
قصه «عروسک فرنگی» حکایت وکیل 40 سالهای به نام جولیو بروجینی است که دست سرنوشت او را به عشقی متصل میکند که میتواند تمام زندگیاش را دستخوش تحول کند. آلبا دسس پدس از جمله زنان نویسنده رمانهای خطی و ساده است. او نهتنها در این کتاب که در دیگر آثار خود مانند «یک دسته گل بنفشه»، «دیر یا زود»، «دفترچه ممنوع» و... نیز دست از چنین شیوه نگارشی برنمیدارد و فضای داستانهایش را طوری برای مخاطب ترسیم میکند که به سادگی بتواند موفق به دریافت پیامهای نویسنده شود. پدس برخلاف دیگر نویسندگان همدورهای خویش، اصراری به بازگو کردن واقعیت ندارد. او فارغ از اینکه به تبیین همه جزئیات در طول رمان میپردازد، قضاوت نهایی را به مخاطب واگذار میکند. پدس خالق داستانهای خطی و ساده است؛ تا جایی که بهکارگیری عنصر سادگی در غالب رمانهای او منجر به کش آمدن و خسته کردن مخاطب در فصلهای میانی کتابها نیز میشود. بهمن فرزانه بیش از دیگر نویسندهها در معرفی کتابهای این نویسنده ایتالیایی تا امروز سهم داشته و از رهگذر چنین وظیفهای، خود ترجمه بیشتر کتابهای پدس را برعهده گرفته است. زمانی که پدس رمان «عروسک فرنگی» را نوشت پیش از آنکه از کتاب، تعبیرهایی که باید شود، منتقدان در محافل ادبی او را متهم به فمينیست بودن کردند. آشنایی وکیلی که چندان خوشنام نیست با ایوانای 17 ساله نقطه عطف رمان به شمار میرود. اگرچه مقاصد وکیل برای رسیدن به این عشق در ابتدای امر چندان مطلوب تصور نمیشود اما در میانه رمان، حوادث دستخوش انشعابات دیگری میشوند و به سمت و سویی سوق مییابند که خواننده انتظارش را نداشته است. پدس در رمان «عروسک فرنگی» با استعاره نگاشتن شخصیت زن داستان، تصویری از جامعه آلوده رم ارائه میدهد؛ تصویری که در مقابل چشم خواننده تلوتلو میخورد و فقر و فساد جامعه وقت را ترسیم میکند طوری که از جولیو که به نوعی قهرمان اصلی کتاب است و وکیلی هرزه ولی موفق به شمار میرود که به مدد زد و بندهای متعدد، گذران معاش میکند تا ایوانا، شخصیت اصلی زن کتاب که در خانوادهای مقید و متعهد بزرگ شده و دارای آرمانها و آرزوهای زنانه است و رافائلا، عموی ایوانا که در وزارت کشور پست مهمی دارد، همه در ملغمه جنونآمیز رم غوطه ورند و هرکسی به فراخور جنسیت و مقام اجتماعیاش میکوشد به نوعی راه خود را در این ملغمه بیابد. شاید بتوان درخشانترین نقطه رمان را بر پایه دروغ بنا شدن اتفاقات عاشقانه میان وکیل و ایوانا قلمداد کرد چندان که وجود این دروغها در کتاب نهتنها به گرههای داستانی و تعلیقی زیبا منجر میشود که مهمترین فرازها را در داستان رقم میزند. ایوانا در جایی از کتاب میگوید: كافي است يك دروغ را دو، سه بار تكرار كني تا كمكم خودت هم باورت شود كه واقعيت است. این حرف قالب اصلی رمان «عروسک فرنگی» را تشکیل میدهد. پیکره و پوسته اصلی اتفاقات همه بر پایه دروغ است و از این رو است که ریزش ارتباطات، آسیب دیدن شخصیتها و هاشور خوردن ماجراها همه از این دروغها نشات میگیرد و لابیرنت نسبتا پیچیدهای را پیش چشم مخاطب میگشایند. اگرچه برخی درباره رمان «عروسک فرنگی» بر این باورند که نویسنده از ایوانا، شخصیت اصلی زن قصه، شخصیتی فردگرا، مجزا و مبرا ساخته است؛ شخصیتی که تا حدودی اغراقشده درکتاب ظاهر میشود و از این جهت اقبالی در همذاتپنداری با مخاطب پیدا نمیکند. با این تفاسیر، «عروسک فرنگی» بهتبع دیگر آثار پدس با عشق و غریزه آغاز میشود اما فرجام خوشایندی پیدا نمیکند و قهرمانان داستان در کشاکش حوادث از گفتن دروغهایی که جابهجا به یکدیگر و به خود میگویند به مرزی از استیصال و پریشانحالی میرسند.
«عروسک فرنگی» قصهای زنانهمحور است و پدس در کنار روایت تلخ و شیرینهای پیش آمده در جامعه وقت ایتالیا بار دیگر بر مساله زنان و مصائبی که آنها با آن مواجه هستند زوم میکند که برای خوانندهای که پیشتر با آثار، قلم و دیدگاه او آشناست، خالی از لطف نخواهد بود.