آیا حداقل استانداردها در بخش نیروی انسانی پرستاری رعایت می‌شود؟وقتی شرایط تنزل پیدا می‌کند و پرستار در شرایط غیراستاندارد کار می‌کند و تا وقتی که تنها نقش بالینی در بین مسؤولان و سیاستگذاران و همچنین مردم جا مي‌افتد و همچنین سختی کار و عدم پرداخت عادلانه و حمایت‌هایی که مردم و جامعه باید داشته باشند صورت نمی‌گیرد، آنچه که در نقش پرستاران در تصمیم‌گیری کلان و نقش‌های مدیریتی انتظار داریم برآورده نمی‌شود. اگر بخواهم به صورت کلی بیان کنم چه در ساعت کاری پرستارها که خیلی بالاست و چه در حقوق و مزایایشان اجحاف زیادی شده است. با این حال مردم انتظار دارند زمانی که وارد بیمارستان می‌شوند بهترین مراقبت و خدمت را دریافت کنند. متاسفانه این سیستم چالش‌هایی برای نظام سلامت و جامعه پرستاری به‌وجود آورده است. یکی از محاسن و ویژگی‌های بارز پرستاران نوع‌دوستی و ایثارشان است و به گفته آنها، زندگی و مرگ کسی به مهارت من در ماساژ و قلب و عروق بیمار بستگی دارد. لحظات اول که بیمار پرستار را می‌بیند آرامش پیدا می‌کند و اینجاست که وجهه روحانی و معنوی این شغل بیشتر به چشم می‌آید. اگر بخواهیم منصفانه قضاوت کنیم با حقوق 500-400 هزار تومان با این همه سختی کار چگونه می‌توان انگیزه کار داشت، ولی باز عشق و علاقه و خدمت به همنوع و برگرداندن انسانی به زندگی دوباره، بسیاری از کمبودها را تحت شعاع قرار می‌دهد.
به ازای هر تخت بیمارستانی چه تعداد پرستار داریم؟
آماری که براساس تخت محاسبه شده بین هفت‌دهم تا هشت‌دهم پرستار به ازای هر تخت بیمارستانی داریم. وقتی صحبت از جمعیتی بالغ بر 75 میلیون نفر است، اگر تخت‌های بیمارستانی بین 118 تا 120 هزار تا در همه بخش‌های دولتی و خصوصی داشته باشیم، تنها 85 تا 90 هزار پرستار داریم که این رقم به هیچ‌وجه جوابگو نیست، با این حال ما یکسری تخت‌های بیمارستانی که به عنوان تخت 3کاره معروفند را به این آمار اضافه کردیم، از جمله تخت‌های اتاق عمل، آندوسکوپی، بخش‌های دیالیز، اورژانس، زایمان و... ولی همچنان فاصله زیادی با استانداردها داریم، در حالی که میانگین نرمال جهانی 3 پرستار به ازای هر تخت بیمارستانی است.
ولی در بیشتر کشورها بویژه کشورهای پیشرو در حوزه سلامت، آمار پرستاران را با تخت بیمارستانی محاسبه نمی‌کنند بلکه به میزان جمعیت کشور لحاظ می‌کنند.
بله همین‌طور است، آماری که ما در کشور پرستار را با تخت بیمارستانی محاسبه می‌کنیم غلط درمی‌آید و آماری تقریبی است و الان در دنیا به تعداد هر یکهزار نفر جمعیت تعداد پرستارها را در نظر می‌گیرند. در آمریکا با 313 میلیون نفر جمعیت، 2 میلیون و 500 هزار پرستار لیسانس وجود دارد یعنی 8 نفر به ازای هر هزار نفر جمعیت، در ایران 5/1 پرستار به ازای هر هزار نفر داریم.
