عليرضا پورصباغ: دامنه سریال‌های ناموفق ماه مبارک رمضان تنها به شبکه سراسری خلاصه نمی‌شود؛ اگر این شبکه چند اثر موفق در طول سال داشته باشد، سهم شبکه دوم سیما بسیار ناچیز و اندک است. سریال «چمدان» یکی از تلاش‌های ناموفق در ساخت برنامه‌های مناسبتی به شمار می‌رود. زمانی که در تیتراژ این سریال با نام خسرو ملکان برخورد می‌کنیم، می‌توانیم حدس بزنیم با سریال کاملا ضعیفی مواجه هستیم. برخی فیلمسازان همچون ملکان کاملا مولف به شمار می‌روند اما مولفه اصلی فیلمسازی آنان ابتذال است. این طیف مولفان نازل‌ساز با برچیده شدن زمینه فعالیتشان در سینما به ساخت سریال و تله‌فیلم‌های تلویزیونی روی آورده و در اثر سوءمدیریت، موجی از این «نازل‌سازان» به رسانه ملی کوچ کرده‌اند و به دلیل همین سیاست، طیف سریال‌هایی که محتوای نازلی دارند چند برابر شده‌اند. بدین ترتیب سریال‌های مناسبتی شبکه دوم سیما جز معدودی مثل «مرگ تدریجی یک رویا» و «سهمی برای دوست» نتوانستند مخاطبی برای شبکه دوم دست و پا کنند. اولین نکته‌ای که در نقد سریال «چمدان» می‌توان عنوان کرد، نوع اتصال روایت‌های متعدد به وسیله این چمدان (مگافین قصه) است. اتصال رویدادها با چرخیدن چمدان رقم می‌خورد و این اتصال دراماتیک با ساده‌انگاری‌های سطحی و کودکانه اتفاق می‌افتد اما از این چرخش‌های قصه و کاراکترهایی متعدد، قصه مدون با گرایش‌های ژانری به مخاطب ارائه نمی‌شود یعنی مخاطب متوجه نمی‌شود چمدان؛ سریالی کمدی است، تراژدی است، روایتی اجتماعی است، دارای مفهوم دینی است یا چیزی دیگر ... در این سریال به صورت کلی همه مفاهیم با خرده‌روایت‌های عقیم به صورت ناقص و الکن ارائه می‌شود و فیلمنامه‌نویس این اثر که خود کارگردانی این مجموعه را برعهده دارد رسما مخاطبش را احمق فرض می‌کند!
سیاهنمایی
یکی از دلایلی که رسانه ملی از پخش فیلم‌های سینمای ایران خودداری می‌کند به سلیقه مدیران سازمان صدا و سیما بازمی‌گردد. این طیف مدیران خاص معتقدند سینماگران در نشان دادن طبقات فرودست سیاهنمایی می‌کنند و به دلیل فقرگرافی غیرقابل باور بسیاری از آثار سینمای ایران را غیرقابل پخش معرفی می‌کنند و این مجموعه آثار امکان پخش نمی‌یابند اما سریال «چمدان» رسما به فقرگرافی و سیاهنمایی بی‌بدیلی می‌پردازد و جالب اینجاست برای اغراق نسبت به محل سکونت این افراد از یک لوکیشن ثابت به صورت متناوب 5 بار با میزانسن‌های مختلف استفاده می‌کند و این ترفند با ساده‌انگاری صورت می‌پذیرد که مخاطب به استفاده چندین باره از لوکیشن پی خواهد برد. استفاده کاملا تکراری از یک لوکیشن و تاکید بیش از حد روی گرفتاری مالی کاراکترها و سیاهنمایی اقتصادی به وفور در این سریال به چشم می‌آید. نکته دیگر درباره فقرگرافی به پرسوناژهای فیلم بازمی‌گردد؛ کاراکترهایی که طراحی شده‌اند مثل گوهر زن مش‌رحمان، مشغول فروختن کلیه‌شان برای تامین زندگی مالی خود هستند. آیا چنین محتوایی سیاهنمایی نیست؟
سریال توقیفی؟
بعد از اینکه فیلمنامه سریال با هزار اما و اگر تصویب و سپس به مرحله تولید رسید، مدتی هم در محاق توقیف بود. گفته‌های غلامرضا رمضانی، بازیگر این سریال در خبرگزاری ایسنا گواهی است بر این شائبه. او در پاسخ به اینكه با توجه به مناسبتی بودن سریال «چمدان» آیا ساخت آن با شتاب و عجله‌ای همراه نبود، عنوان کرد: اصلا هیچ شتاب و عجله‌ای در كار نبود چرا كه چمدان قرار بود ماه رمضان سال گذشته پخش شود. ما سال گذشته پیش از ماه رمضان در 45روز حدود 27 قسمت از مجموعه را كار كردیم و فقط قسمت‌های پایانی باقی مانده بود كه چند ماه گذشته تصویربرداری شد ولی از سوی دیگر كمی بر ما فشار وارد شد و آن هم این بود كه معمولا دیالوگ‌هایمان در اتاق گریم به دست ما می‌رسید و پیش از آن نمی‌دانستیم دیالوگ‌هایمان چیست. او اضافه كرد: آقای ملكان 26 قسمت از مجموعه «چمدان» را نگارش كرده بود و مابقی آن را شب به شب می‌نوشت و هیچگاه پیش نیامد كه به عنوان مثال دیالوگ‌های روز بعد را به ما بدهند، همیشه دیالوگ‌هایمان بعد از گریم به دست ما می‌رسید كه این كار مشكلی است و بازیگران حرفه‌ای را می‌طلبد اما در كل از روند كار با آقای ملكان و در مجموع بازیگران و دیگر عوامل راضی هستم. رمضانی در پاسخ به اینكه ناقص بودن فیلمنامه پس از كلید خوردن چقدر می‌تواند به بازی بازیگر ضربه وارد كند، گفت: ناقص بودن فیلمنامه در آسیب دیدن كار بازیگر بی‌ربط نیست، زمانی كه یك كار تولید می‌شود در ابتدا بازیگر باید از ماجرای كامل داستان مطلع باشد و بداند كه قرار است چه بر سر نقشش بیاید چرا كه بعدها دچار مشكل می‌شود. قرار نیست زمانی كه یك كار كلید می‌خورد اواسط داستان قصه تغییر كند، رها یا
جابه‌جا شود.
