مطابق اعلام دستگاه قضا حساب افرادی که در ناآرامیهای دیماه از سر هیجان به صحنه آمده و فریب چنین فضایی را خوردهاند با کسانی که به عنوان آتشبیار معرکه نقش تعیینکنندهای در تحریک و هدایتگری مردم در آشوبها و اغتشاشات داشتهاند جداست. در واقع خیلی از نوجوانان و جوانان در حوادث اخیر به دلیل اینکه اقدامات خاصی انجام ندادند با یک عذرخواهی و اخذ تعهد کتبی آزاد و پرونده آنها بسته میشود ولی دستگاه قضا به جد تاکید دارد حساب کسانی که صحنهگردان اصلی بودهاند و پشت پرده با سردستگان همراهی و همکاری داشتند یا نقش لیدر و تحریککننده اغتشاشات را بر عهده گرفتهاند، از این افراد جداست و رسیدگی به اتهامات آنان با دقت بالایی انجام میشود.
به گفته سخنگوی قوه قضائیه، صرف عذرخواهی برخی چهرههای مشهور مشوق ناآرامیهای اخیر، به معنای منتفی شدن رسیدگی قضایی یا پرداخت خسارت نیست، چرا که برای هر فرد متناسب با نقش، میزان اثرگذاری و خسارات وارده تصمیمگیری خواهد شد. از طرفی رأفت اسلامی شامل مجرمان و تخریبگران اموال عمومی، لیدرها و صحنهگردانها نمیشود. حال از آنجا که رویکرد دستگاه قضا مبتنی بر تفکیک میان فریبخوردگان و لیدرهاست، بنابراین محرکان اصلی و کسانی که با جریانهای تروریستی همکاری داشتهاند از قاعده رأفت اسلامی مستثنی بوده و عذرخواهی آنها نیز پذیرفته نخواهد بود.
این در حالی است که در آشوبهای اخیر بسیاری از چهرهها یا کسانی که جایگاهی در بازار داشتند بر آتش آشوب دمیدند و با بستن مغازهها یا دایر کردن مکانهایی برای تردد عوامل تروریست در جریان آشوبهای دیماه سرویسدهی میکردند. نمونه این افراد محمدعلی ساعدینیا، مالک برند «ساعدینیا» است که البته او با انتشار نامهای ضمن اشتباه خواندن اقدام خود و فرزندش در ناآرامیهای دیماه، مردم را به شرکت در راهپیمایی ۲۲ بهمن دعوت کرد.
* آخرین وضعیت پرونده قضایی متهمان اقدامات تروریستی اخیر
سخنگوی قوه قضائیه دیروز در نشست خبری گفت: در همین یک ماه اخیر، 2 حماسه میلیونی رخ داد، یکی ۲۲ دی و دیگری در ۲۲ بهمن، در یک جمله، ملت ایران را سرافراز و دشمن را مأیوس کرد.
اصغر جهانگیر درباره رسیدگی به پرونده متهمان اغتشاشات اخیر گفت: درباره آخرین روند پرونده متهمان، همکاران ما به صورت شبانهروزی در حال فعالیت هستند؛ از دادستانی کل کشور پیگیری کردیم و بر اساس آخرین گزارشی که به دست ما رسیده در ۳۱ استان کشور در حال حاضر برای ۳ هزار و ۴۷ نفر از کسانی که دستگیر شده بودند منع تعقیب و برای ۹۶ نفر موقوفی تعقیب صادر شده است، ۵۰۸ نفر تعلیق تعقیب شدند و برای ۱۰ هزار و ۵۳۸ نفر جلب به دادرسی به سراسر کشور صادر شده است. وی افزود: تعداد کیفرخواستهایی که در رابطه با اغتشاشات اخیر صادر شده ۸ هزار و ۸۴۳ کیفرخواست بوده که این کیفرخواستها یا ارسال شده یا آماده ارسال به دادگاه است و دادگاهها نیز در حال بررسی برای صدور احکام هستند، به محض اینکه احکام صادر و قطعی شد ما نیز نتایج را خدمت ملت بزرگ ایران اعلام خواهیم کرد.
سخنگوی قوه قضائیه در پاسخ به سوالی مبنی بر علت کندی روند رسیدگی به پرونده اغتشاشات اخیر، گفت: با عنایت به اینکه رسیدگی به پروندهها و فرآیندهای قضایی چند مرحلهای است؛ پرونده باید خوب تشکیل شده باشد، مستندات آن درست جمعآوری شده باشد و در مرحله دادسرا تحقیقات آن بهدرستی انجام شده باشد تا امکان صدور کیفرخواست و آماده کردن پرونده به دادگاه مهیا شود.
