بسیاری از علاقهمندان به فوتبال میگویند قوانین فیفا برای تحول در زمینه نحوه اداره باشگاهها مانند رفتار پدری است که فرزندش را مدتها بعد از انجام کار بد تنبیه میکند، البته این تاحدی صحیح است؛ محرومیت باشگاهها از حضور در رقابتهای اروپایی تا پیش از فصل 15-2014 انجام نخواهد شد. با این حال باید گفت بازی جوانمردانه مالی (FFP) که از دستاوردهای سخت به دستآمده دوران ریاست میشل پلاتینی است، همین حالا هم اعمال میشود. کافی است به عملکرد منچسترسیتی، لیورپول و میلان در 2 پنجره نقل و انتقالات اخیر نگاه کنیم تا ببینیم آنها از حالا به فکر زمانی هستند که این قانون کاملا به اجرا گذاشته میشود. هرچند خریدهای گزاف چلسی و بویژه پاریسنژرمن در تابستان جاری احتیاج به بررسی بیشتری دارد بویژه که یوفا میخواهد باشگاههای مدفون زیر بار قرض را جریمه کند. نقطه شروع این تحول 3ساله در اول ژوئن 2011 بود؛ یعنی زمانی که نقل و انتقالات فصل پیش آغاز شد. باشگاهها از آن هنگام قرار شد به سمت این بروند که دخل و خرجشان با هم بخواند و ضرردهی نداشته باشند و هزینههایشان کمتر از درآمدهایشان شود. اولین تصمیم عملی در این باره در فصل 14-2013 گرفته میشود و بر پایه اوضاع مالی باشگاهها در فصلهای 12-2011 و 13-2012 خواهد بود. البته باشگاهها اجازه دارند در 3 سال ابتدایی در مجموع 45 میلیون یورو ضرر بدهند یعنی مالکان باشگاه میتوانند 45 میلیون یورو بیشتر از درآمدهایشان هزینه کنند. این البته در صورتی است که مالک باشگاه این پول را در باشگاه سرمایهگذاری کرده و سهام آن را بخرد، نه مانند رومن آبراموویچ که در ابتدای در دست گرفتن کنترل چلسی مبلغ قابل توجهی پول به این باشگاه قرض داد. اگر حالت آبراموویچ اتفاق بیفتد، حداکثر زیان پذیرفتنی 5 میلیون یورو خواهد بود. در سالهای 2014 تا 2017 حداکثر ضرر قابلقبول به 30میلیون یورو برای هر دوره 3 ساله کاهش مییابد. یوفا اوضاع باشگاهها را از نزدیک زیر نظر میگیرد و امیدوار است باشگاهها تا آن هنگام یاد بگیرند چگونه شرایط مالی خود را متعادل کنند. اعضای هیات کنترل مالی باشگاهها اوضاع را بررسی میکنند تا ببینند آیا مطابق قوانین است یا نه. این هیات از 8 کارشناس مستقل تشکیل شده و ریاست آنها برعهده ژان لوک دهین، نخستوزیر سابق بلژیک است اما برخی افراد به اجرای صحیح این قانون تردید دارند. آرسن ونگر، مربی آرسنال یکی از آنهاست که گفته مطمئن نیست قوانین تا چه حد سرسختانه اجرا خواهد شد.اگر برای مثال قسطهای سنگینی که منچستریونایتد میپردازد، موجب شود آنها همچنان زیانده باشند، اگر پاریسنژرمن همچنان فوقستارههای بینالمللی را با پولهایی بخرد که از راههای دیگری وارد باشگاه شده یا اگر چلسی با خریدهای سرسامآورش به اروپا راه یابد، آیا یوفا واقعا سختگیری خواهد کرد و مجوز حضور در لیگ قهرمانان یا لیگ اروپا را به آنها نخواهد داد؟ جیانی اینفانتینو، دبیرکل یوفا در مصاحبهای که سال گذشته با سایت گل انجام داده بود، گفت: «همه، قوانین را بلدند و ما این قوانین را اجرا خواهیم کرد. پرسش از ما این است: آیا واقعا کاری انجام میدهید و ما میگوییم: بله، البته. قطار از ایستگاه راه افتاده. ما راه را آغاز کردهایم و بازگشتی در کار نیست.» آوازه سیستم جدید و پلاتینی وابسته به این برنامه است. باشگاههای بزرگ انگلیسی و اسپانیایی از گسترش جهانی فوتبال در یک دهه گذشته بیشترین سود را بردهاند. آنها با درآمد حقپخش تلویزیونی لیگ قهرمانان و حضور در 2 لیگی که بیشترین تماشاگر را در دنیا دارند، حاکم اروپا شدهاند، بهترین بازیکنان را خریدهاند و جذابیت بسیاری برای میلیاردرهایی پیدا کردهاند که دوست دارند بخشی از این سود را برای خود بردارند. با این حال میان 5 باشگاه بزرگ لیگ برتری، تنها آرسنال است که میتواند خیالی آسوده از این بابت داشته باشد. منچستریونایتد، چلسی، لیورپول و منچسترسیتی همه در حال حاضر در آزمون این قانون رد میشوند. با این حال یونایتد هنگامی که قانون بازی جوانمردانه مالی اعمال شود، اوضاع خوبی خواهد داشت. مدل تجاری این باشگاه بشدت مبتنی بر اهرمهای مالی است و آنها تنها در سال مالی منتهی به ژوئن 2011 مبلغ 7/51 میلیون پوند قسط وام دادند. با این حال رشد قوی تجاری موجب شده آنها بتوانند زیان مالی 2/79 میلیون پوندی (پیش از کسر مالیات) در فصل 10-2009 را تحمل کنند. محاسبات یوفا البته با حساب و کتاب باشگاه فرق دارد. در بازی جوانمردانه مالی، هزینههایی مانند پرورش استعدادهای جوانان، زیرساختهای ورزشگاهها و هزینههای اجتماعی حساب نمیشوند. همچنین استهلاک داراییهای ثابت محسوس هم در نظر گرفته نمیشود.
