۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۲:۱۴

از شناخت تا تحلیل هنر پیشخوانی

حمیده ایوبی: «پیشخوانی در تعزیه» با عنوان فرعی «پ‍ژوهشی در نغمات آوازی شبیه‌خوانی» به کوشش دکتر اردشیر صالح‌پور اخیرا از سوی انتشارات سوره مهر وارد پیشخوان کتابفروشی‌ها شده است. نکته جالب درباره این کتاب این است که همراه آن، لوح فشرده‌ای از پیشخوانی‌ها نیز به وسیله این محقق گردآوری و عرضه شده است. «پیش‌درآمد»، «پیشخوانی، زمینه‌ها و تعاریف»، «سرایندگان پیشخوانی‌ها»، «نوحه‌های پیشخوانی»، «خوانندگان و نوازندگان»، «سایر پیشخوانی‌ها» و... برخی فصول کتاب «پژوهشی در نغمات آوازی شبیه‌خوانی»را تشکیل داده‌اند. صالح‌پور که علاوه بر پژوهشگری، نویسنده، کارگردان و مدرس تئاتر نیز هست در بخشی از این کتاب اشاره می‌کند: فرم‌های نمایشی و موسیقایی در تعزیه از تنوع و جذابیت خاصی برخوردارند اما بیش از همه و در ابتدای هر مجلس باید به پیشخوانی‌ها اشاره کرد که موضوع پژوهش نیز هست. پیشخوانی‌ها به‌رغم کوچکی و سادگی، خلاصه‌ای از کلیت مجلس را ابراز می‌دارند، به همین دلیل نوعا به تناسب مجلس سروده می‌شوند، همین امر مستلزم نوعی شناخت و هماهنگی است که حاکی از نظم و پیوند آن مجلس ویژه است به همین دلیل نمی‌توان هر پیشخوانی را در هر مجلسی خواند.
این محقق درباره سرایندگان پیشخوانی‌ها نیز این‌طور می‌گوید: درباره سرایندگان پیشخوانی‌ها، اطلاعات چندانی در دست نیست اما اشارات دقیق و آشکار انتهای بعضی از نوحه‌ها ما را با این سرایندگان آشنا می‌کند اما این اشارت در همه نوحه‌های پیشخوانی رعایت نشده و همین امر ما را با مشکل مواجه می‌کند که به راستی سراینده پیشخوانی‌ها کیست؟ اما به طریق معمول گفتیم که نسخه‌نویسان خود اغلب آشنایی ویژه‌ای به موسیقی، الحان و نغمات داشته‌اند. دوره قاجار نیز دوره پیدایش و اوج تصنیف و ترانه‌سازی است، هرچند به نظر می‌آید سراینده پیشخوانی‌ها با نویسنده نسخه تفاوت داشته باشد. صالح‌پور که دارای مدرک دکترای تخصصی پژوهش هنر از دانشگاه هنر است تا امروز آثار دیگری در حوزه پژوهشی نمایشی چون «آیا پردیار فراموش شده» (مجموعه 8 قسمتی در زمینه باستان‌شناسی و مردم‌شناسی)، «بنفشه‌های سوگوار» نمایشنامه «ماه تی‌تی»، «قوز بالای قوز»، «گنجشک و عروس»، «زشت و زیبا»، «دختر انار»، «سوسکه پری»، «اندر حکایت بلدیه اصفهان»، «فرهنگ زبانزدهای قوم سر»، «تندیس مرد مفرغی الیمایی»، «پیشخوانی در تعزیه»، «ترانه نمایش‌های پیش‌پرده‌خوانی در تئاتر ایران» و... را به رشته تحریر و انتشار درآورده است. کتاب «پیشخوانی در تعزیه» همراه یک لوح فشرده در شمارگان 2500 نسخه و با قیمت 3600 تومان از سوی انتشارات سوره مهر منتشر شده است.
ارسال نظر
captcha
پربیننده