۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۶:۳۱

اجلاس تهران و تقویت گفتمان عدم‌تعهد

حمیدرضا اسماعیلی


1- جنبش عدم‌تعهد پس از کنفرانس باندونگ در سال 1955 و به همت برخی رهبران کشورهای جنوب مانند جواهر لعل‌نهرو پا گرفت. نخستین اجلاس آن در سال 1961 برگزار شد. جنبش عدم‌تعهد و گفتمان آن برآمده از تحولات استعماری دهه‌های پیشین بود که در شرایط دوقطبی پس از جنگ دوم جهاني خود را نشان می‌داد. به عبارت دیگر، سازه‌های این جنبش گرچه در سال 1961 و در واکنش به جنگ سرد بلوک غرب (به رهبری ایالات متحده) و بلوک شرق (به رهبری اتحاد جماهیر شوروی) شکل گرفت اما گفتمان آن برآمده از واقعیت‌های استعماری دهه‌ها و حتی سده‌های گذشته بود. در این جنبش 118کشور (دوسوم اعضای سازمان ملل) عضو هستند که وجه مشترک آنها را می‌توان تحت استعمار بودن‌شان در سال‌های متمادی دانست.
2- گفتمان سیاسی جنبش عدم تعهد در اصول ده‌گانه آن متجلی است که آن برآمده از اندیشه و گفتمان لعل‌نهرو است. این اصول ده‌گانه عبارتند از: احترام متقابل به تمامیت ارضی و حاکمیت کشورها، عدم تجاوز به قلمرو یکدیگر، عدم دخالت دولت‌ها در امور یکدیگر، مساوات کشورها، همزیستی مسالمت‌آمیز، حق دفاع فردی و جمعی، آزادی انعقاد پیمان بدون فشار خارجی، شرکت در پیمان‌های مخفی برای حفظ منافع، حل مسالمت‌آمیز مناقشات و احترام به عدالت و تعهدات بین‌المللی.
3- گرچه پس از فروپاشی شوروی و بلوک شرق در سال 1991 عده‌ای مدعی شدند وجود این جنبش دیگر موضوعیتی ندارد چون یکی از قدرت‌های دوقطب نظام بین‌الملل از بین رفته و نظام تک‌قطبی حادث شده است اما این یک سوی ماجرا و ندیدن ماهیت اصلی جنبش بود.
ادامه در صفحه 12
ارسال نظر
captcha
پربیننده