وی افزود: از آنجا که در اغتشاشات اخیر، اقدامات به صورت گروهی انجام شده، جمعآوری ادله و اتهامات و انتساب آنها به افراد نیازمند بررسی دقیق است، چرا که ممکن است برخی افراد عادی و رهگذر در صحنه اغتشاشات دستگیر شده باشند. دستگاه قضا برای تفکیک بین افراد بیگناه و گناهکار و افرادی که ممکن است به هر دلیلی در صحنه حضور داشته اما نقشی در اغتشاشات نداشته باشند، باید بررسیهای دقیق انجام دهد، لذا جمعآوری ادله نیازمند زمان کافی است. تاکید ریاست قوه قضائیه نیز بر این نیست که تشریفات قانونی برای سرعت بخشیدن به رسیدگیها ترک شود.
جهانگیر بیان کرد: ریاست دستگاه قضا تاکید دارند همکاران قضایی زمان بیشتری را به رسیدگیها اختصاص دهند تا این پروندهها در نهایت سرعت و دقت رسیدگی شود. اینکه آیا افرادی با عذرخواهی مشمول عفو خواهند شد یا خیر؟ باید به صورت مصداقی و موردی بررسی شود، زیرا ممکن است نوجوانانی به دلیل اینکه اقدامات خاصی انجام ندادهاند با اخذ تعهد آزاد شوند، اگر این افراد خساراتی به اماکن عمومی وارد کرده باشند یا جنایت خاصی مرتکب نشده باشند ممکن است با یک عذرخواهی و اخذ تعهد کتبی پرونده آنها بسته شود. از این قبیل موارد داشتیم و برخی نوجوانان با احراز اینکه جنایت خاصی انجام ندادهاند آزاد شدهاند. حساب کسانی که صحنهگردان اصلی بودهاند، در پشت پرده با سردستگان همراهی و همکاری داشتند یا نقش رهبری و تحریککننده اغتشاشات را بر عهده داشتهاند، از این فریب خوردگان جداست و پرونده آنها در چارچوب موازین قانونی و با دقت بررسی خواهد شد.
* آمار خسارات مالی وارده در اغتشاشات اخیر
سخنگوی قوه قضائیه درباره آمار تجمیعی خسارات مالی وارده در اغتشاشات اخیر گفت: درباره خساراتی که اغتشاشات اخیر و اقدامات تروریستی به کشور و بیتالمال و اموال عمومی و خصوصی وارد کرده است، از 2 مرجع گزارش دریافت کردهایم. یکی از این مراجع مرکز وکلای قوه قضائیه است که کارشناسان رسمی را به سراسر کشور اعزام کردهاند تا خسارات را جمعآوری و تامین دلیل کنند. جا دارد از اقدامات جهادی رئیس مرکز وکلای قوه قضائیه آقای عبدلیانپور و مجموعه تحت نظارتشان که به صورت رایگان این کار را دنبال کردهاند، تشکر کنم. وی گفت: بر اساس گزارش مرکز وکلا، کارشناسی خسارات در تهران، بویژه در شهرداری، انجام شده و برآورد اولیه حدود 2 و نیم همت است که شامل اماکن مذهبی ۴۰۰ میلیارد تومان، خدمات شهری ۴۰۰ میلیارد تومان، حملونقل شهری ۴۰۰ میلیارد تومان، ساختمانهای نواحی شهرداری ۹ میلیارد تومان و خسارات فنی ۵۰ میلیارد تومان میشود. درباره بقیه بخشها بررسیها ادامه دارد.
جهانگیر ادامه داد: در سایر استانها نیز اقدامات کارشناسی ادامه دارد؛ در اصفهان حدود ۳ تا 3.3 همت، در البرز 2.5 همت، در شیراز 2.1 همت، در استان مرکزی 1.5 همت، در گیلان حدود ۱۰ همت که بیشترین خسارت به بازار تاریخی رشت وارد شده، در ایلام ۲ همت، در مازندران 1.5 همت، در همدان، گلستان و خوزستان هر کدام یک همت برآورد شده است. مجموع خسارات زیرساخت شهری در ۲۱ شهر خسارات وارده شامل اماکن دولتی و انتظامی مانند ۴۱۴ ساختمان دولتی، ۷۴۹ کلانتری، ۷۵۰ شعبه بانک، ۶۰۰ دستگاه خودپرداز، ۱۲۰ مرکز بسیج، ۳۵ آمبولانس، ۵۰ خودروی آتشنشانی و ۲۵۳ ایستگاه اتوبوس است. همچنین اماکن خصوصی و تجاری مردم شامل ۳۰۰ واحد مسکونی، ۷۰۰ فروشگاه محلی، ۸۰۰ خودروی شخصی و ۳۵۰ مسجد نیز آسیب دیدهاند.
سخنگوی قوه قضائیه افزود: همچنین گزارشی از دادستانی کل کشور دریافت شده که شامل گزارشهای واصله از دادگستریهای سراسر کشور درباره میزان خسارات وارده و پروندههای تشکیلشده است.
