۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۷:۲۵

تصویری از وحشت‌های درون آدمی

فیلم «ناپدید شدن الیس کرید» به عنوان یک‌ تریلر هیجان‌برانگیز فیلمی غیرمتعارف از سینمای مستقل انگلستان است؛ فیلمی جمع و جور که بافت و ساختارش کلیشه‌شکن است و ماهیت‌ هالیوودی ندارد. ساختار فرمی و محتوایی درام ناپدید شدن الیس کرید، ‌ترکیبی از یک قصه جنایی با تعلیق و چرخش‌های غیرمتعارف دراماتیک است. این فیلم کاملا مستقل تنها 3 بازیگر اصلی دارد و با همین 3 بازیگر یک‌ تریلر غیرمتعارف در یک فضای محدود خلق شده است. کاگردان این فیلم جی بلکسن برای نخستین‌بار کارگردانی را تجربه می‌کند. وی پیش از این به عنوان فیلمنامه‌نویس تجربه نوشتن آثاری همچون قسمت دوم فیلم
«نزول» (The Descent: Part 2)، «انتصاب» (The Appointment) و تله‌فیلم «مه: داستان سگ گله»
(Mist: The Tale of a Sheepdog Puppy) را در کارنامه دارد. آثار شاخصی که جی بلکسن در مقام نویسنده به نگارش درآورده (مثل فیلم نزول) عمدتا زن‌محور هستند و چارچوب فیلمنامه این اثر نیز یکی از ویژگی‌های شاخصش زن‌محور بودن است. فیلم «ناپدید شدن الیس کرید» داستان آدم‌ربایی و گروگانگیری دختر جوانی به الیس کرید است که آدم‌ربایان می‌خواهند از پدر ثروتمند این دختر باجی کلان و اساسی بگیرند. از ویژگی‌های قابل توجه این فیلم هیجانی است که در سراسر فیلم مخاطب با آن مواجه است؛ این هیجان گاهی شکل آزاردهنده‌ای به خود می‌گیرد اما کلیت فیلم از دایره باورپذیری دور نمی‌شود اما جذابیت فیلمی که تنها 3 بازیگر دارد و همه ماجرا مثل تله‌تئاتر در یک فضای محدود می‌گذرد این است که شخصیت محور الیس کرید در رابطه پیچیده با هر یک از 2 گروگانگیر قرار می‌گیرد و بعد از گذشت 10 دقیقه ابتدایی همه فیلم را 3 شخصیت اصلی پیش می‌برند. از ویژگی‌های این فیلم مستقل این است که فیلمساز و نویسنده فضای مخوفی در لوکیشن ثابت این اثر به وجود آورده و این جهان محدود در آپارتمان برای هر 3 شخصیت اصلی تبدیل به یک زندان می‌شود اما تضادهای شخصیتی میان دو گروگانگیر یعنی «دیک» و «دنی» به شکل درام‌پروری دامن می‌زند و از طرفی جذابیت‌های دراماتیک فیلم را افزایش می‌دهد. یکی از این 2 تبهکار جوان احساساتی، عجول و بزدل است اما شخصیت دیگر دارای انگیزه‌های کافی برای این آدم‌ربایی است. البته در فیلم پی خواهیم برد که خونسردی در انجام یک عمل غیرمتعارف ریشه در خشم طبقاتی دارد و عارضه روانی ناشی از خشم طبقاتی در گروگانگیرها کاملا برجسته می‌شود. شخصیت الیس کرید با گروگانگیر‌ها رابطه خوبی دارد و تاحدودی از این باج‌خواهی راضی به نظر می‌رسد. البته فیلم‌ها و کتاب‌های بسیاری با همین تم و پیرنگ عرضه شده‌اند و این بخش از فیلم آنچنان تازه و نو نیست. تاریک‌ترین و کلاسیک‌ترین چنین قالب داستانی به نمایشنامه «مرگ و دوشیزه» (آریل دورفمن) بازمی‌گردد که پولانسکی اقتباسی سینمایی از آن را به تصویر کشیده است. در مرگ و دوشیزه پائولینا اسکوبار (سیگورنی ویور) سابق بر این یک فعال سیاسی بوده که با پزشک خشن و مجنونش که به نوعی زندانبانش محسوب می‌شود پائولینا را می‌رباید و او را مورد شکنجه و آزار قرار می‌دهد. ناپدید شدن الیس کرید این کلیشه رابطه شکار و شکارچی که به صورت برجسته‌ای در نمایشنامه