظر سرعت پیر شدن در رتبههای چهارم تا دهم قرار گرفتهاند. در پایان گزارش آمده پیری جمعیت، چالشهای زیادی را فراروی جوامع انسانی قرار میدهد و نگرانیهای بسیاری را درباره حرکت به سوی رشد اقتصادی، کاهش نیروی کار، هزینههای سیستمهای بهداشت و درمان و همچنین سیستمهای پرداخت حقوق بازنشستگی و تامین رفاه سالخوردگان به همراه دارد.