عليرضا پورصباغ: در فیلم «آغازگران» مولفههایی، درون اثر میتوان یافت که با درک این مولفهها کلیت و ماهیت اثر را میتوان به سینمای غیرمتعارف سینما نسبت داد؛ فیلمی که بهرغم موویهای ابرقهرمانی هالیوود، روایتگری را با فرم و با همان زبان سینما تجربه میکنند اما آنچه از دریچه محتوا آغازگران را از جریان مرسوم موویهای هالیوودی جدا میکند نگاه آسیبشناسانه به سبک و فرم زندگی دستکم در 75 سال اخیر است. آغازگران چشمانداز پوستری از مفاهیم اصلی زندگی است که عملا بعد از جریان انقلاب صنعتی و جنگ دوم جهانی و تحولات اجتماعی دهه 60 واژگون شدهاند. آغازگران با طنز تلخ و گزندهاش مفاهیم اصیلی همچون خانواده، عشق و فرزندان را به عنوان عناصر اصلی حیات اجتماعی ستایش میکند. در این فیلم ما با ترکیب یک داستان تکخطی دوپاره مواجه هستیم که این دوپارگی آنچنان ادا و فرمنمایی نیست بلکه مفاهیم عمیق فیلم با این فرم برای مخاطب بازنمود پیدا خواهد کرد.در فیلم آغازگران عشق یک زن جوان فرانسوی، «آنا» (ملانی رولان) بیمحابا به سراغ «الیور» (مکگرگور)، هنرمند 38 ساله میرود که دوران دشوار و غمگینی را میگذراند. او پس از مرگ پدرش «هل» (کریستوفر پلامر) عزادار است و بینهایت احساس پوچی میکند اما چون تصویر خوبی از خانواده خود در ذهن ندارد علاقه نامزدش را کماکان نادیده میگیرد. او هرکدام از اعضای خانواده را به صورت تواما درک نکرده است. آنچه الیور از خانواده به یاد میآورد این است که او و مادرش همیشه در خانه با یکدیگر تنها بودهاند و هیچگاه حضور پدر را درک نکردهاند و جالب اینجاست که الیور 38 ساله گرمای حضور پدر را بعد از 75 سالگی درک میکند. از شگفتیهای داستان فیلم این است پدر در 75 سالگی و بلافاصله بعد از مرگ همسرش برای نخستینبار نزد الیور اعتراف میکند همجنسگراست و میخواهد این خواستهاش را بعد از 75 سالگی بروز دهد و به عنوان یک دگرباش زندگی نوین و سرخوشی آغاز میکند. بعد از این اعتراف پدر، الیور در یک گسل عاطفی گرفتار شده و خلأهای عاطفی مثل یک هیولا بیدار میشود. الیور بعد از فوت مادر در یک گسل عاطفی گرفتار شده است و بعد از مرگ پدر نیاز به تشکیل خانواده را با وجود آنا احساس میکند اما اعتراف پدر به دگرباشی، نمیتواند موقعیت آفتابی از زندگی مشترک در ذهن الیور مجسم کند. او حتی نمیتواند تصویر درستی از روابط خانوادگی و زناشویی پدر و مادرش را به یادآورد. تنها تصویری که او از گذشته در ذهن دارد مادری است که همیشه تنها بوده و پدری که در دوران جوانی حضور او را در خانه درک نکرده است؛ پدر 75 سالهای که به بحران هویت دچار است و این بحران هویت را الیور با تصاویری که از دوران مختلف آمریکا مرور میکند به کل جامعه آمریکایی تعمیم میدهد. شاید در نگاه نخست همجنسگرا بودن پدر نوعی آزادی لیبرالی مفرط به چشم آید اما در ادامه پی خواهیم برد که نوعی بحران هویت در جامعه آمریکایی جاری است که مساله پدر الیور تنها یک کندوکاو اجتماعی و نشان دادن چراغ قرمز است. این بحران هویت در نوع، شکل زندگی و موجودیت همه کاراکترهای فیلم از هل فیلدز (کریستوفر پلامر)، الیور فیلدز (ایوان مکگرگور) و آنا (ملانی لوران) 3 شخصیت اصلی فیلم جاری است. البته چالش دیگر درون این فیلم این است که بحران اجتماعی مطرح شده در فیلم هویت آنان را بارها مورد پرسش قرار میدهد و بحران فراواپسگرایانه شخصیتها نسبت به جامعه آمریکایی مورد واکاوای قرار میگیرد. در فیلم آغازگران به دلیل زمان غیرخطی فیلم، پیوسته منتظر به وجود آمدن
2 احساس متفاوت از 2 رویداد متضاد هستیم. مرگ مادر با افشای همجنسگرا بودن پدر همراه میشود و از سوی دیگر عاشق شدن الیور با غم فقدان پدر همراه است. در خبرها و گزارشها آمده بود سناریست و کارگردان، مایک میلز، بستر تمام رویدادهای مهم این فیلم را از داستان زندگی خصوصی خودش الهام گرفته است. وی در گفتوگو با هالیوودریپورتر گفته است پدر همجنسگرایش 45 سال با مادرش زندگی کرده است و این راز را تا مرگ مادر از فرزند مخفی نگه داشت. زمانی که متوجه میشویم روایت اصلی فیلم به واقعیت نزدیک است، میل به تعمق بیشتر در فحوای فیلم پیدا میکنیم.
