گروه سیاسی: شانزدهمین اجلاس سران عدم‌تعهد دیشب با تصویب بیانیه نهایی در سالن اجلاس سران پایان یافت. از صبح روز گذشته و در دومین روز از نشست سران، حدود 50 نفر از روسای جمهور، نخست‌وزیر و معاونان رئیس‌جمهور به سخنرانی پرداختند. دکتر احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور کشورمان و رئیس اجلاس شانزدهم سران عدم‌تعهد نیز در حاشیه این نشست با مقامات و فرستادگان ویژه کشورهای عضو عدم‌تعهد دیدار و گفت‌وگو کرد. در نشست بعد از ظهر تعداد سخنرانی‌ها و برنامه‌های ویژه هیات‌های مختلف برای ملاقات‌های چندگانه و نیز بازدید‌های آنان از اماکن مختلف باعث تراکم شدید برنامه‌های مسؤولان برگزارکننده این اجلاس بود. بان‌کی‌مون دبیرکل سازمان ملل نیز که دیروز ایران را ترک کرد در فرودگاه مهرآباد طی یک نشست خبری درباره برنامه هسته‌ای ایران گفت که ایران به تلاش برای ایجاد منطقه عاری از هرگونه سلاح هسته‌ای در خاورمیانه مشهور است. وی از حسن‌نیت ایران در سایر موضوعات از قبیل افغانستان نیز تمجید کرد. وی گفت که برای انتقال برخی پیام‌ها به ایران آمده بود. البته بان‌کی‌مون به پیام‌هایی که در روز نخست سفر به ایران و در دیدار وی با آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب دریافت کرد؛ اشاره‌ای نکرد. اما روز گذشته توافقنامه‌های اقتصادی فراوانی نیز میان هیات‌های کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد با مقامات کشورمان منعقد شد اما مهم‌ترین موضوع روز پایانی اجلاس عدم‌تعهد، اسناد بالادستی نشست بود که در قالب بیانیه نهایی و سند کلی اجلاس تصویب شد. لزوم فعال بودن جنبش عدم‌تعهد در مسائل بین‌المللی بویژه موضوع اصلاح ساختار سازمان ملل و شورای امنیت، موضوعات جهانی و بحران‌های منطقه‌ای از محورهای کلی مورد اتفاق کشورهای حاضر در بیانیه تهران و سند اجلاس بود، بیانیه‌ای که 680 بند دارد. این اسناد بالادستی پس از تایید نهایی به صورت عمومی منتشر خواهد شد اما یکی از محورهای مهم این بیانیه موضوع سوریه بود. در این بیانیه پایانی، جنبش عدم‌تعهد بر «حمایت از دولت سوریه»، «محکومیت تحریم‌های اعمال شده غرب علیه دمشق» و «حل دیپلماتیک بحران این کشور» تاکید کرد. مهم‌ترین نکته در این باره مخالفت صریح جنبش عدم‌تعهد با دخالت نظامی خارجی در موضوع سوریه است. کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد در بیانیه پایانی بر حل بحران سوریه و مخالفت این کشورها با مداخله خارجی در سوریه تاکید کردند. در این بیانیه همچنین از حضور اخضر ابراهیمی به عنوان نماینده دبیرکل برای ادامه کار کوفی عنان استقبال شد. اما روز نخست اجلاس سران با سخنراني سران بيش از 20 كشور آغاز شد. رئيس‌جمهور همانطور که مقام معظم رهبری در سخنرانی خود در اين روز به ضرورت اصلاح ساختار سازمان ملل اشاره کردند، رئیس‌جمهور کشورمان نیز با اشاره به ناعادلانه بودن ساختار کنونی شورای امنیت و سازمان ملل خاطرنشان کرد: چگونه می‌توان تصور کرد که با وجود امتیاز انحصاری وتو در دست دولت‌هایی مثل آمریکا و انگلیس که همواره یک طرف همه مناقشات بوده‌اند، امکان عمل مستقل و عدالت‌مدار برای شورای امنیت باقی بماند. رئیس‌جمهور مدیریت حاکم بر دنیا به عنوان عامل اصلی وضع موجود جهان را در سده اخیر دارای 2 ویژگی بسیار مهم و اثر‌گذار انحصاری بودن و خودخواهی و سلطه‌طلبی دانست و گفت: بسیار روشن است که انحصار مدیریت بر مراکز اصلی قدرت و اقتصاد جهان در اختیار چند دولت خاص و بلکه چند گروه سرمایه‌دار است و به طور مثال به‌رغم حضور همه کشورها در صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، فشارها و تحمیلات چند دولت خاص مانع از اعمال نظرات عادلانه و کارشناسی مدیران و کارشناسان مستقل این دو نهاد مهم میشود طوری که در عمل در بسیاری مواقع صندوق و بانک جهانی بالاجبار توجیه‌کننده سیاست‌های یکجانبه و سودجویانه همان دولت‌ها می‌شوند.