بر اساس این گزارش، خسارات در استانها به ترتیب زیر است: گلستان ۱۶۰۰ میلیارد تومان، اردبیل ۱۹ میلیارد تومان، شیراز ۱۲۰۰ میلیارد تومان، البرز ۲۳۸ میلیارد تومان، مازندران 1.5 همت، همدان ۱۲۰ میلیارد تومان، هرمزگان یک همت، خوزستان 2.1 همت، کرمانشاه 1.3همت، خراسان شمالی ۵۵۹ میلیارد تومان، کرمان 2.5 همت، کهگیلویه و بویراحمد ۸۰۰ میلیارد تومان، کردستان ۵۰ میلیارد تومان، گیلان ۱۰ همت، لرستان ۳ میلیارد تومان، آذربایجان شرقی ۹۷ میلیارد تومان، قزوین 1.5 همت، چهارمحال و بختیاری ۳۵۶ میلیارد تومان و قم ۱۱ میلیارد تومان.
این گزارشها نشان میدهد دادگستریها در سراسر کشور پروندهها را تشکیل داده و رسیدگی به خسارات اموال دولتی و خصوصی مردم آغاز شده است. تحقیقات و کارشناسیها ادامه دارد و برآورد نهایی خسارات واقعی پس از تکمیل بررسیها اعلام خواهد شد.
* عناصر اصلی اغتشاشات تروریست هستند
تاکید رئیس دستگاه قضا بر عدم مسامحه در محاکمه و مجازات عناصر اصلی اغتشاشات است. حجتالاسلام والمسلمین محسنیاژهای در جریان سفر به استان اصفهان، طی سخنانی در جمع قضات و کارکنان دستگاه قضا در استان با اشاره به روند رسیدگی به پروندههای اغتشاشگران، اظهار کرد: مردم از ما بهحق انتظار و توقع دارند تا در رسیدگی به پرونده عناصر اصلی اغتشاشات تعجیل داشته باشیم، ما نیز در این عرصه مصمم هستیم. عناصر اصلی اغتشاشات، جنایات کمسابقه و بعضاً بیسابقهای را در کشور مرتکب شدند و ما به طور قطع، بدون مسامحه، البته در چارچوب قانون و عدالت به محاکمه و مجازات آنان خواهیم پرداخت؛ در اغتشاشات اخیر دشمن به صورت عریان وارد میدان شد، فلذا کسانی که عناصر اصلی اغتشاشات بودند نمیتوانند بهانه فریبخوردگی را پیش بکشند.
وی همچنین طی سخنانی در جمع نمایندگان اقشار مختلف مردمی استان، ضمن تشریح توطئههای دشمن در جریان جنگ ۱۲ روزه و فتنه خشن اخیر اظهار کرد: ایادی و اذناب دشمن در خلال فتنه خشن اخیر، مرتکب جنایات شنیعی شدند؛ جنایاتی داعشگونه که حتی داعش نیز برخی از آنها را مرتکب نشده بود. قطعاً با عوامل اصلی این جنایات و هدایتکنندگان و حمایتکنندگان از آنها قاطعانه و بدون مسامحه برخورد خواهد شد.
در این راستا ضمن اهتمام نسبت به محاکمه و مجازات کلیه عناصر دخیل در اغتشاشات، تلاش داریم صف عناصر فریبخورده و دچار هیجانشده را از عناصر اصلی جدا کنیم. رئیس قوه قضائیه بیان داشت: از حوزههای علمیه و دانشگاهها استمداد میطلبیم تا به قوه قضائیه در راستای هدایت و تنبه عناصر فریبخورده اغتشاشات کمک کنند. البته باز هم تاکید دارم عناصر اصلی اغتشاشات و ارتکاب اعمال تروریستی بدون هیچگونه تسامح و تساهلی، وفق قانون و عدالت، محاکمه و مجازات میشوند؛ در این عرصه ممکن است بهواسطه روند تکمیل تحقیقات و مستندسازیها، در برخی پروندهها، اقدامات قضایی از سرعت لازم برخوردار نباشد، لکن تاکید مؤکد کردهایم هیچگونه تأخیر بلاوجهی در روند رسیدگیها حادث نشود.
رئیس دستگاه قضا گفت: دشمن برای جنگ ۱۲ روزه و فتنه خشن اخیر از سالها قبل برنامهریزی کرده بود اما جهانیان در حماسههای ۲۲ دی و ۲۲ بهمن مشاهده کردند ملت انقلابی ایران اسلامی، تومار دشمن و ایادی و اذناب او را در چند ساعت با حضور دهها میلیونی پیچید.
حجتالاسلام والمسلمین محسنیاژهای همچنین طی سخنانی در جمع برخی قضات دادگستری استان اصفهان که مسؤول رسیدگی به پروندههای امنیتی هستند، اظهار کرد: باید بدانیم این فتنه عوامل پشتپردهای داشت که لزوماً در میدان نیز حاضر نبودند؛ باید این دسته را در زمره عناصر اصلی اغتشاشات و اعمال تروریستی بگنجانیم؛ از سوی دیگر ممکن است عناصری از روی غفلت یا کماطلاعی یا هیجانزدگی به خیابانها و معابر آمده باشند و بعضاً مبادرت به جنایات سنگینی کرده باشند؛ در مواجهه با این عناصر نیز باید بدون اغماض و قاطعانه اما وفق مُر قانون و عدالت عمل کنیم.