زیبا اکبرزاده: شکست‌های منطقه‌ای ترکیه هر روز ابعاد جدیدتری به خود می‌گیرد چنانکه در کنار ناکامی‌های ترکیه در سوریه برای سرنگون کردن دولت بشار اسد، در عراق نیز سیاسیون بغداد ضمن محکوم کردن سیاست‌های مداخله‌گرایانه مقامات آنکارا، از تجدید نظر در روابط کشورشان با ترکیه خبر می‌دهند. به نظر می‌رسد ترکیه در شرایط جدید علاوه بر سوریه، درصدد است نفوذ خود را در عراق نیز گسترش دهد و به نوعی از تغییراتی در عراق حمایت می‌کند که موجب گسترش نفوذ این کشور در عراق می‌شود. نخست‌وزير عراق، در پی تداوم بحران‌سازی‌های ترکیه در عراق تاكيد كرد: تركيه بايد از طريق بغداد با منطقه كردستان عراق تعامل داشته باشد. نوري مالكي در گفت‌وگو با روزنامه خبر چاپ تركيه، ضمن متهم كردن آنكارا به دخالت در امور داخلي كشورش گفت: تركيه با منطقه كردستان عراق همانند يك كشور مستقل تعامل دارد كه اين از نظر دولت عراق امري رد شده است. از سوی دیگر علی موسوی، مشاور اطلاع‌رسانی نخست‌وزیر عراق نیز گفت: سیاست دخالت در امور دیگران، سیاستی ناشیانه و ابلهانه است. چنین سیاستی غیر از مشکلات و ناامنی برای منطقه و دولتی که از آن تبعیت می‌کند، چیزی نخواهد داشت. تركيه به همراهی عربستان و قطر به دنبال آن هستند كه طرح تجزيه عراق را اجرايي کنند يا حداقل بتوانند در روند سیاسی عراق مبتنی بر حمایت از جناح‌های اهل سنت ایفای نقش کنند. بر همین اصل در جریان انتخابات پارلمانی عراق در سال 2010 ترکیه جانب ائتلاف سکولار العراقیه را گرفت؛ ائتلافی که هم ایاد علای رهبر آن است و هم طارق هاشمی، معاون فراری رئیس‌جمهوری عراق به آن پیوسته است. این فهرست با غلبه رهبران پرنفوذ اهل سنت است که ارتباط تنگاتنگي با کشورهای عربی و ترکیه و آمریکا دارند. از سوی دیگر ترکیه به طارق هاشمی پناه داده است؛ سیاستمداری که متهم به مدیریت جوخه‌های مرگ در عراق است و هم‌اینکه از طرف دستگاه قضایی عراق حکم دستگیری وی صادر شده است. مقامات ترک مدام مسؤولان عراقی را مورد انتقاد قرار می‌دهند و از نوع حکمرانی دولت نوری مالکی انتقاد می‌کنند و از طرف دیگر با کردهای شمال عراق وارد نوعی از تعاملات شده‌اند که از نظر بغداد حاکمیت این کشور را مورد چالش قرار داده است. خرید نفت از کردهای شمال عراق یا سفر وزیر خارجه ترکیه به کرکوک از جمله مواردی است که بغداد به عنوان اقدامات منفی و خصمانه ترکیه قلمداد می‌کند. 2 هفته پیش احمد داوود اوغلو، وزير خارجه تركيه بدون موافقت دولت مرکزی عراق وارد اربیل شد و با مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان و عبدالباسط سیدا، رهبر کردتبار شورای ملی سوریه دیدار کرد. داوود اوغلو همچنین به شهر کرکوک نیز سفر کرد که با واکنش منفی مقامات عراق مواجه شد. سفرهای مهندس سیاست خارجی ترکیه به کشورهای منطقه و فعالیت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی این کشور در شرایط فعلی در مدار غرب و رژیم‌های مرتجع عربی قرار گرفته است. داوود اوغلو در این سفر با نمونه توصیف کردن فرهنگ شهر کرکوک در منطقه هشدار داد ممکن است برخی محافل تلاش کنند در این شهر فتنه‌انگیزی کنند. از این سخنان می‌توان این احتمال را داد که در آینده‌ای نزدیک باید شاهد فتنه جدیدی در شمال عراق توسط ترکیه باشیم، آن هم در منطقه کردنشین عراق که با سوریه هم‌مرز است. ساکنان کرکوک را اقوام مختلف اعم از عرب، کرد و ترکمن تشکیل می‌دهند. درخواست کردها برای پیوستن کرکوک به اقلیم کردستان یکی از چالش‌برانگیز‌ترین مسائل در روابط دولت مرکزی عراق با اقلیم کردستان است، لذا تا زمان