اریل دورفمن وجود دارد را به عنوان یک خرده‌روایت استفاده می‌کند. کلیشه دیگری که در فیلم وجود دارد ماجرای آدم‌ربایی دختر ثروتمند توسط تبهکاری است که به طبقه فرودست تعلق دارد و میان این دو رابطه عاطفی به وجود می‌آید که صورت کلاسیک چنین روایتی را می‌توان در کتاب «محراب» (Sanctuary) ویلیام فاکنر جست‌وجو کرد اما همراه شدن شکار با شکارچی را به وضوح می‌توان در فیلم «یک زندگی کمتر معمولی» ( A Life Less Ordinary) به کارگردانی دنی بویل دنبال کرد. در فیلم یک زندگی کمتر معمولی رابرت لی وایس (ایوان مک‌گرگور) نظافتچی کارخانه‌ای عظیم است. زمانی ‌که نویل رئیس کارخانه اخراجش می‌کند رابرت در اقدامی متهورانه سلین نویل (کامرون دیاز) دختر رئیس کارخانه را گروگان می‌گیرد و دختر ثروتمند برای سرکیسه کردن پدرش رابریت لی وایس را همراهی می‌کند. این روایت در جهان واقعی هم مابه‌ازایی حقیقی دارد؛ وقتی دختر خانواده میلیاردر دزدیده شده اقدام به همکاری با آدم‌ربایان کرد تا از پدر خودخواهش مال‌ستایی کند اما فرق اساسی این فیلم با نمونه‌های مشابه این است که ضمن استفاده از کلیشه‌ها به صورت غیرمتعارف مقتضیات ترسناک و پراستیصال گروگانگیرها را بررسی می‌کند و محور اصلی درام به گونه‌ای است که به بررسی روانی تبهکاران و آدم‌رباها می‌پردازد تا قصه از قالب یکطرفانه بودن رهایی یابد. آدم‌رباها 2 شخصیت کاملا متضاد هستند؛ شخصیت ویک (ادی مارسان) که بسیار اقتدارگرا و خونسرد است و در مقابل شخصیت مشوق و مضطرب دنی (ماریتن کامپستون) که نگران دستگیر شدن و سلامت گروگان است. مثلا در شخصیت دنی ویژگی‌های بارزی برای نشان دادن این اضطراب وجود دارد و این پرسوناژ دائما الکل مصرف می‌کند. این دو تبهکار یعنی دنی و ویک در زندان با یکدیگر آشنا شده‌اند و از داخل زندان تصمیم به چنین اقدامی گرفته‌اند. در فیلم یک مونتاژ سریع 10 دقیقه‌ای در ابتدا وجود دارد که مقدمات اجرای نقشه را نشان می‌دهد. این 10 دقیقه ابتدای فیلم حکایت از فیلم متفاوت دارد اما بعدا از 10 دقیقه ابتدایی کلیشه‌های متعارف گروگانگیری در فیلم هویدا می‌شود. نکته قابل تامل درباره شکار و شکارچی این است که الیس در بند ویک و دنی گرفتار شده و موجود معصومی به نظر نمی‌رسد تا احساسات مخاطب را برانگیزد اما نقطه عطف نخست فیلم زمانی اتفاق می‌افتد که الیس چشم‌بندهایش را برمی‌دارد و با نامزد خودش مواجه می‌شود. جالب اینجاست هدف دنی از گروگان گرفتن نامزدش تامین خرج زندگی آینده 2 نفره‌شان است. با این اتفاق مخاطب الیس را در برابر خشونت گروگانگیران بی‌دفاع احساس نمی‌کند و همه تلاش کارگردان در خلق فضاهای تاریک و عمدا سیاه با این چرخش ناگهانی قصه از بین می‌رود. همان‌طور که اشاره شد این قصه عجیب از خرده‌روایت‌های معماگونه تشکیل شده و از زوایه متفاوتی ماجرای گروگانگیری را روایت می‌کند اما فیلم از نیمه دوم به بعد مصنوعی و پوشالی به نظر ‌مي‌رسد. چرخش مدام قصه با توجه به جمع و جور بودن داستان زیادی توی ذوق می‌زند و در یک‌سوم انتهایی زیادی از پیش تعیین‌کننده و شخصیت‌های سریال بسیار نچسب به نظر می‌رسد. این فیلم از لحظه ابتدایی تماشاگر را به یک هزارتوی داستانی ساده می‌برد اما چرخش‌های دراماتیک آسیب‌های جدی به فیلم می‌زند.
ارسال نظر
captcha
پربیننده