انتقاد از انحصار در مدیریت شورای امنیت
احمدی‌نژاد با اشاره به اینکه انحصار در مدیریت شورای امنیت نیز کاملا روشن است، افزود: بعد از 65 سال و به‌رغم اذعان همه ملت‌ها به حقوق حقه ملت فلسطین، رفتار شورای امنیت در عمل به تثبیت و گسترش اشغالگری و ظلم و جنایات رژیم جعلی و تحمیلی صهیونیستی منجر شده است. وی با طرح این سوال که کدام ملت مستقل توانسته است بدون نگرانی یا دادن امتیاز، حقوق اساسی خود را با اتکا به شورای امنیت استیفا کند، تصریح کرد: اصولا چگونه می‌توان تصور کرد که با وجود امتیاز انحصاری وتو در دست دولت‌هایی مثل آمریکا و انگلیس که همواره یک طرف تمام مناقشات بوده‌اند، امکان عمل مستقل و عدالت‌مدار برای شورای امنیت باقی بماند. دولت‌ها و ملت‌های مستقل مرجعی برای احقاق حق خود ندارند و شورای امنیت حتی اختیارات مجمع عمومی را نیز تصاحب کرده و سلطه خود را بر آن تحمیل کرده است. رئیس‌جمهور اضافه کرد: حاکمان امروز جهان خود را مجاز می‌دانند ملت‌ها را تحقیر و حقوق آنان را تضییع کنند و برای حل مشکلات اقتصادی خود جنگ راه بیندازند و کثیری از مردم جهان را قتل عام نمایند، همچنین به خود حق می‌دهند مانع پیشرفت دیگر جوامع شوند، ثروت ملت‌ها را تصاحب کنند و شخصیت و استقلال آنان را لگدمال کنند. وی مهم‌ترین موضوع و مساله اصلی در این راستا را مدیریت جهانی عنوان کرد که باید به طور مبنایی و اصولی اصلاح شود و تصریح کرد: اگر سال‌ها همگی بنشینیم و بدون اصلاح اساسی مدیریت حاکم بر جهان هزاران تصمیم کوچک و بزرگ خوب بگیریم و برای اجرای آنها تلاش نماییم، دوره ما هم به سر خواهد رسید، بدون آنکه تغییری اساسی و تعیین‌کننده اتفاق بیفتد. وی با اشاره به اینکه کشورهای عضو این جنبش دارای توانمندی‌های فراوان هستند، گفت: میتوانیم با مشارکت همگانی، سازوکارهای لازم از جمله مرجع داوری سیاسی، صندوق پول، بانک، بیمه و ساختارهای اقتصادی مستقل داشته باشیم و با ابداع روش‌های جدیدی از تجارت، مانند تهاتر، مبادله با ارزهای ملی و حذف سلطه یک واحد ارزی خاص از مبادلات جهانی، شرایط بهتری برای ملت‌هایمان فراهم کنیم و بر سازوکارهای مدیریت جهانی تاثیر بیشتر و سازنده‌تری داشته باشیم. احمدی‌نژاد تصریح کرد: می‌توان با راه‌اندازی دبیرخانه موقت، نهادهای لازم برای سازماندهی و هم‌افزایی توان اعضا در زمینه‌های گوناگون سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و همکاری‌های دو و چند‌جانبه برای ساختن دنیایی بهتر و استقرار صلح پایدار ایجاد کرد.
