|
گزارشی درباره مجموعه اقدامات سیاسی و تحریمی علیه جمهوری اسلامی
ینههای غرب برای مقابله با ایران
رضا حیدری: تحریم یکی از مسائلی بوده که چگونگی برخورد با آن به عنوان یکی از راهکارهای برونرفت از مشکلات عنوان شده است. تحریمهایی که بسیاری از آنها بیش از آنکه نظام سیاسی کشور را نشانه بگیرند، مستقیماً روی جان و معیشت مردم تاثیر گذاشتهاند و میتوان لیست بلند بالایی از آنها را نام برد که رسماً اقداماتی غیرانسانی لقب خواهند گرفت. بنا بر آن چیزی که مقامات آمریکایی و اروپایی میگویند تمام تحریمهای غیرانسانی و غیراخلاقی که علیه ایران به تصویب و اجرا رسیدهاند به منظور کنترل، مهار و در نهایت فروپاشی نظام سیاسی حاکم بر ایران بوده است. تحمیل هزینه از طریق تحریمها بر ایران البته یک سوی ماجراست و سوی دیگر به هزینههایی بازمیگردد که خواهناخواه ایران روی دست اروپاییها و آمریکاییها گذاشته است. یقیناً تصویب و اجرای بسیاری از تحریمها برای طرفهای غربی هم هزینههایی را در بر داشته است و جدا از متضرر شدن اقتصاد این کشورها، بخشی از بودجه جاری آنها معطوف به ایران بوده است که بررسی آن نشان میدهد کشورهای تحریمکننده هم به اندازه خود در قبال ایران متضرر شدهاند. بخشی از این ضررها را میتوان در قالب آمار و ارقامی که در فضای مجازی منتشر شده فهمید و یقیناً بخش بسیار زیادی از آن را نمیتوان روی نمودار برد، چرا که دسترسی به آنها شاید هیچگاه مهیا نباشد. بخشی از این آمار محرمانه به هزینه کشورهای اروپایی و آمریکایی در منطقه به منظور کنترل یا جلوگیری از نفوذ ایران مربوط میشود که ارقامی «میلیارد دلاری» میشود و قطعاً جمعبندی و انتشار آن میتواند جذابیتهای خاص خود را داشته باشد. آنچه مشخص است، آمریکا پس از صرف هزینه 7 تریلیون دلاری در منطقه غرب آسیا و به راهاندازی جنگ در افغانستان و عراق نتوانسته به اهداف خود که آن را «استقرار دموکراسی» میخواند دست یابد و در نهایت معادلات هم به نفع ایران رقم خورد! هماکنون هم آمریکاییها مدعی هستند بیش از 11 میلیارد دلار در سوریه هزینه کردهاند و از این به بعد هم از پس آن برنمیآیند. به همین جهت است که «ترامپ» به صراحت اعلام کرده اگر عربستان خواهان حضور آمریکا در سوریه است باید هزینه آن را بپردازد، چرا که حضور این کشور به نفع دیگران (ایران و روسیه) بوده است. دونالد ترامپ در نشست خبری مشترک با روسای جمهوری استونی، لتونی و لیتوانی این مطلب را مطرح کرد و گفت: «بزودی با هماهنگی با عربستان و دیگران تصمیم میگیریم. من گفتم اگر بخواهید در اینجا بمانیم، باید پول بدهید. ماندن ما در سوریه برای ما بهای گزافی دارد و بیشتر به کشورهای دیگر کمک میکند». ارسال به دوستان
اهرمی به نام دلار!
عباس شریفی: آمریکا و انگلستان یا همان استعمارگران بزرگ در جنگ دوم جهانی، با وجود اختلافات سیاسی بسیار زیاد و رقابت در استعمار، حول یک هدف با هم متفق بودند و آن ترسیم آرمانشهر مطلوبشان بود. آرمانشهری که از آن به نام جهانیسازی یاد میکنند. تعیینکنندهترین جنبه این آرمانشهر را بُعد مالی آن تشکیل میدهد. مقولهای که از آن به عنوان آزادسازی تجارت نام میبرند. آمریکا و انگلیس در بحبوحه جنگ دوم جهانی این نظریه سرمایهداری را تبلیغ میکردند که «تجارت آزاد» نهتنها باعث رفاه بینالمللی، بلکه باعث صلح بینالمللی نیز خواهد شد. این هدف نیازمند ابزارهایی برای تحقق بود. سال ۱۹۴۲ آمریکا و انگلیس به صورت جداگانه طرحهایی برای ایجاد سازمانهایی بینالمللی منتشر کردند که نقش آنها گسترش تجارت آزاد بین کشورها بود. تلاش آمریکا و انگلیس در نهایت منجر به برگزاری کنفرانس «برتون وودز» در سال ۱۹۴۴ در آمریکا برای هماهنگ کردن متفقین شد. متفقین در این کنفرانس با تأسیس «بانک جهانی» و «صندوق بینالمللی پول» یعنی زیرساختهای پیشنهادی آمریکا و انگلیس برای تسهیل و تسریع در روال بازسازی پس از جنگ موافقت کردند. در این کنفرانس همگی پذیرفتند گسترش تجارت آزاد بین کشورها تنها با تعریف یک سیستم تبادل ارزی قابل اعتماد امکانپذیر است. این موضوع که 40 کشور عضو متفقین با 40 واحد پولی متفاوت هر کدام پول خود را به پول دیگر کشورها