خطای مدیران
زمانی که مدیران بلندپایه سازمان صدا و سیما در پشت صحنه سریالی حاضر می‌شوند و اخبار آن به طور مرتب در رسانه‌ها منتشر می‌شود، به یک تفسیر واحد می‌توان رسید؛ بازدید مدیران سیما از هر پروژه‌ای بدین معناست که اثر در حال ساخت مورد تایید ایشان است و تلقی مخاطبان از پروپاگاندای رسانه‌ای که ضمیمه این بازدیدهاست حکایت از اشراف آنها از این پروژه دارد. دكتر دارابی در تاریخ 1/5/90 از پشت صحنه چمدان ديدن كردند و جالب اینجاست طبق اخباری که جام‌جم آنلاین منتشر کرد ایشان در این دیدار، مجموعه تلویزیونی«چمدان» را حاوی پیام‌های دینی و اخلاقی توصیف کرد و افزود: در این مجموعه تلویزیونی به جایگاه «روحانی» به عنوان ملجأ و پناه مردم توجه شده و قناعت، ساده‌زیستی و امانتداری تشویق و توجه به مال حرام و تجمل‌گرایی تقبیح شده است.طبیعی است ایشان که در پشت صحنه این سریال حاضر می‌شوند و حتی راجع به محتوای آن اظهارنظر می‌کنند باید فیلمنامه را به صورت کامل خوانده باشند تا بتوانند کلماتی همچون «حاوی پیام‌های دینی و اخلاقی» را بر زبان جاری کنند، در صورتی که با استناد به مصاحبه چند وقت اخیر غلامرضا رمضانی (بازیگر) مشخص شد ورسیون دوباره این سریال به صورت هر شبی توسط سازنده بازنویسی شده است. بی‌شک نیت دکتر دارابی خیر است و از روی کلیت داستان چنین نظری داده‌اند اما سوال اینجاست که آیا دکتر دارابی بخش‌هایی از قصه چمدان که مربوط به 2 شخصیت روحانی (سید و حاج‌رضا) است را با دقت نگاه کرده‌اند؟ آیا دیالوگ‌هایی که میان حاج‌رضا و سید رد و بدل می‌شود را به خوبی رصد کرده‌اند؟ حاج‌رضا– روحانی اول- در اثر فشار و حجم مسؤولیتی که بر گردن او است لباس روحانیت را از تن برون می‌آورد و در استحاله‌ای مضحک از یک حوض آب می‌گذرد و از خیر رستگار شدن در لباس روحانیت می‌گریزد و قبل از انجام این کار، زمانی که حاج‌رضا برای تحویل دادن لباس روحانیت با پرسش سید- روحانی دوم- درباره وظیفه‌اش در مقابل مردم مواجه می‌شود، پاسخ می‌دهد: مردم احتیاجی به من ندارند احتیاج به کسی دارند که از دریا گذشته باشد و ادامه... .
یعنی برای رهایی و رستگاری خود و مردم دست از لباس روحانیت شسته است و در صحنه‌ای نمادین کفش‌هایش را از پا برون می‌آورد و از حوضچه آب برای تطهیر شدن می‌گذرد. تنها تفسیر از لحن الکن و مبتذل فیلمساز (با توجه به سخنان رد و بدل شده و نیز انتخاب بازیگران که حتی بلد نیستند ادای روحانی را هم درآورند)، وهن روحانیت است و واگذاری لباس روحانیت و از آب گذشتن استعاره‌ای از سخنان کسانی است که این روزها از جامعه روحانیت‌زدایی می‌کنند. مسؤولان محترم سیما که خود در این باره دغدغه‌مند هستند، نباید عنان کار را به دست کسانی بدهند که دانش و توان لازم برای استفاده از این مدیوم را ندارند.