۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۷:۰۷

منطقه مصونیت در برنامه هسته‌ای ایران چیست؟

گروه سیاسی: یک اندیشکده انگلیسی در مقاله‌ای می‌نویسد که مفهوم گنگ «منطقه مصونیت» را بیش از هر چیز می‌توان به منزله «ابزار خطابه‌ای» در دست اسرائیل دانست که از آن برای ترغیب هم‌پیمانان خود به شرکت در جنگی علیه ایران بهره می‌برد. به گزارش اشراف، اندیشکده «روسی» در مقاله‌ای به قلم شاشانک جوشی می‌نویسد: ایران به گذر از آنچه اسرائیل از مدت‌ها پیش به عنوان خط قرمز خود اعلام کرده، نزدیک شده است: توان تولید اسلحه هسته‌ای در مکانی آسیب‌ناپذیر نسبت به حمله اسرائیل اما اگر ماهیت خاص این آسیب‌ناپذیری با جزئیات بسیار بیشتری تصریح نشود، مفهوم «منطقه مصونیت» را باید مقدمتا به مثابه ابزار خطابه‌ای- به منزله بخشی از تلاش‌های اسرائیل برای ترغیب هم‌پیمانانش برای تشدید تحریم‌ها علیه ایران- دانست تا تعریف شفافی از محدوده فعالیت‌هایی که ایران می‌تواند به طور مشخص در آن قدم گذارد. در جریان موضوع هسته‌ای ایران، مفهوم «منطقه مصونیت» به طور گسترده‌ای مورداستفاده قرار گرفته است. اکنون احتمال ورود ایران به این منطقه، به منزله خط قرمزی است که عبور از آن همانطور که انتظار می‌رود، حمله نظامی اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ایران را با شتاب به جریان خواهد انداخت. برای مثال به گزارش پرخواننده ژانویه «رونن برگمن» در «نیویورک‌تایمز» توجه کنید: ایهود باراک، وزیر دفاع اسرائیل هشدار داد برای ممانعت ایران در مسیر دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای، بیش از یک سال دیگر فرصت باقی نمانده است زیرا این کشور بزودی به «منطقه مصونیت»-اصطلاح ساخته باراک برای اشاره به برهه‌ای که در آن دانش، مواد خام، تجربه و تجهیزات گردآوری‌شده ایران برای ساخت سلاح اتمی (و همین‌طور توزیع این مواد در تاسیسات زیرزمینی) به سطحی- خواهد رسید که در آن دیگر حمله به ایران نمی‌تواند در روند پیشرفت پروژه هسته‌ای این کشور اختلال ایجاد کند. با این وجود به‌رغم اهمیت و ارجاعات فزاینده به مفهوم منطقه مصونیت در گفتمان‌های سیاسی، این مفهوم کماکان فاقد انسجام و شفافیت لازم است.
اجزای اصلی مصونیت
پرسش دوم این است که چرا توان آمریکا یا اسرائیل برای «ایجاد اختلال در پروژه هسته‌ای [ایران]» آنطور که برگمن می‌گوید با گذشت زمان تحلیل خواهد رفت. در پاسخ به این پرسش معمولا به 3 دسته از فعالیت‌های هسته‌ای اشاره می‌شود که به ندرت نیز مرز دقیقی میان آنها ترسیم شده است:
1- استحکام تاسیسات زیرزمینی غنی‌سازی «فردو»
2- انباشت ذخیره اورانیوم کمتر غنی‌شده بویژه حجم اورانیوم (235) غنی‌شده تا 20 درصد (یعنی اورانیومی که در مسیر رسیدن به غنای لازم برای تسلیحات اتمی، نه‌دهم راه را پیموده است)
3- افزایش تعداد سانتریفیوژهای نصب‌شده (یعنی ظرفیت نهفته غنی‌سازی)
قدرتمندترین سلاح نفوذگر آمریکا نیز ممکن است نتواند به تاسیسات فردو آسیب برساند. نخستین مورد- یعنی تقویت استحکامات فردو- به طور مستقیم توان ایران برای مقاومت در برابر حملات را افزایش می‌دهد. طبق برآوردها، تاسیسات فردو در 80 متری زیرزمین بنا شده و حتی به طور قطع نمی‌شود از توان «نفوذگر مهمات انبوه» یعنی قدرتمندترین سلاح نفوذگر آمریکا برای صدمه زدن به اهداف موجود در چنین عمقی اطمینان‌خاطر داشت. در بحث‌های طرح‌شده با موضوع منطقه مصونیت، گهگاه مشاهده می‌شود که فاصله ایران تا این منطقه از دید آمریکا کمی بیشتر از چیزی است که اسرائیل می‌اندیشد، دلیل چنین اختلافی، ظرفیت‌های نظامی بیشتر آمریکاست و این مساله به نوبه خود این دیدگاه را تقویت می‌کند که تعریف منطقه مصونیت، بیش از هر چیز به فاکتور «استحکام فیزیکی فردو» بستگی دارد. با این حال هنوز به غیر ‌از مشتی از اظهارات فاقد منبع که در گزارش‌های خبری اخیر بیان شده است، تقریبا هیچ مدرکی دال بر روند فعال و موفقیت‌آمیز تقویت استحکامات دفاعی فردو وجود ندارد و اگر میزان آسیب‌ناپذیری فردو در برابر حمله برابر با مقدار ثابتی باشد [با توجه به نبود گزارش‌های اقناع‌کننده درباره فعالیت‌های تقویتی در این منطقه]، پس دیگر چرا باید تصور کنیم که ایران نسبت به یک ماه گذشته به منطقه مصونیت نزدیک‌تر شده است؟ و همین جاست که معیارهای دوم و سوم یعنی ذخایر اورانیوم و ظرفیت غنی‌سازی اهمیت خود را نشان می‌دهند. نگرانی‌های بین‌المللی درباره منطقه مصونیت، نوعا به واسطه گزارش‌هایی مبنی بر افزایش این 2 فاکتور برانگیخته شده‌اند.
ارسال نظر
captcha
پربیننده