حنیف غفاری: ملت ایران و تمام انسانهای آزاده در سرتاسر منطقه و دنیا، در تب و تاب تشییع و وداع با رهبر شهیدمان حضرت امام خامنهای(ره) به سر می برند. قطعاً سنجش و توصیف اندوه بیپایان ناشی از فقدان رهبری حکیم، جامعالاطراف و مصمم در مبارزه با جبهه باطل از عهده هیچکس بر نمیآید، با این حال، تجلی ارتباط امام و امت در مراسم تشییع رهبر شهید، نقطه آشکارساز قدرتی بیمانند و استثنایی در جهان محسوب میشود؛ قدرتی که مصدر آن، گفتمان انقلاب اسلامی و ملت مبعوثشدهای است که بر استمرار مسیر نورانی و حقمدارانه امام امت مصممتر از هر زمان دیگری تاکید دارد.
در چارچوب نظریههای نوین روابط بینالملل، جامعهشناسی سیاسی و مطالعات قدرت، این رویداد بیبدیل فراتر از یک ابراز احساسات جمعی، به عنوان یکی از آشکارترین شاخصهای سنجش «قدرت نرم»، «سرمایه اجتماعی» و «توان گفتمانی» یک کشور در نظام بینالملل ارزیابی میشود.
جوزف نای، نظریهپرداز برجسته روابط بینالملل، قدرت نرم را توانایی یک بازیگر در دستیابی به اهداف خود از طریق «جذابیت» و «اقناع» به جای «اجبار» (نظامی) یا «تطمیع» (اقتصادی) تعریف میکند. بر این اساس، منابع اصلی قدرت نرم یک کشور شامل فرهنگ، ارزشهای سیاسی و سیاست خارجی مشروع است، با این حال، نظریه نای نیز به طور کافی قدرت دربرگیرندگی لازم جهت تفسیر قدرت نرم ایران اسلامی را ندارد. دلیل این موضوع، اصالت و موضوعیت قدرت گفتمانی جمهوری اسلامی ایران است که در اندیشه امامین انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی(ره) و شهید امام خامنهای (ره) تجلی یافته و توسط خلف صالح رهبر شهیدمان، حضرت آیتالله سیدجتبی خامنهای (دام عزه) نیز با قاطعیت و عزمی راسخ دنبال میشود. قدرت نرم یک کشور در عرصه بینالملل، ارتباط مستقیمی با میزان مشروعیت و مقبولیت نظام سیاسی در داخل دارد. حضور بیشمار مردم در مراسم وداع و تشییع رهبر شهیدمان، آن هم به صورت داوطلبانه و فراتر از تفاوتهای طبقاتی یا جناحی، نشاندهنده وفاداری به نمادهای گفتمانی و ملی است. این همبستگی، تصویر یک جامعه منسجم را به جامعه جهانی مخابره میکند. در نظریههای قدرت نرم، «نمادها» نقشی حیاتی دارند. تب و تاب ملت ایران در فقدان حضرت امام خامنهای (ره)، ایشان را به یک «نماد هویتی» مبدل کرده که داخل مرزهای ایران و حتی منطقه محدود نمیشود. این نماد هویتی جهانی، منبعی بیپایان از الهامبخشی ارزشی برای نسلهای آینده در نقاط گوناگون دنیا به شمار میآید.
توانایی «تعریف واقعیت»، «معنابخشی به پدیدهها» و «هنجارسازی» از دیگر مؤلفههای مهم در ترسیم قدرت نرم یک کشور یا ساختار محسوب میشود، به گونهای که قدرت گفتمانی یعنی یک کشور بتواند روایت خود از جهان و مفاهیمی نظیر عدالت، مقاومت، استقلال یا آزادی را به عنوان روایتی مشروع و اقناعپذیر جلوه دهد. مراسم تشییع رهبر فقید انقلاب اسلامی، نقطه عطفی در این روایتگری محسوب میشود. در عصر روایتسازیهای دروغینی که منابع غربی-صهیونیستی از ایران اسلامی و رابطه امام-امت در آن ارائه میدهند، حضور بیشمار مردم اندوهگین در مراسم وداع و تشییع رهبر فرزانه و شهیدمان، یک «مقاومت هنجاری» در برابر این روایتسازیها به شمار میرود. این حضور، گزارههای القایی و تبلیغاتی دشمنان و رقبا را به چالش کشیده و حقیقتِ پایگاه مردمی تفکر و اندیشه رهبر فقید و عزیزمان را به تصویر میکشد. حضور تاریخی در این مناسک، نوعی بازخوانی و بیعت مجدد با «دالهای مرکزی» آن گفتمان (مانند استکبارستیزی، شهادتطلبی و عدالتخواهی) است. این آیین جمعی، هویت جمعی جامعه را حول محور ارزشهای مورد نظر بازسازی و تقویت کرده و فراتراز آن، جهان را تحت تاثیر خود قرار میدهد.
در محاسبات استراتژیک نظامی و امنیتی، دشمنان کشورمان همواره به میزان همبستگی «حاکمیت-ملت» توجه دارند. با این حال همبستگی «امام-امت» هیچگاه در اتاقهای فکری و محاسباتی خصم قسمخورده ملت ایران قابل درک نیست. حضور غیرقابل تصور و بیمانند ملت ایران در مراسم وداع و تشییع رهبر شهیدمان نشان میدهد در صورت بروز تهدید خارجی، پتانسیل بسیج عمومی و مقاومت همهجانبه بسیار بالاتر از محاسبات دشمن خواهد بود. این پدیده را میتوان «بازدارندگی اجتماعی» نامید که مکملی بس ارزنده و تعیینکننده برای بازدارندگی نظامی محسوب میشود. یکی از ویژگیهای پدیده تشییع حضرت امام خامنهای (ره)، فراتر رفتن ابعاد آن از مرزهای جغرافیایی یک کشور است. قدرت فراملی به توانایی یک کشور در بسیج نیروها و ایجاد اتحادهای غیررسمی با بازیگران غیردولتی و تودههای مردم در سایر نقاط جهان اشاره دارد. این قدرت فراملی اکنون در مقابل دیدگان حیرتزده دشمنان آمریکایی-صهیونیستی عینیت تام یافته است.
این پدیده بیهمتا نشان میدهد قدرت ایران اسلامی صرفاً محدود به مرزهای سرزمینیاش نیست، بلکه دارای عمق استراتژیک مردمی در پهنهای جهانی است. این سرمایه اجتماعی فراملی به کشور اجازه میدهد در معادلات بینالمللی از نفوذ بسیار مؤثری برخوردار باشد که مهار آن برای دشمنان در نهایت ناممکن خواهد بود. بررسی تحولات روزهای اندوهبار اخیر (حتی از عینک نظریههای رسمی روابط بینالملل) نشان میدهد این رویداد نه یک پدیده گذرا، بلکه یک «کانون راهبردی-گفتمانی تولید قدرت» به شمار میآید. بدون شک روزگار سیاه دشمنان در پیش خواهد بود.
تحلیل ارتباط امام و امت، قدرتی فراتر از محاسبات دشمن
ارسال نظر
پربیننده