تعیین تکلیف این شهر به لحاظ قرار گرفتن در یک دایره مشخص، سفر یک دیپلمات خارجی به آن باید از مجرای دولت مرکزی عراق صورت بگیرد؛ کاری که به گفته وزارت خارجه عراق، داوود اوغلو آن را نادیده گرفته است. در این بین باید گفت سفر وزیر خارجه ترکیه به اربیل در راستای پروژه سقوط دولت بشار اسد صورت گرفته است و در این دیدار ترکیه تلاش کرد از بخشی از گروه‌های کرد علیه سوریه نهایت بهره را ببرد که حضور در کردستان عراق به‌رغم دشمنی دیرینه مقامات این کشور با کردها در همین راستا قابل ارزیابی است. از سوی دیگر در توجيه اقدامات خصمانه مقامات آنکارا علیه دمشق و بغداد، وزير دفاع تركيه پیش‌تر تاكيد كرد ارتش اين كشور بزودي خشم خود را به حزب کارگران کردستان (پ‌ك‌ك) نشان خواهد داد. باید گفت دولت اردوغان در شرایط کنونی بیش از هر زمان، همسویی و اتحاد عملی با غرب و آمریكا را قطب‌نمای سیاست منطقه‌ای خویش قرار داده است. بدیهی است تناقضات ناشی از این چرخش و استمرار روند كنونی می‌تواند دستاوردهای چندین ساله سیاست خارجی حزب عدالت و توسعه را بشدت تخریب كند. واکنش حکومت مرکزی عراق به تحرکات اخیر ترک‌ها و نیز عکس‌العمل سوریه که کردهای ناراضی ترکیه را تحت حمایت خود دارد، حاکی از نتیجه باخت- باخت برای ترکیه در این بازی است. این موضوع زمانی روشن‌تر شد که رئیس شورای رهبری پکک از تصرف 35 کیلومتر از منطقه‌ای در استان حکاری ترکیه خبر داده و اعلام کرد این جریان در این منطقه دست به ایجاد پایگاه‌های دائمی خواهد زد. ارتش ترکیه با وجود 2 هفته درگیری با اعضای پکک در اطراف شمدین‌لی در این استان تاکنون نتوانسته امنیت این منطقه را برقرار کند، هرچند اردوغان مدعی شده کنترل اوضاع در این منطقه را در دست دارد.
هشدار شديد‌الحن مالكي به دولت ترکیه
زیبا اکبرزاده: شکست‌های منطقه‌ای ترکیه هر روز ابعاد جدیدتری به خود می‌گیرد چنانکه در کنار ناکامی‌های ترکیه در سوریه برای سرنگون کردن دولت بشار اسد، در عراق نیز سیاسیون بغداد ضمن محکوم کردن سیاست‌های مداخله‌گرایانه مقامات آنکارا، از تجدید نظر در روابط کشورشان با ترکیه خبر می‌دهند. به نظر می‌رسد ترکیه در شرایط جدید علاوه بر سوریه، درصدد است نفوذ خود را در عراق نیز گسترش دهد و به نوعی از تغییراتی در عراق حمایت می‌کند که موجب گسترش نفوذ این کشور در عراق می‌شود. نخست‌وزير عراق، در پی تداوم بحران‌سازی‌های ترکیه در عراق تاكيد كرد: تركيه بايد از طريق بغداد با منطقه كردستان عراق تعامل داشته باشد. نوري مالكي در گفت‌وگو با روزنامه خبر چاپ تركيه، ضمن متهم كردن آنكارا به دخالت در امور داخلي كشورش گفت: تركيه با منطقه كردستان عراق همانند يك كشور مستقل تعامل دارد كه اين از نظر دولت عراق امري رد شده است. از سوی دیگر علی موسوی، مشاور اطلاع‌رسانی نخست‌وزیر عراق نیز گفت: سیاست دخالت در امور دیگران، سیاستی ناشیانه و ابلهانه است. چنین سیاستی غیر از مشکلات و ناامنی برای منطقه و دولتی که از آن تبعیت می‌کند، چیزی نخواهد داشت. تركيه به همراهی عربستان و قطر به دنبال آن هستند كه طرح تجزيه عراق را اجرايي کنند يا حداقل بتوانند در روند سیاسی عراق مبتنی بر حمایت از جناح‌های اهل سنت ایفای نقش کنند. بر همین اصل در جریان انتخابات پارلمانی عراق در سال 2010 ترکیه جانب ائتلاف سکولار العراقیه را گرفت؛ ائتلافی که هم ایاد علای رهبر آن است و هم طارق هاشمی، معاون فراری رئیس‌جمهوری عراق به آن پیوسته است. این فهرست با غلبه رهبران پرنفوذ اهل سنت است که ارتباط تنگاتنگي با کشورهای عربی و ترکیه و آمریکا دارند. از سوی