چرا با وجود اینکه هنوز ما پرستار به ازای جمعیت کم داریم اما پرستارانی هنوز جویای کار هستند؟
پرستاری، یکی از مشاغلی است که در کشور ما بیکاری ندارد و نباید هم پرستار بیکار داشته باشیم چون نیاز به پرستار بسیار بالاست، یک پرستار اراده کند برای استخدام راحت جذب می‌شود حتی راحت‌تر از بسیاری از علوم فنی و مهندسی به کار گرفته می‌شوند، متاسفانه در ایران جایگاه واقعی پرستار تعریف نشده است و حقوق و پرداختی و دریافتی همخوانی ندارد و متناسب نیست. حتی در بخش‌های خصوصی به پرستار به عنوان یک کارگر نگاه می‌کنند و قانون کار برایشان لحاظ می‌کنند. در بخش‌های دولتی کمی بهتر شده ولی نه آنطور که انتظار داریم. هم‌اکنون قانون ارتقای بهره‌وری «که باید ساعت کاری پرستار کم و مزایا بیشتر شود» و همچنین شیفت‌های شب که ضرایب خاصی برایشان در نظر می‌گیرند در بخش دولتی تا حدی بهتر شده هرچند این قانون صددرصد اجرایی نشده است.
انجمن پرستاری تا چه حد پیگیر مطالبات این قشر از جامعه است؟
انجمن با همکاری سازمان نظام پرستاری و دیگر تشکل‌های پرستاری پیگیر خواسته‌های پرستاران است، کارهای خوبی انجام شده، با پیگیری نظام پرستاری، نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌خواهند فراکسیون پرستاری را راه‌اندازی کنند که این نگاه فوق‌العاده خوبی است. رئیس‌جمهور و دولت تاکید زیادی بر مطالبات پرستاران دارند ولی آن چیزی که در عمل اتفاق می‌افتد حرکت کندی است که بر اجرای قوانین داریم.
قانون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری پس از گذشت چند سال اجرایی شد؟
اکنون پس از 5 سال قانون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری (پرداختی‌ها و دریافتی‌های پرستاری) در چند بیمارستان در مرحله آزمایش است که وعده داده‌اند در سال‌جاری اجرایی شود و این در حق پرستار اجحاف است که تعرفه‌گذاری جدی گرفته نمی‌شود. قانون ارتقای بهره‌وری معمولا در کشور به عنوان کاهش ساعت کاری پرستاری مطرح شده که در خودش 3 قانون دارد: 1- کاهش ساعت کاری 2- سختی کار پرستار 3- حداکثر ساعت کار. یک پرستار نباید بیش از 12 ساعت در شبانه‌روز کار کند، با قانون ارتقای بهره‌وری ساعت کار پرستار بین 28 تا 36 ساعت خواهد بود که به ساعت کار جهانی نزدیک می‌شویم و این می‌تواند اتفاق خوشایندی باشد.
این مستلزم این است که تعداد پرستاران در نظام سلامت افزایش پیدا کند؟
برای اجرایی کردن قانون بهره‌وری نیازمند این بودیم که 23 هزار و 761 پرستار را به نظام سلامت تزریق کنیم آن هم در بخش دولتی نه خصوصی. در مجموع برای جبران ایام تعطیل 3 هزار پرستار می‌خواهیم و تنها برای بخش سوختگی 900 پرستار کم کردیم و در بخش‌های دیگر نیز وضع به همین منوال است.
چه انگیزه‌ای باعث می‌شود تا برخی پرستاران از کشور خارج شوند؟
خروج پرستار از کشور واقعیت دارد مطمئنا اگر مشکلات این قشر حل شود و قوانین حمایتی اجرا شود شیب خروج پرستار از ایران عکس خواهد شد هرچند الان بهتر شده و پرستاران محدودی ادامه‌کار را در خارج از ایران ترجیح می‌دهند، اما باید برای سرمایه‌هایی که در اختیار داریم تدابیر بهتری اندیشیده شود که این سرمایه‌ها به راحتی از دست نروند.
مرجع حمایت از پرستار در کشور چه نهادی است؟
سازمان نظام پرستاری به عنوان مرجع قانونی واصل مطالبات پرستاران عنوان شده و انجمن پرستاری به عنوان یک تشکل حامی این قشر است اما چون مسؤولیت قانونی نظام پرستاری جامعیت بیشتری دارد و مجلس هم بودجه خاصی را برای آنها در نظر گرفته است بالطبع پیگیری بخش عمده مطالبات به عهده آنها‌ست اما تصور نشود که زنجیره‌ای از هم جدا هستیم.
نکته پایانی.
نباید پرداختی پرستارها تنها بر اساس ساعت کار انجام شود، باید بر اساس نوع و نحوه خدمتی باشد که یک پرستار ارائه می‌دهد برای همین قانون تعرفه خدمات پرستاری اهم مطالبات جامعه پرستاری است که هنوز پس از 5 سال اجرایی نشده است.