برای مثال تحلیلگران تخمین میزنند سالانه حدود 10 میلیون پوند صرف پرورش جوانان در چلسی میشود که البته این هزینه هنوز جواب نداده. 9 میلیون پوند هم برای استهلاک داراییهای ثابت محسوس، مانند ورزشگاه استمفوردبریج یا تجهیزات تمرینی در مرکز کوبهام میتوان در نظر گرفت. به این ترتیب چلسی اجازه مییابد 19 میلیون پوند از هزینههای خود را در حسابهای بازی جوانمردانه مالی حذف کند. این بخشی قابل توجه از 7/67 میلیون پوند ضرری است که این تیم در سال مالی گذشته داد البته باشگاهها جای مانور در دیگر مسائل را هم دارند. برای مثال تمام مبلغ انتقال بازیکنان معمولا در هزینههای سالانه نمیآید چون باشگاهها تمایل دارند پول خرید بازیکنان را بهتدریج و در طول مدت قرارداد آنها بپردازند. مثلا انتقال 32 میلیون پوندی «ادن آزار» از لیل به چلسی یکباره در حسابهای فصل 13-2012 چلسی نمیآید بلکه مبلغ سالانه 4/6 میلیون پوند (32 میلیون تقسیم بر 5 سال قرارداد او) در هزینههای 5 سال آینده چلسی ثبت میشود. دستمزد آزار حدود 8 میلیون پوند در سال است و به این ترتیب آزار سالانه 4/14 میلیون پوند برای چلسی هزینه خواهد داشت. همچنین در سند 91 صفحهای بازی جوانمردانه مالی میتوان راههای فرار هم یافت. مثلا اگر باشگاهی نتواند دخل و خرج خود را یکسان کند، باز هم میتواند مجوز حضور در رقابتهای اروپایی را بیابد، البته به 2 شرط؛ يكي اینکه روند زیاندهی آنها رو به بهبود باشد و دیگر اینکه دلیل مخارج بالای آنها پرداخت دستمزد به بازیکنانی باشد که پیش از ژوئن 2010 خریداری شدهاند (یعنی زمانی که قانون بازی جوانمردانه مالی تصویب شد). در هر حال این شرایط تنها در گزارشهای منتهی به سال 2012 پذیرفته میشود. اینفانتینو میگوید: میتوان دلایلی بیطرفانه برای زیاندهی آورد اما باشگاهها باید استراتژیای برای مقابله با زیانهایشان داشته باشند و مثلا این استراتژی را در طول 3 سال پیاده کنند. تمام این شرایط را هیات کنترل ارزیابی میکنند و البته در نهایت ممکن است آنها از اروپا کنار گذاشته شوند. چلسی و سیتی 2 باشگاه انگلیسی هستند که بیشتر از دیگر باشگاهها به این متهم هستند که مخارج زیادی دارند و از ثروت مالکان پولدارشان استفاده میکنند تا هزینهها را جبران کنند. هر دوی آنها مطمئن هستند سرانجام روی پای خود خواهند ایستاد. سیتی بهروشنی در 2 پنجره نقل و انتقالات اخیر تلاشهایی در این باره انجام داده و بشدت در زمینه خرج کردن محتاط شده. این بالعکس رویه آنها پس از سال 2008 است که شیخ منصور باشگاه را تحت مالکیت خود گرفت. با این حال هنگامی که سیتی اعلام کرد قرارداد اسپانسرشیپ 10 سالهای با شرکت هواپیمایی اتحاد به ارزش 400 میلیون پوند بسته، نگاهها به سمت آنها جلب شد. این شرکت متعلق به دولت ابوظبی است و رابطه آنها با شیخ منصور که بخشی از خانواده سلطنتی ابوظبی است، بیتردید موجب خواهد شد یوفا اوضاع را بشدت زیر نظر بگیرد. یوفا تاکید دارد همه قراردادها تحت آزمون بازار قرار میگیرند تا مشخص شود واقعا ارزش درستی دارند یا اینکه پول بیش از حدی برای این قراردادها پرداخت شده است. اینفانتینو هشدار میدهد: «کسی نباید در زمینه دور زدن قوانین خود را زرنگ بداند. اگر هیات مدیره حس کند قوانین دور زده میشود، اعلام میکند قانون زیر پا گذاشته شده است».
رومن آبراموویچ، مالک باشگاه چلسی ظاهرا تلاشهایی داشته که هزینههای باشگاهش را پیش از خرید آزار، برادرش ثورگان، مارکو مارین و اسکار کاهش دهد. آنها مدافع راست مقرونبهصرفهای میخواهند و حداقل یک هافبک تهاجمی هم نیاز دارند که احتمالا ویکتور موزس را بخرند. چلسی در جولای اعلام کرد قراردادی 3 ساله با گازپروم امضا کرده است. این شرکت روسی که در زمینه انرژی فعالیت میکند، همانی است که رومن آبراموویچ سهم خود در شرکت سیبنفت را در سال 2005 به مبلغ 4/8 میلیارد دلار به آنها فروخت. آبراموویچ اکثر سهام سیبنفت را در اختیار داشت. لندنیها تلاش میکنند با قراردادهای تجاری دیگر مانند مراودات اخیر با دلتا ایرلاینز به پول برسند.