ظاهرا مهمترین انگیزه شما برای حضور در این سریال آشنایی قبلی با محمود معظمی کارگردان کار بوده است؟بله، از مجموعه تلویزیونی «خط قرمز» در سال 1379 با او که در آن زمان دستیار کارگردان قاسم جعفری بود آشنا شدم و تا امروز این دوستی و همکاری میان ما ادامه دارد بویژه اینکه علاوه بر «تکیه بر باد» در چند اپیزود «شاید برای شما هم اتفاق بیفتد» به کارگردانی او بازی کردهام. بعد از اینکه بحث حضور در «تکیه بر باد»پیش آمد، متن را مطالعه کردم و متوجه شدم متن خوبی است. به طور کلی میتوانم بگویم از تجربه کار با معظمی راضی بودهام زیرا همانطور که اشاره کردم، صرفنظر از دوستی و همدلی که میان ما وجود دارد به لحاظ کاری نیز بر اساس سوابق آشنایی درازمدت، تفاهم و از منظر فنی نیز کار یکدیگر را قبول داریم. صرفنظر از اینکه تصور میکنم فیلمنامهای که عباس نعمتی آن را نوشته دقیق و مطلوب است.
در سالهای اخیر سریالهای متعددی در ژانر ملودرام خانوادگی ساخته شدهاند اما در میان این تعداد انبوه شاید بتوان به چند کار اشاره کرد که از فیلمنامه منسجم و روان برخوردار بوده باشند. به عنوان بازیگر چقدر با ضعف فیلمنامه مواجه هستید و فکر میکنید دلیل این ضعف ناشی از چیست؟
این مساله میتواند دلایل زیادی داشته باشد. به نظر میرسد در مواقعی، ممیزیهایی که در صدا و سیما صورت میگیرد به ضعف فیلمنامه منجر میشود که تصور میکنم خیلی هم نمیتوان از این منظر به صدا و سیما خرده گرفت زیرا باید توجه داشت نهادی چون صدا و سیما برای 75 میلیون نفر که دارای سلایق متفاوت هستند به سیاستگذاری میپردازد و بیتردید جوانب را در این باره رعایت میکند. در عین حال باید در درجه نخست برخی نویسندگان را مقصر فیلمنامههای ضعیف قلمداد کرد. غالب نویسندههای امروز نهتنها از مطالعهای که باید برخوردار نیستند که بسیاری از آنها بیتجربه و به عبارتی در ابتدای راه هستند اما با داشتن تجربه و اشراف اندک به نگارش فیلمنامه رو میآورند. حتی در برخی موارد دیده شده که فلان فیلمنامهنویس یک سریال، یک دانشجو بوده و پیش از این حتی دست به قلم در این حیطه نبرده اما وارد این عرصه شده و به اصطلاح تجربهآزمایی میکند در حالی که این مساله خطاست. طبعا فیلمنامه ضعیف به ریزش مخاطب در درازمدت نیز منجر میشود. متاسفانه در حال حاضر به آن شکلی که باید نظارتی بر فیلمنامهها صورت نمیگیرد و یک وقت میبینید هر کسی از خانه قهر کرده به نگارش فیلمنامه رو آورده است. به شخصه معتقدم، نویسنده باید دوبرابر هیکل خود کتاب خوانده باشد اما امروز به عنوان مثال یک نویسنده جوان و کمتجربه که زندگی مشترک را هم پشت سر نگذاشته است، درباره زوجی 50 ساله مینویسد. طبعا این سریال یا فیلم که بر اساس این بیتجربگی و از سر بیپختگی ارائه شود اثر خوبی از کار درنخواهد آمد. یا اغلب فیلمنامهنویسان ما نهتنها کتاب نمیخوانند و مطالعه و اطلاعاتشان اندک است که حتی از وقایع نشریات روز مثل روزنامهها و مجلات نیز بیخبرند در حالی که به عنوان یک بازیگر، بیش از 20 سال است که هر روز تعدادی از روزنامهها و مجلات ادبی مورد علاقهام را از دکههای روزنامهفروشی تهیه میکنم. حتی به خاطرم هست در یکی از ماموریتهای کاری در شهرستانی بودم که چند کیلومتر با دکه روزنامهفروشی فاصله داشت و من هر روز با آژانس به اولین دکه میرفتم و روزنامههایی را که میخواستم میخریدم، حتی در این کار به دیوانگی هم متهم میشدم. منظورم این است که وقتی کسی وارد عالم هنر میشود، چه در مقام بازیگر و کارگردان و نویسنده باید مرتب در حال خواندن و مطالعه کردن باشد. باید دائم از جریانات ادبی و هنری مطلع باشد خاصه فیلمنامهنویسان که میتوانند از رهگذر این مطالعه نهتنها سطح دانش خود را ارتقا دهند که مطالعه را منبع الهامی برای ارائه کارهای خود نیز تلقی کنند. معتقدم هیچ چیز برای یک فیلمنامهنویس نباید مهمتر از مطالعه باشد زیرا کارگردان بر اساس جهانبینی و تفکر فیلمنامهنویس است که به ساخت یک سریال یا فیلم میپردازد. پس فیلمنامه، اساس و مبنای هر کار محسوب میشود و ضرورت دارد در نهایت استحکام و باورپذیری نوشته شود.
