با توجه به اینکه شما یکی از فیلمسازان عرصه سینمای کودک هستید، فکر می‌کنید چرا این وادی در حال حاضر با رکود مواجه شده است؟اگر بخواهم در این باره واقع‌بینانه صحبت کنم باید بگویم وضع سینمای کودک در مقایسه با دهه‌های گذشته تقریبا اسفبار است زیرا این حیطه در این سال‌ها چه از سوی مخاطبان عمومی و چه از طرف دست‌اندرکاران و سینماداران و تولید و اکران همواره با نگاهی تحقیرآمیز مشاهده شده است. مساله‌ای که درباره رکود فیلم‌های کودک در حال حاضر وجود دارد بی‌تردید به عوامل زیادی برمی‌گردد که عرضه و تقاضا در این عرصه و وضعیت تولید این فیلم‌ها از این جمله است ضمن اینکه یادمان باشد از دل برود هر آن که از دیده برفت. طی این سال‌ها، آن‌طور که شایسته است یادی از سینمای کودک نمی‌شود و حتی سینماگرانی که با وجود همه بی‌مهری‌ها و بی‌اعتنایی‌ها و شرایط سخت اکران و حتی اصلا اکران نشدن فیلم‌هایشان همچنان در این وادی ایستادگی کرده‌اند نادیده گرفته شده‌اند طبیعی است که چنین جریانی به تدریج در بین دیگر جریان‌های سینمایی به فراموشی سپرده می‌شود و شاهد بروز فاصله میان تماشاگر و فیلم‌های کودک و نوجوان باشیم. همه این مصائب در این حوزه موجب شده سینمای کودک از اقبالی که طی دهه‌های گذشته برخوردار بود کاسته شود.
به عنوان یک فیلمساز کودک و نوجوان چقدر با این دشواری‌ها مواجه بوده‌اید کمااینکه طی سال‌های اخیر اکران فیلم‌های کودک و حتما فیلم‌هایی که شما ساخته‌اید نیز از شانس به نمایش عمومی درآمدن بازمانده است.
درست است. طبیعی است که من نیز به عنوان یکی از فیلمسازان این عرصه تمایل دارم فیلم‌هایی که می‌سازم در معرض دید عموم و کنار دیگر فیلم‌های رده بزرگسال به نمایش درآید. ما فیلم را برای آرشیو کردن نمی‌سازیم و طبعا منتهای آرزوی هر فیلمسازی نمایش عمومی فیلمش است، ضمن اینکه اگر فیلمی در شرایط عمومی اکران نشود نمی‌تواند از بازخوردها و نگاه‌های مختلف مخاطبان برخوردار شود. در عین حال امروز شرایط سینما تغییر کرده و وقتی سینما از وضعیت عمومی مطلوبی برخوردار نیست چه توقعی می‌توان از سینمای کودک داشت بویژه اینکه این وضعیت حتما شرایط سینمای کودک را نیز تحت‌الشعاع خود قرار داده است.
مسؤولان سينمايي هميشه قول‌هايي براي بهبود وضع سينماي كودك مي‌دهند اما در عمل شاهديم كه اتفاقي نمي‌افتد.
اگرچه هر وقت صحبت از معضلات سینمای کودک به میان آمده مسؤولان و مدیران سینمایی قول و قرارهایی داده‌اند که هرگز محقق نشده است. از طرف دیگر باید به این نکته توجه کرد که وقتی فیلمی در سینمای کودک فروش نداشته باشد، میزان تقاضا از سوی سینمادارها رنگ می‌بازد. طبیعی هم هست زیرا آنها نیز به هر حال انتظار دارند عوایدی از فروش یک فیلم به دست آورند تا بتوانند از این طریق امرار معاش کنند اما متاسفانه طی این سال‌ها هر وقت صحبت از سینمای کودک و مساله اکران این فیلم‌ها در سینماها شد با صندلی‌های خالی مواجه بوده‌ایم و اقبالی که از سوی سینمادارها نسبت به نمایش فیلم‌های کودک روز به روز رنگ می‌بازد. به نظر می‌رسد جای سیاستگذاری کلی در این باره خالی است.
