
آغاز دوره پنجم مشروطه و دوران سیاه دیکتاتوری شاه و سلطه آمریکا
(1332 ق)
به دنبال کودتای آمریکایی 28 مرداد 1332 و متلاشی شدن نهضت ملی و حضور بلامنازع آمریکا در ایران، دوره پنجم مشروطه همراه با دوران سیاه دیکتاتوری محمدرضا شاه و سلطه آمریکا در ایران آغاز شد. رژیم شاه و استعمار آمریکا در پی رسیدن به آرامش داخلی و امنیت مورد نظر در سطح منطقه، آخرین نفسهای حقخواه و معترض آیتالله کاشانی را با دستگیری ایشان بریدند و فدائیان اسلام را که با تفکر و خطمشی اسلامی، علیه اقدامات رژیم به فعالیت مسلحانه دستزده بودند، اعدام و تشکیلات جوان آنان را متلاشی کردند. رژیم شاه برای حفظ موقعیت خود و سرکوب جنبشهای مردمی و قیام ملت، با کمک مستشاران آمریکایی، دست به تشکیل سازمان مخوف و جهنمی ساواک زد و دست آن را در انجام هر جنایتی باز گذاشت. ازسال 1332 یک بار دیگر قدرت استبداد و سلطه استعمار، موجب شکلگیری دیکتاتوری پهلوی شد. این دوره سیاه که دومین دوره دیکتاتوری دودمان پهلوی است تا سال 1357 به مدت 25 سال ادامه یافت و در نهایت با فراگیر شدن نهضت اسلامی ایران به رهبری امام خمینی(ره) متلاشی شد.
تغییر نام پیمان بغداد به سازمان پیمان مرکزی، موسوم به «سنتو» (1338ش)
سازمان پیمان مرکزی موسوم به سنتو که با شرکت ایران، ترکیه، پاکستان و انگلیس تشکیل شده بود، در این روز، جایگزین پیمان بغداد شد. اگرچه آمریکا رسماً عضو پیمان سنتو نبود و به عنوان ناظر در جلسات آن شرکت میکرد، اما عملاً در همه تصمیمات این پیمان دخالت و نقش مؤثر داشت. در واقع، پیمان سنتو، حلقه مرکزی سیستم نظامی غرب علیه شوروی سابق بود و پیمانهای ناتو در غرب و سیتو در خاور دور را به یکدیگر متصل میکرد. این پیمان پس از پیروزی انقلاب اسلامی و خروج ایران در سال 1357 ش به حالت تعلیق درآمد و عملاً مُنحل شد.
اعلام آمریکا مبنی بر اشتباه در حمله به هواپیمای مسافری ایران (1367)
پس از گذشت حدود 45 روز از سرنگونی هواپیمای مسافری ایران توسط نظامیان متجاوز آمریکایی در خلیجفارس و کشته شدن 298 نفر از سرنشینان آن، دولت آمریکا در حالی این حمله را اشتباه خواند که پیش از آن به فرمانده ناو مهاجم آمریکایی مدال شجاعت و لیاقت اعطا کرده بود.
اعلام دبیرکل سازمان ملل متحد مبنی بر آغاز آتشبس میان ایران و عراق (1367 ش)
رژیم عراق که تصور نمیکرد، جمهوری اسلامی ایران قطعنامه 598 شورای امنیت را بپذیرد، در قبال پذیرش ایران، به فکر به راه انداختن جنگی دوباره بود. بنابراین با حمله گسترده به مناطق مرزی، قصد پیشروی به خاک ایران را داشت که با مقاومت نیروهای ایرانی، این حملات خنثی شد. از آن پس مذاکرات طولانی سازمان ملل با مسؤولان سیاسی ایران و عراق آغاز شد و سرانجام در نهمین جلسه ملاقات با دبیرکل وقت سازمان ملل متحد، خاویر پرز دکوئیار، در شانزدهم مرداد 67، وزیر خارجه ایران، پاسخ جمهوری اسلامی ایران را مبنی بر قبول برقراری آتشبس اعلام کرد. پس از آن، دبیرکل سازمان ملل متحد، تاریخ 29 مرداد 1367 برابر با 20 آگوست 1988 م را برای برقراری آتشبس عنوان کرد.
شهادت «رئیسعلی دلواری» سردسته دلاوران تنگستان(1333 ق)
رئیسعلی فرزند زایر محمد (کدخدای دلوار) از طایفه «نیامتی»، از چهرههای سرشناس تنگستان در روزگار خویش بود. تاریخ تولد او را بین سال 1299 تا 1303 ق دانستهاند. با توجه به شهادت او در شوال سال 1333 قمری، سن وی در هنگام وفاتش بین 30 تا 34 سال بود. رئیسعلی دلواری در برابر استبداد داخلی و استعمار خارجی آنقدر مقابله و مبارزه کرد تا در این راه در 23 شوال 1333 ق برابر با 12 شهریور 1294 ش به درجه شهادت نائل آمد. مدفن وی در حرم امیرالمؤمنین(ع) در نجف اشرف قرار دارد.