آنهایی که شما را میشناسند بیشتر شما را در نقشهای منفی دیدهاند کمااینکه در سریال «تکیه بر باد» نیز که تازهترین کار شما محسوب میشود باز هم به عنوان شخصیتی منفی ظاهر شدهاید.
نمیشود گفت نقشی که در این سریال بازی کردهام منفی است. در واقع نه منفی است و نه مثبت. یک کاراکتر یلخی است که سرسپرده برادرش است، همین.
این سریال هنوز در ابتدای راه است و بیش از 3-2 قسمت آن تا امروز پخش نشده و میدانم که قضاوت دربارهاش خیلی زود است. با این حال فکر میکنید موضوع این سریال چه میزان با مخاطب ارتباط برقرار کند؟
قصه «تکیه بر باد» قصه خوبی است و میتوان امیدوار بود که همین قصه مردم را تا آخر پای تلویزیون نگه خواهد داشت. از اینها گذشته بازیگران پیشکسوت و نامداری در این سریال حضور دارند که بیتردید بازی آنها در این سریال میتواند تاثیر بسزایی در جذب مخاطب داشته باشد.
به عنوان یک بازیگرترجیح میدهید مضامینی که فیلمنامهنویسان برای فیلمها و سریالهای امروزی در نظر میگیرند حول محور چه مسائلی باشد؟
دردها و معضلات ملموس اجتماعی تا مخاطب هم بتواند ضمن همذاتپنداری با این کارها با آنها ارتباط برقرار کند. مسائلی که مبتلابه جامعه امروز است و این نیاز وجود دارد که در قالب فیلم و سریال به تصویر کشیده شوند.
شما یکی از بازیگرانی هستید که در چندین اپیزود «شاید برای شما هم اتفاق بیفتد» به ایفای نقش پرداختهاید. با توجه به اینکه محور این سریال بر اساس کنش و واکنش آدمهاست، چقدر از بازخورد مخاطبان نسبت به این سریال مطلع هستید؟
آنهایی که این سریال را دنبال میکنند نسبت به آن رضایتمندی دارند و به نظر میرسد سریال «شاید برای شما هم اتفاق بیفتد» در ژانر خود و نزد عامه مردم توانسته به سطح رضایتبخشی دست یابد و به قول معروف با مخاطب ارتباط برقرار کرده است، ضمن اینکه تصور میکنم کار هنرمند سفره پهن کردن برای مخاطب است، منتها این سفره باید سفرهای باشد که بتواند سطح سلایق عموم مردم را برآورده و در مرحله بعد، ذائقه مخاطب را با غذای خاص آشنا کند.
«شاید برای شما هم اتفاق بیفتد» مجموعهای است که قصد دارد در هر اپیزود به مخاطب بفهماند از هر دست که بدهی از همان دست پس خواهی گرفت. شما به عنوان یکی از بازیگرهای این سریال شخصا چقدر به این مساله معتقدید که آدمها در برابر کارهای خوب و بد خود کارما پس میدهند و به اصطلاح نتیجه اعمالشان را میبینند؟
به نکتهای اشاره کردید که بشدت به آن اعتقاد دارم یعنی مثل خورشید برای من عیان است که آدمها در زندگی روزمره هر خوبی و بدی که انجام میدهند در نهایت به سوی خودشان بازمیگردد و به نظرم وجود چنین پیامی در این سریال حسن بزرگی محسوب میشود. البته در بعضی قسمتها این مطلب به سمت و سوی شعاری شدن نیز پیش رفته است.
از این مساله که بگذریم شما بیش از آنکه در سینما و تئاتر فعالیت داشته باشید در تلویزیون متمرکز بودهاید و صرفنظر از بازی در سریالهای مختلف در تلهفیلمهای مختلف نیز ظاهر شدهاید. برخی هنرمندان بر این باورند که اگرچه تلهفیلمها در سالهای اخیر به لحاظ کمی رشد داشته اما از منظر کیفت چندان که باید مخاطب را سر ذوق نمیآورد، نظر شما چیست؟
به نظرم حال تلهفیلم مثل حال سینماست.