مرسي: شوراي امنيت بايد اصلاح شود
رئیس‌جمهور مصر هم مانند دیگر سخنرانان جلسه از ضرورت اصلاح ساختار سازمان ملل سخن گفت و تاکید کرد: ساختار شورای امنیت باید اصلاح و توسعه داده شود تا به شکل بهتری نماینده نظام جهان باشد. محمد مرسی اصلاح شورای امنیت را گام نخست برای تشکیل نظام عادلانه جهانی جدید دانست که باید بر اساس تحکیم مشارکت کشورهای در حال توسعه در اداره جهان باشد که این کشورها در سیاست‌گذاری‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مشارکت داشته باشند. وی ادامه وضعیت کنونی در آفریقا را غیرمقبول خواند و با اشاره به اینکه بسیاری از مسائل شورای امنیت به قاره آفریقا مربوط میشود تاکید کرد که سطح نمایندگی شورای امنیت باید تغییر کند. مرسی همچنین بر فعال‌سازی مجمع عمومی سازمان ملل تاکید کرد. مرسی در ادامه به موضوع فلسطین اشاره کرد و با اشاره به بیانیه وزرای خارجه عدم تعهد که اخیرا در شرم‌الشیخ برگزار شد، از وضعیت اسرای فلسطینی ابراز تاسف کرد. رئیس‌جمهوری مصر و رئیس سابق جنبش عدم تعهد، از آشتی ملی فلسطین حمایت و برای ادامه حمایت کشورش از این مساله اعلام آمادگی کرد و از فلسطینی‌ها خواست تا تلاش خود را برای آشتی ملی ادامه بدهند و به اختلافات کوچک موجود بین خود توجهی نکنند و تمرکز خود را بر تحقق آرمان خود که مقاومت در برابر اشغالگری است قرار بدهند. وی اعلام کرد که از مردم این کشور در برابر دولت سوریه حمایت می‌‌کند اما در عین حال تاکید کرد که مصر از انتقال مسالمت‌آمیز قدرت در سوریه حمایت می‌‌کند تا سوریه به درگیری داخلی کشیده نشود. مرسی در بخشی دیگر از سخنان خود به موضوع هسته‌ای اشاره و بر حق همه اعضای جنبش عدم تعهد و دیگر کشورها از انرژی صلح آمیز هسته‌ای تاکید کرد.
ايران شريك استراتژيك مصر است
رئيس‌جمهور همچنين در حاشیه اجلاس و در دیدار با رئیس‌جمهور مصر با اشاره به اينكه جمهوري اسلامي ايران و مصر فرهنگ بسيار نزديكي با يكديگر دارند، تصريح كرد: مطمئنا جايگاه ملت مصر بالاتر از آن چيزي است كه تا امروز در اختيار آنها بوده است و اگر چه در ابتداي راه تحولات قرار دارند اما يقيناً ملت مصر اين تحولات را سريع‌تر پشت سر گذاشته و جايگاه واقعي خود را در منطقه و جهان باز خواهد يافت. دكتر احمدي‌نژاد با بيان اينكه امروز مسائل گوناگون در منطقه و جهان وجود دارد كه همه ملت‌ها را تهديد مي‌كند، گفت: رژيم صهيونيستي و سلطه‌طلبي غربي‌ها و آمريكا از اين دست تهديدات هستند و آنها هرگز نمي‌خواهند هيچ يك از كشورهاي مستقل قدرتمند و پيشرفته باشند. رئيس‌جمهور با اشاره به اينكه اگر 2 ملت ايران و مصر در كنار هم باشند، به نفع همه ملت‌ها خواهد بود، تصريح كرد: خوشبختانه امكانات و ظرفيت‌هايي در 2 كشور وجود دارد كه اگر در كنار يكديگر قرار گيرند، مطمئناً ايران و مصر از ديگران بي‌نياز خواهند بود. دكتر احمدي‌نژاد با اشاره به نيروي انساني فعال و دانشمندان متخصص و نيز امكانات مادي فراوان در 2 كشور افزود: جمهوري‌اسلامي ايران