دیگر ترکیه به طارق هاشمی پناه داده است؛ سیاستمداری که متهم به مدیریت جوخه‌های مرگ در عراق است و هم‌اینکه از طرف دستگاه قضایی عراق حکم دستگیری وی صادر شده است. مقامات ترک مدام مسؤولان عراقی را مورد انتقاد قرار می‌دهند و از نوع حکمرانی دولت نوری مالکی انتقاد می‌کنند و از طرف دیگر با کردهای شمال عراق وارد نوعی از تعاملات شده‌اند که از نظر بغداد حاکمیت این کشور را مورد چالش قرار داده است. خرید نفت از کردهای شمال عراق یا سفر وزیر خارجه ترکیه به کرکوک از جمله مواردی است که بغداد به عنوان اقدامات منفی و خصمانه ترکیه قلمداد می‌کند. 2 هفته پیش احمد داوود اوغلو، وزير خارجه تركيه بدون موافقت دولت مرکزی عراق وارد اربیل شد و با مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان و عبدالباسط سیدا، رهبر کردتبار شورای ملی سوریه دیدار کرد. داوود اوغلو همچنین به شهر کرکوک نیز سفر کرد که با واکنش منفی مقامات عراق مواجه شد. سفرهای مهندس سیاست خارجی ترکیه به کشورهای منطقه و فعالیت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی این کشور در شرایط فعلی در مدار غرب و رژیم‌های مرتجع عربی قرار گرفته است. داوود اوغلو در این سفر با نمونه توصیف کردن فرهنگ شهر کرکوک در منطقه هشدار داد ممکن است برخی محافل تلاش کنند در این شهر فتنه‌انگیزی کنند. از این سخنان می‌توان این احتمال را داد که در آینده‌ای نزدیک باید شاهد فتنه جدیدی در شمال عراق توسط ترکیه باشیم، آن هم در منطقه کردنشین عراق که با سوریه هم‌مرز است. ساکنان کرکوک را اقوام مختلف اعم از عرب، کرد و ترکمن تشکیل می‌دهند. درخواست کردها برای پیوستن کرکوک به اقلیم کردستان یکی از چالش‌برانگیز‌ترین مسائل در روابط دولت مرکزی عراق با اقلیم کردستان است، لذا تا زمان تعیین تکلیف این شهر به لحاظ قرار گرفتن در یک دایره مشخص، سفر یک دیپلمات خارجی به آن باید از مجرای دولت مرکزی عراق صورت بگیرد؛ کاری که به گفته وزارت خارجه عراق، داوود اوغلو آن را نادیده گرفته است. در این بین باید گفت سفر وزیر خارجه ترکیه به اربیل در راستای پروژه سقوط دولت بشار اسد صورت گرفته است و در این دیدار ترکیه تلاش کرد از بخشی از گروه‌های کرد علیه سوریه نهایت بهره را ببرد که حضور در کردستان عراق به‌رغم دشمنی دیرینه مقامات این کشور با کردها در همین راستا قابل ارزیابی است. از سوی دیگر در توجيه اقدامات خصمانه مقامات آنکارا علیه دمشق و بغداد، وزير دفاع تركيه پیش‌تر تاكيد كرد ارتش اين كشور بزودي خشم خود را به حزب کارگران کردستان (پ‌ك‌ك) نشان خواهد داد. باید گفت دولت اردوغان در شرایط کنونی بیش از هر زمان، همسویی و اتحاد عملی با غرب و آمریكا را قطب‌نمای سیاست منطقه‌ای خویش قرار داده است. بدیهی است تناقضات ناشی از این چرخش و استمرار روند كنونی می‌تواند دستاوردهای چندین ساله سیاست خارجی حزب عدالت و توسعه را بشدت تخریب كند. واکنش حکومت مرکزی عراق به تحرکات اخیر ترک‌ها و نیز عکس‌العمل سوریه که کردهای ناراضی ترکیه را تحت حمایت خود دارد، حاکی از نتیجه باخت- باخت برای ترکیه در این بازی است. این موضوع زمانی روشن‌تر شد که رئیس شورای رهبری پکک از تصرف 35 کیلومتر از منطقه‌ای در استان حکاری ترکیه خبر داده و اعلام کرد این جریان در این منطقه دست به ایجاد پایگاه‌های دائمی خواهد زد. ارتش ترکیه با وجود 2 هفته درگیری با اعضای پکک در اطراف شمدین‌لی در این استان تاکنون نتوانسته امنیت این منطقه را برقرار کند، هرچند اردوغان مدعی شده کنترل اوضاع در این منطقه را در دست دارد.
ارسال نظر
پربیننده