عرصه ارتباطات و فناوری اطلاعات کشور در حالی سالهای اخیر را طی میکند که موفقیتهای چشمگیری را تجربه میکند. از این جمله میتوان به راهاندازی شبکه علمی کشور به عنوان حلقه اتصال مجازی موسسات آموزشی کشور اشاره کرد. الکترونیکی کردن امور نخستین گام برای ایجاد دولت الکترونیک است؛ دولت الکترونیک یعنی مردم مجبور نیستند برای دریافت اطلاعات موردنیاز یا استفاده از خدمات دولتی مراجعه حضوری به ادارات مختلف داشته باشند و تنها کافی است تا در هر ساعت شبانهروز و از هر مکان به آدرس اینترنتی سازمان موردنظر مراجعه و فرم درخواست خود را تکمیل کرده و با فشاردادن یک دکمه اطلاعات را ارسال کنند و منتظر نتیجه باشند. الکترونیکی کردن خدمات در نهادهای دولتی در دولت نهم آغاز شده است و این روش شفافیت خدمت، دقت و سرعت و کاهش قیمت تمام شده به دنبال خواهد داشت. هر نهاد موظف به ایجاد یک وبگاه، هر استان موظف به ایجاد یک پرتال استانی و هر دستگاه ملی موظف به ایجاد یک پرتال ملی شده است. احمد بزرگیان، معاون نوسازی و تحول اداری معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور با بیان اینکه تا پایان سال 90 بالغ بر 350 خدمت الکترونیکی دستگاههای دولتی و شبهدولتی ابلاغ شده است، اظهار داشت: در سال 91، حدود 200 خدمت دیگر نیز الکترونیکی خواهند شد.شبکه علمی کشور
حلقه اتصال مجازی مؤسسات آموزشی
فاز نخست شبکه علمی کشور به عنوان یکی از طرحهای شبکه ملی اطلاعات، با امکان اتصال مراکز و موسسات آموزشی ـ پژوهشی و شبکههای علمی معتبر جهانی، افزایش 500 برابری سرعت دسترسی مراکز علمی را با حداقل دسترسی به پهنای باند 2 گیگابایت بر ثانیه فراهم کرد. این شبکه یکی از دستاوردهای شبکه ملی اطلاعات است که براساس بند الف ماده
46 قانون برنامه پنجم توسعه باید تا پایان این برنامه در کل کشور اجرایی شود. این شبکه دارای هسته پرسرعت با اتصال 10 گیگابایت بر ثانیه و میزان دسترسی مراکز علمی به حداقل پهنای باند یک گیگابایت بر ثانیه است که امکان ارائه سرویسهای اینترنت و اینترانت را به صورت مستقل و تفکیک شده فراهم میکند. شبکه علمی کشور در فاز نخست اتصال 37 مرکز علمی، پژوهشی، دانشگاهی و دستگاه اجرایی را در تهران ممکن کرده است.
نخستین آنتیویروس ملی، دستاورد محققان دانشگاه شیراز
در اردیبهشتماه سال جاری نخستین آنتیویروس ساخت متخصصان ایرانی با حضور معاون علمی و فناوری رئیسجمهور در دانشگاه شیراز رونمایی شد. این نسخه نخستین محصول ضدبدافزار بومی است که در یک مرکز دانشگاهی کشور تولید شده است. فعالیت تحقیقاتی طراحی این آنتیویروس بومی که با تکیه بر دانش متخصصان مرکز آپا (آگاهی رسانی، پشتیبانی و امداد رایانهای) دانشگاه شیراز و با حمایت ستاد ویژه توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات معاونت علمی ریاستجمهوری به بهره برداری رسیده است، از اواخر سال 1389 آغاز شد.
افتتاح شبکه گرید و ابر رايانه ملی
طرح کلان ملی فناوری «تورین(گرید) محاسباتی ملی» از سال 88 در پژوهشگاه دانشهای بنیادی(IPM) بر اساس قراردادی بین معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری آغاز شد. در فاز اول این طرح کلان ملی فناوری و نوآوری در 2 دانشگاه، مرکز ابررایانه ملی راهاندازی شد و در فاز دوم حداقل در 12 دانشگاه و مرکز علمی دیگر، ابررایانههایی با توان پردازشی کم راهاندازی و از طریق تورین محاسباتی ملی به یکدیگر متصل میشوند. دانشگاههای صنعتی شریف، تهران، تربیت مدرس، صنعتی شیراز، بینالمللی امام خمینی(ره)، علم و صنعت، تفرش، شیراز، فردوسی مشهد، پژوهشگاه دانشهای بنیادی، رازی کرمانشاه و مرکز بینالمللی علوم و تکنولوژی پیشرفته کرمان، 12 دانشگاه و مراکز علمی هستند که در فاز اول این طرح به گرید (شبکه ابررایانه) ملی متصل میشوند. هدف از فناوری گرید، یکپارچه کردن منابع پردازشی شامل رایانهها، دادههای خام، آشکارسازها و دستگاههای آزمایشگاهی است که از طریق یک شبکه (مانند اینترنت) به همدیگر متصل شدهاند؛ با فناوری گرید میتوان منابع محاسباتی یک موسسه یا دانشگاه، دانشگاهها یا موسسات یک کشور یا چندین موسسه بینالمللی را که به ترتیب گرید محلی،گرید ملی و گرید جهانی نامیده میشوند یکپارچه کرد.
