نهضت‌گرایی یا جنبش‌گرایی؛ اولویت با کدام رهیافت است؟ در جهان امروز پاسخ به این پرسش می‌تواند تعیین‌کننده باشد. این 2 رهیافت گرچه شباهت‌هایی با یکدیگر دارند اما به لحاظ روشی متفاوت هستند. نهضت‌گرایی بیشتر محصول دهه 1970 میلادی است که در آن رفتارهای چریکی، تشکیلاتی و سازمانی بسیار برجسته بود، در حالی که جنبش‌گرایی محصول دهه 1990 به بعد است و در آن بر 3 رکن ایدئولوژی، رسانه و بسیج سیاسی و اجتماعی تاکید می‌شود. نهضت‌گرایان بی‌میل به مسائل جنبشی و ایجاد بسیج اجتماعی در جامعه نیستند و تا جایي‌كه ممکن است به این اقدام دست زده‌اند اما آنان در ساختار سازمانی خود اولویت را به پیشبرد اهداف تشکیلاتی می‌دهند. همچنین تمایل به تاثیرگذاری مستقیم بر نخبگان سیاسی دارند. مبارزه سخت را در دستور کار دارند و برای مبارزه نرم کوشش کمتری به خرج می‌دهند اما در جنبش‌گرایان توجه به مسائل جامعه‌شناسی سیاسی و فرهنگ سیاسی یک جامعه افزایش یافته است. آنان با مطالعه گسترده درجامعه مورد مطالعه خود تلاش می‌کنند مهم‌ترین ویژگی‌های فرهنگ سیاسی آن را استخراج کنند و با تجهیز خود به نظریه‌های مختلف جامعه‌شناسی سیاسی در حوزه بسیج سیاسی، به ایجاد جنبش‌های سیاسی در آن جامعه دست بزنند. در قیاس با نهضت‌گرایی، جنبش‌گرایی به مدت زمان بیشتری نیاز دارد زیرا باید به لایه‌های درونی جامعه مورد مطالعه نفوذ کرد، گرچه پایداری این رهیافت بیشتر نیز خواهد بود. موضوع جنبش‌گرایی با مفاهیمی مانند مبارزه نرم، جنگ‌رسانه‌ای و هژمونی ایدئولوژیک پیوند خورده است و هر قدرتی که در این حوزه‌ها موفق‌تر عمل کند در ایجاد بسیج سیاسی و اجتماعی موفق‌تر خواهد بود. جابه‌جایی قدرت در جهان امروز که با انفجار جمعیت، گسترش شهرنشینی و افزایش رسانه‌های بی‌شمار مواجه است متکی به قدرت نرم و مبارزه نرم است. حتی نظام سلطه که از چاشنی تروریسم و جنگ بهره می‌برد، برای همیشه نمی‌تواند از این روش‌‌ها بهره‌گیرد یا آنها را در اولویت قرار دهد. در ایجاد جنبش‌های اجتماعی، شرایط هر جامعه با جامعه دیگر متفاوت است و به همین دلیل هر جامعه نیاز به مطالعات اختصاصی دارد و یافته‌های یک جامعه قابل تعمیم به جامعه دیگر نیست. موضوعات همبستگی، اسطوره‌ها، نخبگان فرهنگی ـ سیاسی، حساسیت‌های اجتماعی، منابع فرهنگی، مراجع تاثیرگذار و هر آنچه که به کار جنبش می‌آید مورد به مورد تفاوت می‌کند.
آن گروهی که می‌پذیرد اولویت با جنبش‌گرایی است تلاش می‌کند با تشکیل میزهای پژوهشی درباره هر جامعه با ابعاد گوناگون اجتماعی، سیاسی، فکری، فرهنگی و اقتصادی آن آشنا شود. منابع فرهنگی را بشناسد، نخبگان سیاسی و فرهنگی را رصد کند، اسطوره‌های این جامعه را تحلیل و برای اهداف جنبشی بازسازی کند، در حوزه تاریخ‌نگاری آن جامعه کم نگذارد، حساسیت‌های اکثریت جامعه را استحصا کند و گزیده آنکه هر روز عمق شناخت خود را از فرآیندهای سیاسی و اجتماعی آن جامعه افزایش دهد. آنها این موضوع را نیاز ضروری هر دولتی می‌دانند و به دلیل تنوع نهادهای ذی‌ربط در این حوزه وجود کمیته و ستاد مشترک را لازم می‌شمرند. اینچنین است که می‌توان در دورانی که جنبش‌گرایی در قیاس با نهضت‌گرایی از ظرفیت افزون‌تری برخوردار است، پای در میدان رقابت نهاد.