این روزها فیلم «کلاه‌قرمزی و بچه‌ننه» بر پرده سینماها اکران شده و آمار و ارقام خبر از میلیاردی شدن این فیلم داده‌اند، رقمی که توانسته در گردونه فروش فیلم‌ها رتبه آبرومندی کسب کند و از طرفی مخاطب را بار دیگر با نمایش این فیلم با سینمای کودک آشتی دهد.
من هم بر این باورم که اکران چنین فیلمی توانسته به نوعی آشتی‌کنون مخاطب با سینما باشد. آن هم در کشور جوانی مثل ایران که این همه مخاطب کودک و نوجوان و جوان دارد و بی‌تردید این فیلم توانسته خلأ سینمای کودک طی این سال‌ها را در بین مخاطبان پر کند.
آقای فروزش! فارغ از مشکلاتی که در بحث اکران و تولید فیلم‌های کودک اشاره کردید به نظر می‌رسد فیلم‌هایی نظیر «دزد عروسک‌ها»، «گلنار» و... که در دهه 60 تولید و اکران شدند در مقایسه با فیلم‌هایی که امروز در این ژانر ساخته می‌شود از کیفیت محتوایی مطلوبی برخوردار بوده‌اند. اگر بخواهید به اجمال در این‌باره آسیب‌شناسی کنید چه عواملی را در پررنگ بودن آن فیلم‌ها و کمرنگ شدن محتوا و ساختار فیلم‌های امروز در این مساله دخیل می‌دانید؟
من اسم این مساله را وازدگی نمی‌گذارم. تصورم بر این است فیلم‌هایی که شما از آنها در سوال نام بردید و در دهه‌های گذشته با اقبال زیادی از سوی مخاطبان مواجه شده‌اند فیلم‌هایی بوده‌اند که در عین رعایت مولفه‌های طنز و مخاطب‌شناسی به دور از تکلف و پیچیدگی‌های ساختاری ساخته شده بودند. فیلم‌هایی که البته با حفظ این ویژگی‌ها، چاشنی طنز محتوایی را نیز همواره در خود داشته‌اند. منتها مساله این است که نمی‌توان انتظار داشت ساختار و محتوای همه فیلم‌های کودک شبیه به هم باشد بلکه تنوع و گونه‌گونی است که موجب می‌شود مخاطب کودک و نوجوان به این عرصه بیشتر جذب شود. صرفنظر از این مسائل، نگاه هر فیلمساز با دیگری تفاوت دارد که آن هم طبیعی است و باید چنین نگاه‌هایی وجود داشته باشد. معتقدم باید در جهت مخاطب‌شناسی به این مساله فکر کنیم که چه خوراکی بهتر است تا به مخاطب ارائه شود. از اینها گذشته، در سینمای ما یک وقت می‌بینید فیلمی میلیون‌ها فروش می‌کند که از طنز نازلی برخوردار است اما فیلمی که از هر منظر مورد توجه توده تماشاگران و منتقدان قرار گرفته با فروش صفر ورشکسته می‌شود. البته در شرایطی هم شاهد این بوده‌ایم که مردم با آن دست از کمدی‌های نازل که پیش‌تر در قالب شبکه خانگی و سینمایی ارائه می‌شد نیز قهر کرده‌اند و دیگر روی خوشی نسبت به این آثار نیز ندارند. روی این اصل اگر بخواهیم به کالبدشکافی این چرایی بپردازیم باید در درجه نخست، ساختار سینما را مورد اصلاح قرار دهیم و به این فکر کنیم که چرا فیلم‌های فرهنگی ما که می‌توانند تاثیر زیادی در جامعه داشته باشند با عدم حضور تماشاگر و فروش مناسب روبه‌رو می‌شوند، ضمن اینکه باز هم تاکید می‌کنم مردم ما سینمای کودک را دوست دارند. نمونه‌اش فروش میلیاردی کلاه‌قرمزی است.
آیا می‌توان تعدد رسانه‌های مدرن از جمله ماهواره و سرازیر شدن سی‌دی و دی‌وی‌دی‌ها از انواع کارتون‌های روز را رقیب امروز سینمای کودک قلمداد کنیم؟
صددرصد همین‌طور است، نمی‌توانیم آن را انکار یا با آن مخالفت کنیم زیرا نمی‌توانیم از ورود تکنولوژی به کشور جلوگیری کنیم و این امری بدیهی است.