تلاش برای نادر شدن
در فیلم آغازگران شاهد هستیم که در زندگی الیور، «فرزند بودن» ویژگی خاصی به شمار نمیرود اما از منظر او پدر به رغم اظهارات غیراخلاقیاش در جایگاه ویژهای قرار دارد. دقیقا صحنهای که الیور ریش پدرش را میزند کلاژی از «جدایی نادر از سیمین» در نوع رابطه فرزندان بزرگسال با والدین بویژه پدر را میتوان دریافت بویژه آن بخشی که الیور ریش پدرش را میزند دقیقا کلاژی از جدایی نادر از سیمین را به ذهن متبادر میکند و گرتهبرداری و نزدیک بودن فیلم را میتوان کاملا حس کرد. اما غیر از این شباهت که عنوان شد، تم بحران در روابط خانوادگی نسبت به کل جامعه موضوعی است که امسال و سال گذشته دستمایه فیلمهای بسیاری قرار گرفته است، مثلا در فیلم «نسلها» بحران زناشویی و نوع رابطه پدران با فرزندان بررسی میشود اما در فیلم آغازگران نسبت نسلهای دیروز بویژه متولدان دهه 20 (پدر الیور) دهه 60 (الیور) و دهه 70 (آنا) بررسی میشود.
هر سه شخصیت اصلی در دهههایی به دنیا آمدهاند که به دلیل تغییرات اجتماعی فصلهای قابل مطالعه تاریخ آمریکا به شمار میرود. نقطه عطف مشترک 2 فیلم نسلها و آغازگران بررسی سبک جامعهشناختی این بحران است. قصه فیلم آغازگران به صورت غیرخطی و درهم بازگو میشود و از حال مدام به گذشته نزدیک و گذشته دور میرود و آنچه به صحنههای فیلم انسجام میبخشد، الیور و آنا هستند که سفر عشق میخواهند بپیمایند و مخاطب احساس میکند تنها زناشویی چقدر میتواند دردهای عمیق روحی این 2 نفر را التیام بخشد اما هردوی این شخصیتها به دلیل مناسبات غیرمتعارف اجتماعی جاری در جامعه آمریکا احساس معلق دارند گویی هر لحظه قرار است از یک ارتفاع خیلی بلند سقوط کنند؛ شوقی همراه با ترس و وحشت. از اینرو به مخاطب یادآوری میکنند این حس هیجان و بینفسی زندگی در دهه سیام شاید تنها یکبار به سراغشان بیاید. مایک میلز خالق این اثر مساله همجنسگرایی را به صورت غیرقابل چشمپوشی در نسبت با مفاهيمي همچون خانواده و عشق میسنجد و تصویری از یک زندگی معاصر آمریکایی ارائه ميدهد. جذابیت فیلم در ترکیب غم و هجران است؛ این غم و هجران در کندوکاو کلان اجتماعیاش، ممزوج شده با رگههای از شوخی، کمی امید، فراق پدر و مادر و با یادی از گذشته.
سبك مایک میلز
سبك مایک میلز، طراح گرافیک و کارگردان موزیک ویدئو است. میلز قبل از این فیلم اثر شاخص دیگری ساخته بود به نام «تام ساکر»؛ فیلمی شخصی با تولید مستقل که با چیرهدستی تمام وضعیت یک نوجوان نسبت به جامعه آمریکایی امروز را میسنجد؛ شخصیتی که برای قبول عشق مشکل دارد و از زندگی خانوادگی سرد خودش میآید و در زندگی مشترک با همسران قبلیاش سرخورده است تا اینکه با آنا آشنا میشود و تجربه زندگی متفاوتی را میآزماید. نسبتی که به عشق و تجربههای نومیدانه در زندگی آنا و الیور وجود دارد، هر دوی آنها را در ابتدای مسیر تجربه زندگی خانوادگی قرار میدهد و نام فیلم را با عنوان آغازگران تثبیت میکند.
لحن
در آخرین ساخته مایک میلز تضادهای عاطفی هستند که درام را پیش میبرند؛ تضادی که بین عشق و اندوه، تلخ و شیرین وجود دارد و این تضادها در موقعیتهای مختلف داستانی مستتر است. در فیلم آغازگران همه شخصیتها در آغاز راه هستند، با اینکه سنشان از حد متعارفی گذشته است آنها در آغاز راهند تا پیچیدگیهای غیرمتعارف زندگی را درک کنند؛ آنا هنرپیشه است و دائما شخصیت عوض میکند و میان شخصیتهای مختلفی که خلق میکند، سرگردان است. الیور هم آدم مبهم اما هنرمندی است؛ هنرمند موفقی که در کار هنریاش پرهیز از جسارت و صراحت را بازگو میکند. آدمی است که با ابهام در نوع بازگویی قصه زندگیاش با نوعی ابهام عمدی زمان را بر هم میریزد اما کلیت اثر از یک منطق روایی پیروی میکند. در به هم ریختن سیر روایت، فیلمساز منطق خاصی را رعایت میکند و این شیوهای که در بازگویی روایت وجود دارد به فیلم «500 روز تابستان»
(مارک وب) شباهت فوقالعادهای دارد.