گروه اجتماعی: در شرایطی که همگان بر حفظ و ضرورت نگهداری از میراث فرهنگی تاکید دارند، به نظر می‌رسد این موضوع در کشور ما وارد فاز تازه‌ای شده است. انگار آسیب رساندن به میراث و گنجینه‌های پیشینیان ما از نوشتن یادگاری و کنده‌کاری‌های گاه و بیگاه فراتر رفته است چرا که این روزها شاهد برگزاری تورهای گنج‌یابی و یافتن دفینه در جامعه هستیم؛ تورهایی که با عناوین آموزشی و علمی و همراهی یک استاد راهنما برای یافتن گنج و آموزش چگونگی کشف دفینه راهی مناطقی از کشور می‌شوند البته باید به این موضوع دستگاه‌های فلزیاب را هم اضافه کرد که به سادگی هرچه تمام‌تر به جان میراث فرهنگی ما افتاده است و در سایه کم‌توجهی مدیران، مشغول زیر و زبر کردن گنجینه‌های آبا و اجدادی‌مان هستند. این درحالی است که با دامنه‌دار شدن این مشکلات پای نمایندگان مجلس و مدیران و متولیان میراث فرهنگی هم به این ماجرا باز شد و آنها هم با ابراز گلایه از به تاراج رفتن میراث فرهنگی کشور با فلزیاب‌ها یا برگزار شدن تورهای گنج‌یابی خواستار ورود هر چه سریع‌تر دولت به این ماجرا شدند.
ماجرا از کجا آغاز شد؟
چندی پیش برخی رسانه‌ها از انتشار قارچ‌گونه سایت‌های گنج‌یابی خبر دادند و اعلام کردند در این سایت‌ها افراد سودجو به راحتی اقدام به تبلیغ چگونگی پیدا کردن گنج و دفینه‌های طلا و غارت محوطه‌های تاریخی می‌کنند بدون اینکه اداره حقوقی، حراست و یگان حفاظت سازمان میراث فرهنگی اطلاعی از این موضوع داشته باشند. پیگیری‌ها حاکی از آن بود که مدیران مربوط یا برای اولین بار است که چنین موضوعی را شنیده‌اند یا تاکنون برایشان پیگیری چگونگی فعالیت گردانندگان این سایت‌ها اهمیت چندانی نداشته است. البته چندی بعد یگان حفاظت از میراث فرهنگی که وظیفه شناسایی این تخلفات را دارد، 2 گزارش از برخورد با متخلفان حوزه میراث فرهنگی منتشر کرد اما این پایان ماجرا نبود؛ به تازگی در سایت‌های مجازی و شبکه‌های اجتماعی اطلاعیه دیگری منتشر شده که نشان می‌دهد افرادی به سرپرستی یک استاد راهنما به نام «ف - ب» گروه کاوش تشکیل داده و قرار است اواخر مردادماه به تور علمی - آموزشی چگونگی دفینه‌یابی در جنگل‌های شمال کشور بروند.
گنج‌یابی به بهانه تور تحقیقاتی!
در تبلیغات مربوط به این تور آموزشی آمده است: «توجه داشته باشید از آنجا که این کمپینگ علمی در قالب یک تور تحقیقاتی همراه با کاوش واقعی است، تنها ویژه اعضای باشگاه و مشترکانی است که مورد تایید استاد باشند. بنابراین برای کسب اطلاعات بیشتر و چگونگی ثبت‌نام و رزرو جا تماس بگیرید». مهر در این باره نوشت: فعالیت این گروه تنها معطوف به برگزاری تورهای علمی - تحقیقاتی نیست. آنها در شبکه‌های اجتماعی کلیپ‌های متعددی درباره چگونگی آموزش گنج‌یابی به مخاطبان خود پخش کرده‌اند. در یکی از این کلیپ‌ها، گرداننده این سایت آورده که هدف ما از آموزش تنها زدن سنگ میراث فرهنگی به سینه است. متولیان میراث فرهنگی برخورد قهری با گنج‌یابان انجام می‌دهند اما ما به آنها آموزش می‌دهیم که ناشیانه یک محوطه یا بنای تاریخی را تخریب نکنند بلکه با شناخت بهتر به سراغ گنج بروند. این درحالی است که مهدی ایزدی، معاون میراث فرهنگی استان مازندران نیز گفته تاکنون به چنین موضوعی برخورد نکرده است با این حال آموزش گنج‌یابی را ممنوع و اقدامی خلاف قانون دانست.
شخم میراث فرهنگی با فلزیاب
البته این تمام ماجرا نیست و مهدی حجت، رئیس ایکوموس ایران نیز از فلزیاب‌های رهاشده در کشور که مانند خوره میراث فرهنگی را نابود می‌کنند، انتقاد کرده و خواستار ورود دادستان عمومی کشور به این موضوع شده است. حجت در گفت‌وگو با تسنیم خواستار عملکرد جدی سازمان میراث فرهنگی با فلزیاب‌ها شد و بیان داشت: سازمان میراث فرهنگی باید در اجرای قوانین جدی‌تر عمل کند و کسی که مجری قانون است باید جدی باشد و سازمان باید برود شکایت کند. به گفته رئیس ایکوموس ایران، درحال حاضر فلزیاب را در مملکت رها کرده‌اند که مثل خوره تمام سایت‌های تاریخی مملکت را نابود می‌کند، در حالی که قانون می‌گوید چه ساختن و چه ورود فلزیاب به کشور باید با جواز سازمان میراث فرهنگی و وزارت نیرو باشد اما پشت کبریت مصرفی مردم تبلیغ فلزیاب می‌کنند، در کوچه‌ها تبلیغ فلزیاب کردند، سایت درست کردند، آیا این جنایت نیست؟ آیا این حق مردم نیست؟
لزوم مقابله دولت با تاراج
میراث فرهنگی
اما در آن سوی ماجرا عضو فراکسیون گردشگری و میراث فرهنگی مجلس شورای اسلامی از به تاراج رفتن میراث فرهنگی در تورهای گنج‌یابی به‌کمک استفاده از فلزیاب‌ها انتقاد کرد و خواستار ورود دولت برای حل این مشکل شد. ابراهیم نکو، عضو فراکسیون گردشگری و میراث فرهنگی مجلس شورای اسلامی درباره استفاده غیرقانونی از فلزیاب‌ها و برگزاری تورهای گنج‌یابی، اظهار داشت: آن چیزی که به میراث فرهنگی و به ثروت‌های ملی ما مربوط است سرمایه کشور محسوب می‌شود و به تاراج بردن آن به‌انحای گوناگون می‌تواند کشور را با هرج و مرج مواجه کند. وی به تسنیم اعلام کرده است: در نقاط گوناگون کشور ثروت‌های ارزشمند ما را به تاراج می‌برند، متأسفانه این تورها به‌صورت غیررسمی فعالیت می‌کنند و مجاز نیستند، هرچند به‌صورت رسمی فعالیت و تبلیغ می‌کنند. نکو با بیان اینکه دولت باید با سرعت به این موضوع ورود کند و اجازه ندهد حتی یک مورد از این ثروت‌ها و میراث ارزشمند دچار خدشه شود، یادآور شد: البته ناگفته نماند در نقاط گوناگون کشور نارضایتی مردم را شاهدیم که برخی آثار باستانی و میراث ارزشمند ما در معرض تهدید و خطر است. به گفته نکو، این اتفاق به‌صورت آشکارا اتفاق می‌افتد و با رواج دادن این تورها در آینده باید شاهد هجوم افراد فرصت‌طلب و منفعت‌طلب‌ها به میراث فرهنگی کشور باشیم.