تبدیل کنند تقریبا غیر ممکن به نظر میرسید. راهحلی که برای فائق آمدن بر این مشکل ارائه شد، استفاده از یک واحد پولی به عنوان ارز مرجع برای تبدیل بود. به خاطر سردمداری آمریکا بین متفقین، «دلار آمریکا» به عنوان ارز مرجع پذیرفته شد اما برای شروع امپراتوری دلار بر جهان چیزی فراتر از توافقنامه بین متفقین لازم بود. نفت یکی از استراتژیکترین کالاهای تجاری آن زمان و آینده محسوب میشد و اگر آمریکا میتوانست خرید و فروش آن را به دلار تضمین کند، امپراتوری دلار تحقق مییافت. سال ۱۹۴۵ یعنی یک سال پس از پذیرش دلار به عنوان ارز رایج بینالمللی، در ملاقات میان ابنسعود، پادشاه وقت عربستان و فرانکلین روزولت، رئیسجمهور وقت آمریکا، پادشاه عربستان تعهد کرد بنا به توافق شکل گرفته بین متفقین، عربستان بهای نفت را به دلار آمریکا تعیین کرده و به فروش برساند و بدین وسیله در نظام تجارت آزادی که متفقین تعریف کردند بتواند براحتی مایحتاج خود را در ازای صادرات نفت با سیستم مالی جدید از بازارهای جهانی خریداری کند. به دنبال عربستان که عظیمترین معادن نفتی را در اختیار داشت، دلار به عنوان ارز مرجع بینالمللی برای فروش نفت یعنی مهمترین کالایی که در قرن بیستم مورد توجه استعمارگران بود، توسط دیگر کشورها نیز رایج شد. دلار اینگونه با مکانیزمهای توسعهیافته گسترش یافت و حوادث متعددی برای حفظ آن رخ داد که پرداختن به آنها خارج از مجال فعلی است. اما آنچه حائز اهمیت است شپیشبرد حاکمیت دلار تا زمان کنونی به وسیله وضع قوانین سختگیرانه پیرامون استفاده از دلار توسط دولت آمریکاست که آن را تبدیل به ابزاری برای سلطه کرده است. به طور مثال نگاهی به سازوکار استفاده از دلار نشان میدهد تا چه حد تسلط ایالات متحده در حوزه مالی منجر به تعیین رفتار سایر کشورها در مواجهه با آمریکا میشود. هر بانکی برای استفاده از دلار، لازم است در آمریکا حساب داشته باشد و تبادلات دلاری بین بانکها از طریق حسابهای آنها در آمریکا یا همان سیستم مالی آمریکا انجام میشود. این موضوع برای ایران فرق میکند؛ ایالات متحده در تحریمی یکجانبه از ممنوعیت استفاده بانکهای صادرات و سپه از سیستم بانکی آمریکا در سالهای 2006 و 2007، توسط وزارت خزانهداریاش رونمایی کرد. تا قبل از سال ۲۰۰۸ بانکهای ایرانی با واسطه بانکهای خارجی (مانند بانکهای سوییسی) از چرخه دلار استفاده میکردند. این نوع همکاری در نظام بانکی با عنوان «U-Turn» شناخته میشود. به عبارت دیگر بانکهای ایرانی بدون داشتن ارتباط مستقیم با سیستم بانکی آمریکا و با استفاده از بانکهای دیگر از خدمات دلاری بهره میبردند اما در همین سال و به دنبال تعمیم این ممنوعیت به تمام بانکهای ایران و جلوگیری آمریکا در استفاده ایران از دلار، مناسبات موسسات مالی بینالمللی با ایران دچار اختلال شد. تحریم چرخه دلار (U-Turn) برای بانکهای ایرانی حتی در برجام نیز رفع نشد. بر این اساس بانکهای ایرانی و بانک مرکزی از تراکنش دلاری محروم هستند، چرا که متن توافق در این مورد سکوت کرده و این به معنای آن است که بانکهای ایرانی نمیتوانند حساب دلاری برای مبادلات تجاری با کشورهای دیگر برای خود باز کنند. از این رو ایران قادر به تبادلات دلاری در جهان نیست. این نکته را «آدام ژوبین» معاون وزارت خزانهداری آمریکا نیز در جلسه سنای آمریکا، تنها چند روز بعد از توافق یادآور شد. برای چنین واقعیتی، فکری اساسی لازم است و باید وابستگی به اهرم فشاری چون دلار به حداقل ممکن کاهش یابد تا بتوان از آسیب تصمیمهایی که در نیویورک گرفته میشود و آثارش را بر بازار ایران میگذارد جلوگیری کرد. برای اقتصاد کشور که به میزان بالایی به خارج از کشور وابسته است، استفاده قابل توجه از دلار موجب میشود اندک تصمیمی از سوی صاحبان دلار در خارج از مرزها تبعات گستردهای را در داخل به همراه بیاورد و ظرف چند ساعت، قدرت خرید اکثریت مطلق مردم را بشدت کاهش داده و ثروتهای بادآورده عظیمی را برای اقلیتی محض ایجاد کند. از این رو رهایی از دلار یکی از قدمهای اساسی برای استحکام اقتصاد ایران و شکوفایی و رونق آن خواهد بود. ارسال به دوستان
|
|
آدرس مطلب:
آدرس مطلب:
|