با گذشت 6 و نیم ماه از پایان جنگ ۱۲ روزه، ابعاد عمیق، گسترده و بلندمدت خسارات واردشده در پی حملات موشکی دقیق ایران به سرزمین اشغالی همچنان در حال آشکار شدن است. این جنگ که با حملات تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی به ایران آغاز و با پاسخهای قاطع ایران همراه شد، نهتنها خسارات مالی و زیرساختی عظیمی برای صهیونیستها به بار آورد، بلکه ضربههای استراتژیک جبرانناپذیری نیز به قابلیتهای علمی، فناوری و نظامی رژیم وارد کرد. هر روز که میگذرد، گزارشهای جدید از رسانههای اسرائیلی و بینالمللی، واقعیتهای تازهای را از عمق خسارات برملا میکند؛ از نابودی تجهیزات پیشرفته و نمونههای تحقیقاتی منحصربهفرد گرفته تا عقبماندگی چندین ساله در پروژههای کلیدی علمی و نظامی. این تأثیرات تنها محدود به حوزه نظامی نیست، بلکه به قلب پیشرفت علمی و فناوری اسرائیل هم نفوذ کرده و نشاندهنده دقت و قدرت موشکی ایران است.
* افت تاریخی جایگاه علمی مؤسسه وایزمن؛ نشانهای از ضربه پایدار ایران
یکی از برجستهترین و ملموسترین نمودهای این خسارات بلندمدت، حالا در سقوط شدید و تاریخی جایگاه مؤسسه وایزمن در رتبهبندیهای جهانی علمی است. بر اساس گزارش منتشر شده در رسانههای صهیونیست، از جمله روزنامه «یدیعوت آحارونوت»، موسسه وایزمن که همواره به عنوان برترین نهاد آکادمیک و علمی اسرائیل شناخته میشد و به اصطلاح نماد «تاج جواهر علم اسرائیل» لقب گرفته بود، برای نخستینبار از زمان راهاندازی شاخص معتبر Nature Index در سال ۲۰۱۴، از جمع ۱۰۰ مؤسسه برتر جهان خارج شده است! در رتبهبندی Nature Index، وایزمن در بخش آکادمیک از رتبه ۷۵ به ۱۱۱ سقوط کرده و در رتبهبندی کلی نیز که شامل نهادهای غیرآکادمیک است، از جایگاه ۸۲ به ۱۲۲ تنزل یافته است. این افت بیش از ۲۵ درصدی، پایینترین رتبه در تاریخ این مؤسسه محسوب میشود؛ در حالی که در سالهای اوج مانند ۲۰۱۷، رتبه کلی ۵۴ و در بخش آکادمیک حتی بالاتر را داشته است.
این افت تاریخی، نتیجه مستقیم خسارات وارد شده در حمله موشکی ایران و البته نشاندهنده «قیمت علمی» جنگی است که رژیم صهیونیستی علیه ایران به راه انداخت.
موسسه تحقیقاتی وایزمن، در جریان حملات موشکی ایران، هدف حملهای دقیق و ویرانگر قرار گرفت. به اذعان نیر دیویدزون، رئیس شورای علمی این موسسه، 2 موشک بالستیک ایرانی مستقیما به تأسیسات وایزمن اصابت کرد و خسارات عظیمی به زیرساختهای علمی این مرکز وارد آورد. به گفته وی، ۵۰ آزمایشگاه این موسسه آسیب دیده، تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی نابود شده و دادههای علمی ارزشمندی که نتیجه سالها پژوهش بوده نیز به کلی از بین رفته است.
این خسارات به حدی شدید است که فعالیتهای علمی وایزمن عملا به حالت تعلیق درآمده و دانشجویان و پژوهشگران این موسسه بدون تجهیزات و دادههای لازم، هیچ فعالیتی ندارند. دیویدزون این خسارات را «جبرانناپذیر» توصیف کرده و هشدار داده بازسازی این زیرساختها ممکن است سالها طول بکشد.
از سویی، به گفته الون حاین، رئیس موسسه وایزمن، خسارات مالی وارد شده به آزمایشگاهها و ساختمانهای این مرکز بین ۴۰۰ تا ۵۴۰ میلیون دلار (یک و نیم تا 2 میلیارد شِکِل) است. رقم هنگفتی که نشاندهنده شدت تخریب فیزیکی ناشی از حملات موشکی ایران است، هرچند این خسارات تنها به زیرساختهای فیزیکی نبوده، بلکه به توانایی وایزمن برای ادامه تحقیقات پیشرفته نیز ضربه زده است.
پس از حمله موشکی ایران و در جریان ارزیابی خسارات وارد شده بود که دیویدزون اعلام کرد بسیاری از دانشگاهها و مؤسسات علمی برجسته جهان از همکاری با وایزمن خودداری میکنند و این تحریمهای علمی مشخصا توانایی این موسسه برای بازسازی و بازیابی جایگاه خود را بشدت محدود کرده است. حالا به فاصله 6 ماه و نیم پس از جنگ، یکی از ابعاد مهم حملات ایران در تنزل فاحش جایگاه علمی وایزمن در دنیا آشکار شده است.
