نخستین اجلاس غیرمتعهدها در سال 1961میلادی برگزار شد و طی آن كشورهای عضو در اولین موضع‌گیری سیاسی خود، خروج از سلطه غرب و شرق را دنبال كرده و تا اجلاس‌های بعدی همچنان بر این مواضع پافشاری كردند. به دنبال آن در ششمین اجلاس غیرمتعهدها كه در كوبا برگزار شد، مسائل مهمی چون اوضاع خاورمیانه و پیشنهاد اخراج مصر از جنبش (به دلیل امضای قرارداد صلح كمپ‌دیوید با رژیم صهیونیستی) مورد بحث قرار گرفت و در عمل، اعضای این جنبش توانستند جهت‌گیری‌های سیاسی خوبی را اتخاذ كنند.نخستين موضع‌گیری سیاسی ایران
به عنوان عضو جنبش غیرمتعهدها
جمهوری اسلامی ایران بر اساس اصول بنیادین و اولیه سیاست خارجی خویش یعنی سیاست «نه شرقی و نه غربی» پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ششمین اجلاس سران جنبش غیرمتعهدها در هاوانا در سال 1358 به عضویت این جنبش درآمد.
درست یک‌سال و نیم پیش از برگزاری اجلاس هفتم كه مصادف با شروع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بود، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در ماه مارس 1982 میلادی با ارسال یادداشتی به سفارت كوبا (رئیس جنبش غیرمتعهدها) ضمن اعلام مخالفت خود با برگزاری اجلاس هفتم سران غیرمتعهدها در بغداد خواستار تغییر محل برگزاری اجلاس شد. هیات جمهوری اسلامی ایران نیز در اجلاس وزیران خارجه جنبش غیرمتعهدها در هاوانا، پایتخت كوبا این موضوع را به طور جدی مطرح و تهدید كرد در صورت برگزاری اجلاس در بغداد، جمهوری اسلامی ایران اجلاس را تحریم كرده و ریاست جنبش را به رسمیت نخواهد شناخت. تهران با ارسال یادداشت برای عموم سفارتخانه‌های كشورهای عضو غیرمتعهدها در تهران مخالفت خود را با برگزاری كنفرانس سران در بغداد اعلام كرد. در اجلاس وزیران خارجه غیرمتعهدها در اكتبر 1982میلادی در نیویورك با اجماع موافقت اعضا، محل كنفرانس از بغداد به دهلی‌نو تغییر یافت. در اجلاس هشتم كه مصادف با بیست و پنجمین سال تاسیس جنبش غیرمتعهدها بود، اعضای این جنبش توانستند در خلع سلاح و امنیت جهانی، استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، مساله فلسطین، لبنان، وضعیت خاورمیانه، جنگ ایران و عراق، قبرس و تجاوز آمریكا علیه لیبی مواضع سیاسی مهمی را دنبال كنند. در این اجلاس یكی از بحث‌بر‌انگیزترین موضوع‌های مطرح شده، مساله جنگ ایران و عراق بود. هیات جمهوری اسلامی ایران در این اجلاس با موفقیت توانست از تصویب بیانیه‌ای كه به ابتكار كشورهای عرب حامی عراق تنظیم شده بود، جلوگیری كند.
بر اساس این بیانیه، كشورهای عضو خواستار توقف بدون قید و شرط جنگ میان ایران و عراق شده بودند، در حالی كه در آن زمان هنوز بخشی از خاك ایران در تصرف عراق بود. اجلاس نهم سران غیرمتعهدها كه با حضور 109 كشور در سپتامبر 1989 میلادی در بلگراد برگزار شد، مصادف با تحولات عمده در نظام دوقطبی و از میان رفتن جنگ سرد شده بود.