از چه لحاظ آن را با سینما قیاس میکنید؟
از این نظر که این روزها حال هیچ کدامشان خوب نیست. در عین حال متاسفم که بگویم حال تلهفیلم چهبسا بدتر از حال سینما نیز هست. این خوب نبودن هم به سرمایهگذار و تهیهکننده برای ساخت یک فیلم تا کارگردانی غیرتخصصی و درونمایهای که برای ساخت آن تلهفیلم در نظر گرفته میشود ربط دارد چندان که نقایصی از این دست که اشاره کردم در حال حاضر در حیطه تلهفیلمسازی کم نبوده و طبعا بروز چنین عواملی موجب افت تلهفیلمها در سالهای اخیر شده است. البته یک نکته دیگر هم در این میان وجود دارد و آن اینکه بازیگر با وجود همه این شرایط نامساعد یعنی از ضعف فیلمنامه گرفته تا کارگردانی که حتی در زندگیاش، تجربه دستیار کارگردان بودن را هم نداشته، ناچار میشود بپذیرد در این فیلمها بازی کند.
صابون این مساله به تن شما هم خورده است؟
میتوانم بگویم در شرایط بد کنونی در عالم هنر، اغلب هنرمندانی که در این وادی کار میکنند ناچار به تن دادن به حضور در این کارها میشوند و اینکه مردم فکر کنند بازیگری در خانه خود نشسته و روزی چندین فیلمنامه در خانهاش میرود و به او پیشنهاد داده میشود افسانهای بیش نیست. مساله اسفبار در این میان این است که حضور از سر ناچاری بازیگران در این تلهفیلمها موجب میشود آنها جوابگوی تماشاچیان در هر کوی و برزن شوند.
شما هم با این مساله مواجه بودهاید؟ منظورم پاسخگویی به دلیل حضور در یک کار نازل است.
بله، دوست و آشنا از من در این باره توضیح خواستهاند و خب توضیح دادن در این باره برای مردم آسان نیست. همانطور که گفتم امروز شرایط به گونهای شده که ورود افراد غیرمتخصص به عرصه هنر موجب شده آب که سربالا برود، قورباغه ابوعطا بخواند و در نتیجه تلهفیلم یا سریالهایی با کیفیت دستچندم ارائه شود.
در سالهای اخیر موج انبوهی از فیلمهای به اصطلاح شونه تخممرغی در سوپرمارکتها روان شد. اگرچه این موج امروز تا حدود زیادی مهار شده و چندان شاهد تکثر این فیلمها نیستیم اما هنوز کاملا خنثی نشده است در حالی که شاید به جرات بتوان گفت از میان 10 فیلم از این دست که به صرف شبکه خانگی راهی سوپرمارکتها میشوند حتی یک فیلم نمییابیم که به لحاظ محتوایی و ساختاری ارزنده باشد. تنها بهانه این فیلمها اگرچه خنداندن مخاطب برای یک لحظه است، غافل از اینکه امروز دیگر آن خنده هم به دلیل موضوعات کلیشهای و نخنما بر لب مخاطب دیده نمیشود. نظر شما در این باره چیست؟
قضاوتی درباره این فیلمها ندارم و تنها چیزی که میتوانم در این باره بگویم این است که قضیه خیلی ساده است. اگر مردم این فیلمها را نخرند بدونشک تولید نخواهد شد.
اگر این دیدگاه عمیق نسبت به گزینش خرید فیلم در بین برخی مخاطبان وجود نداشته باشد چه؟
به نظرم فیلمسازانی از این دست بین مخاطبان نظرخواهی میکنند و بعد دست به ساخت این فیلمها میزنند. منظورم این است که در این زمینه کاملا مخاطبشناسی وجود دارد. در این صورت اگر مخاطب نسبت به خرید این آثار اقدامی نکند تردیدی نکنید که دیگر تولید نمیشوند. فرهنگسازی در این حیطه خیلی مهم است بویژه از سوی اهالی مطبوعات و رسانه که میتوانند در این باره تاثیرگذار باشند. به عنوان مثال این شما مطبوعاتیها هستید که میتوانید در این باره، بازیگری که به صرف داشتن چشم و ابروی قشنگ پررنگ شده را روی پیشانی روزنامهها و خبرگزاریهایتان نبرید و بیش از این پررنگش نکنید. شما هستید که باید پیگیری کنید این روزها بازیگرانی چون جمشید مشایخی، محمدعلی کشاورز و... کجا هستند و در چه شرایطی بسر میبرند. من بارها دیدهام در نشریات زرد با بازیگری گفتوگوی تخصصی انجام شده که تنها سابقه حضور در یکی، دو کار آن هم به واسطه داشتن همان چشم و ابروی زیبا را داشته و از فن بازیگری چیزی نمیداند و از همه مهمتر و بدتر تهی از مطالعه و اشراف نسبت به وادی است که در آن قدم گذاشته است. تصور کنید گفتوگو با چنین بازیگری چاپ میشود و مخاطبی که در شهرستان دور زندگی میکند و این گفتوگو را مطالعه میکند چه برداشت اشتباهی نسبت به آن انجام میدهد و فکر میکند این بازیگر چقدر خبره و تواناست.