حميد حسينی: بی‌سابقه‌ترین اجلاس سیاسی- بین‌المللی در ایران به کار خود پایان داد. آنچه جمهوری اسلامی در پی آن بود به نظر می‌رسد تا حدود زیادی محقق شده و یک بستر مستحکم برای بنای تحرک عدم‌تعهد طی 3 سال آینده فراهم شد. 1- بستر‌سازی برای دنیای جدید: به نظر می‌رسد دستاورد راهبردی این اجلاس، تفاهم اکثریت برای تغییر سازوکار مدیریت فعلی جهان است. برشمردن رئوس کلی اجلاس تهران نشان می‌دهد یک اراده بین‌المللی برای یک حرکت اثرگذار فراهم شده است. حرکتی که در حال ترسیم یک دنیای جدید است. این دنیا مبتنی بر اصول مشترک انسانی و نمودار شده در نظام عادلانه جدید است.
اکنون دیگر تغییر در سازوکار مدیریت فعلی جهان یک شعار یا یک ژست سیاسی- دیپلماتیک نیست. اگر روزگاری نه‌چندان دور حتی در همین ایران انتقاد از نظم ناعادلانه حاکم بر جهان و طرح مدیریت جدید جهانی و نقش جمهوری اسلامی در ایجاد این سازوکار با کنایه و بی‌اعتنایی مواجه می‌شد؛ اینک این مطالبه بنیادین به یک محور برجسته و ویژه در اجلاس سران جنبش عدم‌تعهد تبدیل شده است. اصلاح ساختار شورای امنیت این‌بار تنها از سوی رهبر یا رئیس‌جمهور ایران مطرح نشد بلکه رئیس‌جمهور مصر و دیگر سران عدم‌تعهد نیز بر آن تاکید کردند. دبیرکل سازمان ملل نیز ناچار شد درباره اصلاح سخن بگوید. فراگیری احساس تغییر سیستم تصمیم‌سازی فعلی دنیا وسیع شده است. معادلات دنیای فعلی غیرقابل تحمل است و اجلاس عدم‌تعهد در تهران نخستین مجال برای طرح این دغدغه‌ها و نمود اراده‌های تغییر بود. آنچه عدم‌تعهد به دنبال آن است در قواره دیپلماتیک عنوان نظام چندقطبی می‌گیرد اما در واقع تغییر سیستم انحصارطلبانه فعلی است. از هر جای جهان صدایی در تحقق این هدف به گوش می‌رسد. ولادیمیر پوتین، تشکیل نظام چندقطبی را یک اقدام انسانی و بشر‌دوستانه می‌داند. هوگو چاوز شیوه فعلی انتخاب دبیرکل سازمان ملل را زیر‌سوال برده و تاکید می‌کند دبیرکل سازمان ملل باید با نظر همه کشورهای سازمان ملل انتخاب شود. عمرالبشیر به اجحاف شورای امنیت در حق ملت‌ها اشاره می‌کند. مرسی خواستار عضویت نماینده عدم‌تعهد در شورای امنیت می‌شود. اینها گزاره‌های مشهودی است که نشان می‌دهد طی سال‌های آینده، اراده‌ای مستحکم برای بنای دنیای جدید بالفعل خواهد شد.
2- افق بخشیدن به دولت‌های انقلابی: پس از وقوع انقلاب‌های اخیر در کشورهای اسلامی، این بزرگ‌ترین اجلاس در سطح منطقه است. اجلاسی که تقریبا همه کشورهای منطقه نیز در آن حضور داشتند. افق بلند جمهوری اسلامی ایران برای ترسیم ساختار مدیریتی دنیا با روح قیام مسلمانان منطقه همخوانی حداکثری دارد و هم از این رو است که رئیس‌جمهور مصر در حوزه‌های کلان و راهبردی، دیدگاه‌های مشترک با جمهوری اسلامی ایران دارد. از ضرورت اصلاح ساختار سازمان ملل گرفته تا موضوع اسرائیل و نیز دفاع تمام‌قد از موضوع هسته‌ای ایران نشان می‌دهد این اشتراکات باید محل کوشش جدی قرار گیرد. اگرچه انقلاب‌های منطقه به دلیل فقر نگاه جهانی و نیز واقعیت‌های قومی و سیاسی توان ایده‌پردازی جهانی ندارند اما می‌توان اجلاس عدم‌تعهد در تهران که با ایده‌های بین‌المللی ایران غنی شده است را به عنوان حرکت شتاب‌بخش این انقلاب‌ها تلقی کرد ضمن اینکه تا حدود زیادی به نگاه انقلابیون و سران آنان نیز افق بین‌المللی خواهد بخشید. این باور واقع‌بینانه را باید داشت که جمهوری اسلامی ایران باید به هدایت دولت‌های برآمده از انقلاب‌های منطقه بپردازد و با سعه‌صدر به دولتمردان آنها عمق تفکر بخشد و آنان را از حوزه‌های معرفتی محدود خارج کند. این مهم در قالب جنبش عدم‌تعهد و با راهبری ایران ممکن خواهد شد. متاسفانه عمده کشورهای اسلامی از فهم سطوح عالی مدیریت جهانی بی‌بهره‌اند. با این وجود جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک نظام اسلامی باتجربه می‌تواند مطالبات جهانی مسلمانان را در سطوح نخبگانی و در قابل سازوکار عدم‌تعهد که پشتوانه قابل توجه جهانی دارد، پوشش دهد.