* ضربه به نماد پیشرفت علمی - نظامی رژیم صهیونیستی
مؤسسه علوم وایزمن به هیچوجه هدف اتفاقی یا تصادفی در حملات موشکی ایران نبود، بلکه به دلیل جایگاه حیاتی و استراتژیک آن در اکوسیستم علمی - فناوری و بویژه نظامی رژیم صهیونیستی، به طور آگاهانه و برنامهریزیشده مورد هدف موشکهای ایران قرار گرفت. در همین رابطه یوئل گوزانسکی، کارشناس ارشد امور ایران در مؤسسه مطالعات امنیت تلآویو (INSS)، در گفتوگویی با رسانه آمریکایی آسوشیتدپرس تأکید کرده است: «مؤسسه وایزمن همواره در دید ایران بوده و حمله به آن پاسخی مستقیم به ترورهای مکرر دانشمندان هستهای ایران توسط اسرائیل است».
مؤسسه علوم وایزمن، یکی از پیشروترین مراکز تحقیقاتی جهان در علوم طبیعی، زیستی، فیزیک، شیمی، زیستشناسی مولکولی و فناوریهای پیشرفته است که سال 1934 تاسیس شد. این مؤسسه فقط مدارک پیشرفته (کارشناسی ارشد و دکتری) ارائه میدهد و با حدود ۳۸۰۰ پژوهشگر، دانشجو و کارکنان، سالانه صدها مقاله در ژورنالهای برتر منتشر میکند. وایزمن همچنین سازنده نخستین کامپیوتر رژیم صهیونیستی در سال ۱۹۵۴ و اغلب در رتبهبندیهای جهانی در جمع برترینها قرار داشته است.
اما اهمیت وایزمن فراتر از علم پایه است و عمیقا با نهادهای نظامی رژیم گره خورده است. این مؤسسه پیوندهای گستردهای با شرکتهای بزرگ نظامی رژیم صهیونیستی از جمله «البیت» (بزرگترین پیمانکار نظامی اسرائیل) دارد. مثلا در اکتبر ۲۰۲۴، وایزمن و البیت همکاری رسمی خود برای توسعه «مواد بیو» برای کاربردهای نظامی را اعلام کردند. همچنین همکاری در پروژههایی مانند تأمین تلسکوپ فضایی برای برنامه ماهوارهای ULTRASAT (با بودجه آژانس فضایی رژیم صهیونیستی)، تحقیقات در هوش مصنوعی، پهپادها، سیستمهای خودکار، رمزنگاری و مواد پیشرفته نظامی نیز در کارنامه مشترک وایزمن و البیت به چشم میخورد. از سویی، پارک علمی وایزمن نیز میزبان نهادهایی مانند رافائل و هوافضای اسرائیل است. این پیوندها مشخصا وایزمن را به بخشی جداییناپذیر از مجتمع نظامی - صنعتی - آکادمیک رژیم تبدیل کرده است.
اگرچه عمده توجهات رسانهای روی تخریب کامل موسسه وایزمن متمرکز بوده است اما حملات ایران صرفا به مؤسسه وایزمن محدود نبود. دانشگاههای بنگوریون، تخنیون و پارک فناوری «گاویام» نیز در میان اهداف کلیدی بودند که در دوران جنگ با موفقیت مورد اصابت قرار گرفتند. این مؤسسات، به دلیل نقش محوریشان در تولید فناوریهای پیشرفته و آموزش نیروی انسانی متخصص برای ارتش و صنایع دفاعی رژیم، به عنوان بازوهای علمی پروژه صهیونیسم شناخته میشوند. دانشگاه بنگوریون در نقب به دلیل نقش محوریاش در آموزش و تحقیقات مرتبط با فناوریهای نظامی، سایبری و اطلاعاتی، هدف دیگر حملات ایران بود. این دانشگاه نیز در توسعه فناوریهای دفاعی و آموزش نیروی انسانی متخصص برای ارتش صهیونیستی نقش کلیدی دارد. مثلا تمام خلبانان نیروی هوایی رژیم که در ۲۰ سال گذشته آموزش دیدهاند، فارغالتحصیلان دانشگاه بنگوریون هستند.
رویکرد ایران در نقطهزنی مراکز حیاتی و حساس رژیم صهیونیستی نشان داد در جنگهای مدرن، هدف قرار دادن زیرساختهای علمی میتواند به همان اندازه هدف قرار دادن پایگاههای نظامی مؤثر باشد، زیرا علم، پیشران اصلی پیشرفت و توسعه است و حالا معضل جدیدی که رژیم صهیونیستی باید با آن روبهرو شود، تنزل جایگاه قلب علمیاش در سطح جهان است.
البته انتظار میرود با گذشت زمان، واقعیتهای بیشتری از عمق خسارات ناشی از حملات موشکی ایران به سرزمین اشغالی نمایان شود.