در این مقطع با توجه به وضعیت جدید، اعضای این جنبش كه درباره نحوه اداره و ادامه كار آن دچار اختلاف شده بودند، پیشنهاد تغییر نام یا ادغام آن با گروه 77 را مطرح می‌كردند در حالی كه جمع كثیری از اعضا، ضمن تایید ایجاد تغییرات در صحنه بین‌المللی معتقد بودند جنبش هنوز برای تحقق اهداف خود راه درازی در پیش دارد. یوگسلاوی به عنوان رئیس اجلاس نهم در تلاش جهت ایجاد تحول در نگرش جنبش غیرمتعهدها، برخی موضوع‌های اساسی در اسناد سیاسی از جمله مباحث مربوط به استعمارزدایی و برقراری نظام نوین، اطلاعات و ارتباطات را از دستوركار حذف كرد. در هر حال در اجلاس نهم از سوی طرفداران این 2 ایده، بحث‌های زیادی انجام شد اما در نهایت كشورهای عضو تصمیم گرفتند ضمن پایبندی به اصول جنبش، به فعالیت‌های دسته‌جمعی خود ادامه دهند و در گسترش همكاری با كشورهای توسعه‌یافته تلاش كنند. از دیگر مواضع سیاسی در اجلاس دهم سران جنبش غیرمتعهدها كه در سال 1992 میلادی در جاكارتا، پایتخت اندونزی آغاز به كار كرد، موضوع تغییر نظام حاكم بر روابط بین‌الملل و چگونگی برخورد جنبش با آن بود. كشورهای مختلف طی جلسات متعدد نظرات خود را در قبال وضع جدید جهانی مطرح كردند. نتیجه این گفت‌وگوها حاكی از آن بود كه جنبش غیرمتعهدها نه‌تنها موفق به حفظ هویت خویش شده بلكه با گذار از این دوره بحرانی، آماده رویارویی با چالش‌های جدید در جهان شده است.
از این نظر اجلاس دهم را می‌توان یك مقطع مهم در تاریخ جنبش غیرمتعهدها به حساب آورد چرا كه جنبش به دلیل اجماع نظر میان كشورهای عضو درباره ضرورت تداوم حیات خود و ارتقای نقش آن در تحولات بین‌المللی، هویت وجودی خود را در دوران پس از جنگ سرد بازیافت.
مواضع سیاسی سران جنبش غیرمتعهدها در یازدهمین اجلاس، تجدید ساختار سازمان ملل، خلع سلاح و امنیت بین‌المللی، همكاری بین‌المللی برای توسعه و ضرورت برخورد مناسب جنبش با تحولات بین‌المللی بود.
سیزدهمین اجلاس جنبش غیرمتعهدها كه در اندونزی برگزار شد، در واقع نخستین اجلاس سران این جنبش پس از حوادث 11 سپتامبر در نیویورك به شمار می‌رفت.
«تروریسم» به یكی از مباحث عمده اجلاس سیزدهم تبدیل شد، به طور طبیعی مساله عراق از اصلی‌ترین موضوع‌های مطرح در سخنرانی سران كشورهای شركت‌كننده در اجلاس بود.
در چهاردهمین اجلاس سران جنبش غیرمتعهدها كه در سپتامبر 2006 میلادی در هاوانا، پایتخت كوبا برگزار شد فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران مهم‌ترین موضوع این اجلاس به شمار رفت.
شانزدهمین اجلاس سران جنبش غیرمتعهدها (نم) از پنجم تا یازدهم شهریور ماه جاری در تهران برگزار و در جریان این نشست ریاست این نهاد بین‌المللی به مدت
3 سال به ایران واگذار می‌شود.
با توجه به تحولات موجود در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، بحران‌های اقتصادی حاكم بر آمریكا و اروپا و همچنین تنش میان دولت و ملت‌های این كشورها، اعضای جنبش غیرمتعهدها می‌توانند در اجلاس پیش‌رو با رویكردهای جدیدی نسبت به سیاست‌های زورگویانه غرب به عنوان یك قطب قدرتمند بر سیستم نظام بین‌المللی اثر بگذارند.
اكنون نیز با توجه به بلوغ سیاسی ملت‌های منطقه خاورمیانه، اعضای جنبش غیرمتعهدها می‌توانند علاوه بر اتخاد مواضع سیاسی متفاوت و چالش‌برانگیز نسبت به زیاده‌خواهی‌های غرب در تصمیم‌گیری‌های كلان جهان نقش‌آفرینی كنند.