آمادگي دارد تا تجربيات و امكانات خود را در اختيار برادران مصر قرار داده و ميان 2 كشور مبادلات علم، فناوري و تجربه انجام شود. محمد مرسي، رئيس‌جمهور مصر نيز در اين ديدار ضمن تقدير از جمهوري اسلامي ايران به‌خاطر ميزباني و برگزاري شايسته شانزدهمين اجلاس سران كشورهاي عضو جنبش عدم تعهد گفت: احساس دوستي و برادري ميان مردم ايران و مصر احساسي متقابل بوده و ما همواره از مواضع، حركت رو به جلو و سازنده ملت ايران در رشد و توسعه و پيشرفت تجليل مي‌كنيم. محمد مرسي همچنين درباره تحولات سوريه نيز با بيان اينكه مشكلات در اين كشور تنها با ميانجي‌گري كشورهاي تاثيرگذار در منطقه مانند ايران و تلاش آنان در جهت حل مشكل برطرف خواهد شد، اظهار داشت: مصر نيز ايران را به عنوان شريك استراتژيك خود دانسته و معتقد است بايد همه با نگاهي مثبت به آينده، براي تحولات منطقه‌اي شرايط مناسبي را فراهم آورند.
تأكيد بان‌كي‌مون بر خاورميانه عاري از سلاح
دبیر کل سازمان ملل نیز در سخنرانی خود در اولین روز اجلاس سران عضو عدم‌تعهد گفت: نم پس از سازمان ملل بزرگ‌ترین سازمانی است که حافظ صلح و به دنبال همکاری مشترک است. سازمان ملل در همین راستا حرکت می‌‌کند و از شما می‌‌خواهیم به فکر اتحاد هنجارهای شایسته خود باشید و به آزادی بیان و اندیشه ارج نهید و به مردم خود خدمت کنید. وی با تاکید بر اینکه میتوانیم فعالیت درست داشته باشیم، عنوان کرد: سازمان ملل متحد انرژی هسته‌ای را حق همه کشورها می‌‌داند و استفاده نظامی از آن را محکوم می‌‌کند. وی افزود: همکاری ایران با آژانس انرژی اتمی سازنده و مفید بوده است. تصور این است که از همه گروه‌ها و کشورها دعوت کنیم که از دامن زدن به تنش‌ها دوری کنند و به برادری روی آورند. صداهای خود را علیه هم بالا نبریم. باید به دنبال یک خاورمیانه عاری از سلاح هسته‌ای و تسلیحات کشتار جمعی باشیم. بان‌کی‌مون گفت: ایران به عنوان کشوری که عضو سازمان ملل و آژانس انرژی اتمی است، اقدامات مثبتی انجام داده است. وی عنوان کرد: اجازه دهیم با یکدیگر حرکت کنیم و صدای هم را بشنویم و احترام بگذاریم. میتوانیم از امنیت جهانی حرف بزنیم، اما برخی این امنیت را برنمی‌تابند. باید سعی کنیم به اهداف هزاره در چارچوب اقتصادی، اجتماعی و سیاسی دست یابیم.
حمايت دبیرکل اتحادیه عرب از اجلاس تهران
دبیرکل اتحادیه عرب گردهمایی کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد در تهران را گامی موثر در بازنگری وضع و حل مشکلات جهانی و ایجاد صلحی پایدار ارزیابی کرد. نبیل‌العربی در گفت‌وگو با خبرگزاری جنبش عدم‌تعهد گفت: با توجه به اهمیت اجلاس نم، زمان برگزاری آن در تهران نیز بسیار مناسب تعیین شده است. وی افزود: گردهمایی کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد در تهران گامی موثر در بازنگری وضع و حل مشکلات جهانی و ایجاد صلحی پایدار است. دبیرکل اتحادیه عرب ضمن ابراز خرسندی از ریاست 3 ساله کشورمان بر جنبش عدم‌تعهد، برای ایران آرزوی موفقیت کرد.