مساله بعدی در این باره درونمایه فیلم‌های کودک است. آیا قبول دارید بچه‌های امروز بیشتر تمایل دارند به عنوان مثال سی‌دی و دی‌وی‌دی هری پاتر و دیگر قهرمانان روز را ببینند تا فیلم‌های خودمان را؟
قبول دارم اما تصورم بر این است ما باید در زمینه سینمای کودک خیلی پیش از این به تقسیم‌بندی سنی می‌پرداختیم که متاسفانه در این زمینه غفلت کرده‌ایم، در حالی که اگر این کار را انجام می‌دادیم هر فیلم برای یک سن ساخته و اکران مي‌شود. به عنوان مثال مسائل نوجوانان باید برای نوجوانان نمایش داده شود که هیچگاه نداشته‌ایم یا مثلا رده‌بندی سنی برای مخاطبان 7 تا 12 سال داشته باشیم که نداشته‌ایم.
اما موافق این مساله هستید که به هر حال فیلمسازان کودک باید به محتوای آثار هم توجه کنند؟
بله، حتما.
برای ساخت هر فیلم چقدر نیازسنجی می‌کنید؟
خیلی زیاد. می‌توانم بگویم اصل کار در حوزه کودک و نوجوان همین نیازسنجی و شناخت دنیا و خواسته‌های آنهاست بنابراین ضرورت دارد نیازهای سینمایی آنها را در این وادی بشناسیم و با فرمول‌یابی، راهی برای خروج از این بن‌بست بیابیم.
اقبال نداشتن فیلم‌های کودک و نوجوان ایران ظاهرا در کشورهای دیگر حقیقت نداشته است. چنانچه «هامون و دریا» ساخته شما در جشنواره فیلم توکیو در بین 16 فیلم برگزیده قرار گرفت. این نشان می‌دهد ما مخاطب جهانی داریم. حالا اگر در کشور خودمان به این وادی توجهی نمی‌شود حرف دیگری است.
من هم بر این باورم که فیلم‌های کودک ایران همواره مخاطب جهانی داشته است. البته شما به «هامون و دریا» اشاره کردید و از فیلمسازان دیگر این عرصه نیز نام می‌برم که با فیلم‌هایشان در جشنواره‌های خارجی خوش درخشیده‌اند. ما به اسکار رسیده‌ایم و این اتفاق کمی نیست ضمن اینکه طی سال‌های اخیر حضور فیلمسازان در جشنواره‌های بین‌المللی چون لوکارنو، ونیز و... قابل تقدیر بوده و نشانگر آن است که مخاطبان جهانی مایل به دیدن فیلم‌های ما هستند و جریانات روز سینمای ایران را دنبال می‌کنند اما اینکه چرا این اقبال در کشور خودمان میسر نمی‌شود به همان عواملی که به آن اشاره کردم برمی‌گردد.
شما در زمره فیلمسازان کودک هستید که همواره از آثار ادبی برای ساخت کارهای خود بهره جسته‌اید کمااینکه فیلم‌های «خمره»، «هامون و دریا» و... بر این اساس ساخته شده است. اگر ممکن است کمی درباره پیوند ادبیات و سینما بگویید.
اگر به ادبیات نمایشی‌مان که ادبیاتی غنی و سرشار از مفاهیم نیز هست توجه کنیم متوجه می‌شویم ادبیات نمایشی از دیرباز تا امروز به مثابه تلنگر یا جرقه‌ای بوده که توانسته در قالب سینمایی تاثیرگذار باشد. نظرم این است که مفاهیم ادبیات از ادبیات فولکلور گرفته تا معاصر جای کار بیشتری در سینما داشته‌اند اما آنها را در این وادی کمتر مداخله داده‌اند و سینماگران کمتر به این سمت و سو رفته‌اند. به شخصه سعی کرده‌ام طی این سال‌ها در باب ادبیات کهن و معاصر تعمق بیشتری نشان دهم و کارهایم را بر این اساس بسازم.