3- ارتقای جایگاه بین‌المللی ایران: جمهوری اسلامی ایران تا 3 سال آینده رئیس جنبش عدم‌تعهد است و این جایگاه یک پوشش بین‌المللی ویژه ایجاد خواهد کرد. رئیس‌جمهوري اسلامی ایران طی روزهای آینده راهی نیویورک خواهد شد تا در مجمع عمومی سازمان ملل حضور یابد. سخنرانی احمدی‌نژاد این‌بار تنها چند روز پس از اجلاس سران عدم‌تعهد ایراد خواهد شد و این موضوع قطعا بر اثرگذاری سخنرانی رئیس‌جمهور و نیز توافقات عدم‌تعهد در تهران خواهد افزود. از سوی دیگر جمهوری اسلامی ایران اینک به عنوان رئیس جنبش عدم‌تعهد می‌تواند به یک چالش امنیتی و نظامی در حوزه برخی کشورهای عضو، یعنی سوریه بپردازد. در موضوع هسته‌ای هم اینک این رئیس جنبش عدم‌تعهد است که مورد فشار غرب قرار گرفته و در مقابل 1+5 قرار می‌گیرد. بدون تردید حمایت عدم‌تعهد در موضوع هسته‌ای که طی سال‌های اخیر به مراتب مشاهده شد، این‌بار نیز با حرارت بیشتر نسبت به ریاست این جنبش وجود خواهد داشت. در کنار این موارد استفاده‌های اقتصادی ایران از ریاست بر نم نیز می‌تواند محل تامل باشد. البته اجلاس سران عدم‌تعهد بهانه‌ای شد تا هند به عنوان یک اقتصاد نوظهور در عرصه جهانی در تهران حضور یابد تا یکی از بی‌سابقه‌ترین معاهدات اقتصادی با ایران را به تصویب برساند. برخی منابع مطلع از عدم اعتقاد عملی هند به تحریم‌ها علیه ایران و اراده آنان برای بی‌اعتنایی به این تحریم‌ها خبر می‌دهند. هند از جمله کشورهایی است که در موضوع تحریم نفتی ایران مستثنا شده است. تفاهمات صورت گرفته جانبی اجلاس برای ایجاد یک بازار مشترک میان اعضای جنبش عدم‌تعهد نیز یک اتفاق بزرگ است. اتفاقی که اگر ذیل اراده جنبش برای تغییر معادلات فعلی جهان ارزیابی شود نتیجه آن، بی‌اثر ماندن اعمال زور مدیریت فعلی علیه کشورهای عضو خواهد بود.
4- پایان راهبرد فشار: در موضوع هسته‌ای، طرف غربی در نهایت به مسیر تجمیع فشارهای بی‌سابقه برای عقب‌نشینی ایران از پیشبرد برنامه هسته‌ای رسید. اعمال تحریم‌های بی‌سابقه در کنار فشارهایی در حوزه حقوق بشر و تروریسم باعث شکل‌گیری یک بسته فشار بی‌سابقه شد. از سوی دیگر جمهوری اسلامی ایران با تامین سوخت رآکتور تهران، غرب را در تنظیم معادلات مواجهه با ایران دچار چالش کرد. اکنون نوعی سردرگمی برای طرف غربی نسبت به چگونگی تصمیم‌گیری درباره ایران به وجود آمده است. الگوی محاسبه فعلی یعنی امید به تاثیرگذاری تحریم‌ها و عقب‌نشینی ایران از پیشرفت‌های هسته‌ای تنها راه طرف مقابل است. با این حال اما انتشار خبر نصب 348 سانتریفیوژ دیگر در سایت فردو نشان داد ایران در پی نشان دادن ناکارآمدی این الگو است. برگزاری اجلاس عدم‌تعهد و فضای مناسب این اجلاس برای بی‌اثر کردن تحریم‌ها هم می‌تواند به تضعیف الگوی محاسبه طرف غربی کمک کند. در این شرایط غرب دیگر راه نرفته برای اجبار ایران به عقب‌نشینی از حقوق هسته‌ای خود را ندارد. راهبرد اصلی ایران در مذاکرات هسته‌ای، اثبات ناکارآمدی الگوی محاسبه فعلی است که مبتنی بر فشار است. به نظر می‌رسد اگر تا دیروز گذشت زمان به سود الگوی طرف غربی بود اما از این پس گذشت زمان می‌تواند به زیان این الگو باشد.