حمایت معاونت علمی از شرکتهای دانشبنیان
حوزه فناوری اطلاعات در معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری به فعالیتهای مختلفی پرداخت که بیشتر آنها اقدامات حمایتی بویژه از شرکتهای دانشبنیان است. دبیر ستاد توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری گفت: مراکز آپا که فعالیت آنها متوقف شده بود با شروع کار ستاد توسعه فاوا (فناوری اطلاعات و ارتباطات) از سال 89 مجددا احیا شد و تاکنون با اختصاص 4/2 میلیارد تومان مورد حمایت قرار گرفتهاست. دکتر کمال محامدپور افزود: این مراکز با همکاری دانشگاههایی همچون دانشگاه صنعتی اصفهان، صنعتی شریف، یزد، شیراز، صنعتی امیرکبیر، فردوسی و امام حسین(ع) فعالیت خود را از سر گرفتهاند. به گزارش ایرنا، دبیر ستاد توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات خاطرنشان کرد: مراکز آپا وظیفه دارد در هنگام بروز موارد امنیتی آنها را تحلیل کند و نتایج آن را در اختیار مراکز اجرایی کشور قرار دهد و نیروهای متخصص در حوزه فناوری اطلاعات و فضای سایبر را تربیت کند. محامدپور همچنین از حمایت 11میلیارد تومانی این ستاد از دانشگاهها و شرکتهای دانشبنیان در سال گذشته خبر داد و افزود: حمایت از دانشگاهها و شرکتهای دانشبنیان یکی از برنامههای ستاد است از این رو اعتبارات پژوهشی برای کمک به توسعه آزمایشگاهها و شرکتها نیز از طریق تسهیلات وام اعطا شده است.
بزرگترین شبکه اجتماعی علمی کشور
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران که تا قبل از این به پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران شناخته میشد، در سال گذشته نخستین و بزرگترین شبکه اجتماعی علمی کشور به نام انجمن «اجتماع نخبگان جامعه، محققان و نوآوران» را تاسیس کرد. از ویژگیهای این شبکه اجتماعی به اشتراک گذاری منابع علمی (شامل پایاننامههای کارشناسی ارشد و دکترا، طرحهای پژوهشی، مقالههای همایشها، مقالههای نشریات و گزارش دولتی) است. کاربران میتوانند زمینههای پژوهشی را در پروفایل خود اضافه کنند و سیستم منابع اطلاعات علمی پژوهشگاه با بیش از
700 هزار رکورد اطلاعات علمی، منابع علمی موجود در پایگاه اطلاعاتی را بر حسب ارتباط با زمینه پژوهشی انتخاب شده به کاربران پیشنهاد میدهد.
چاپار، پست الکترونیک ايراني
به منظور ایجاد الزام برای استفاده از پست الکترونیکی داخلی در نهادهای دولتی، پست الکترونیکی چاپار به عنوان یکی از
3 پست الکترونیکی داخلی کشور مورد استفاده کاربران قرار گرفت. سرویس پستالکترونیک چاپار به عنوان یکی از محصولات مجموعه سرویسهای چاپار که تحت عنوان پست الکترونیک چاپار، ChMail (سی- اچ- میل) ارائه و شناخته شده است، با ساختار ساده و بر اساس خط و زبان فارسی، بدون نیاز به اخذ اطلاعات شخصی کاربران و با اختصاص یک گیگابایت فضا ارائه شد. از مهمترین شاخصهای این سرویس میتوان به سیستم ثبتنام آنلاین، ساختار بازیابی ایمن کلمه عبور مبتنی بر روشهای مختلف رایج در دنیا، گستردگی طراحی و پیادهسازی به منظور جوابگویی به تعداد بالای کاربران همزمان سرویس گیرنده، یکپارچگی با پورتال مجموعه سرویسهای چاپار، رمزنگاری اطلاعات محرمانه براساس گواهی دیجیتال معتبر جهانی و سرعت دسترسی بالا با توجه به میزبانی در مراکز داده امن داخلی اشاره کرد. حال با پیشرفتهای یاد شده در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات کشور، میتوان امید داشت که رتبه کشور در حوزههای مختلف این فناوری در منطقه و جهان کاهش یابد.