رهبر تمدنی

روز گذشته ۱۲ تیر ۱۴۰۵، مصلای امام خمینی(ره) تهران میزبان مراسم ادای احترام هیأت‌ها و فرستادگان کشورهای خارجی به پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی بود. این مراسم از ساعات اولیه صبح آغاز شد و با حضور گسترده نمایندگان سیاسی و رسمی از نقاط مختلف جهان ادامه یافت. طبق اعلام مسؤولان، شخصیت‌هایی از بیش از 100 کشور در این مراسم حضور داشتند. بیش از ۵۰ هیأت رسمی خارجی در مراسم شرکت کردند که شامل ۸ هیأت در سطح رئیس جمهور و نخست‌وزیر و ۱۲ هیأت در سطح رئیس مجلس بود. بقیه هیأت‌ها نیز در سطوح نمایندگان ویژه، معاونان وزیر خارجه و وزرا حضور داشتند. ایمان عطارزاده، سخنگوی ستاد تشییع و وداع رهبر شهید انقلاب با اعلام اینکه روز جمعه 12 تیرماه، آیین ادای احترام شخصیت‌ها و مقامات کشورهای مختلف به پیکر مطهر امام مجاهد شهید در 2 بخش برگزار شد، اظهار داشت: در بخش نخست که از صبح برگزار شد، بیش از هزار نفر از چهره‌های علمی، فرهنگی، اندیشمندان، نخبگان، فعالان رسانه‌ای، سران احزاب سیاسی، گروه‌های مردمی و هیأت‌هایی از اقصی نقاط جهان در این مراسم حضور یافتند و به پیکر مطهر رهبر شهید ادای احترام کردند. عطارزاده همچنین این مراسم را یکی از مهم‌ترین رویدادهای بین‌المللی بدرقه «آقای شهید ایران» توصیف کرد و گفت: با پایان حضور هیأت‌های خارجی، برنامه رسمی بخش بین‌المللی مراسم نیز به پایان خواهد رسید. در میان مقامات خارجی حاضر، شهباز شریف نخست‌وزیر پاکستان به همراه هیأت عالی‌رتبه و عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان، امامعلی رحمان رئیس جمهور تاجیکستان، قربانقلی بردی‌محمداف رهبر ملی ترکمنستان، نزار آمیدی رئیس‌جمهور عراق، میخائیل کاولاشویلی رئیس‌جمهور گرجستان، نیکول پاشینیان نخست‌وزیر ارمنستان، جودت یلماز معاون رئیس‌جمهور ترکیه و معاون کنگره خلق چین حضور داشتند. همچنین مقامات ارشد از کشورهای ازبکستان، قطر، آذربایجان، قرقیزستان و دیگر کشورهای آسیای مرکزی در مراسم حاضر بودند. این فهرست با حضور افراد زیر تکمیل شد:
ایگور سرگینکو رئیس مجلس نمایندگان بلاروس، حافظ‌الدین احمد رئیس مجلس بنگلادش، عصام‌الدین احمد محمد فرید رئیس مجلس سنای مصر، شیخ عبدالملک بن عبدالله الخلیلی رئیس مجلس سلطنت عمان، چارلز موبیتا وزیر کابینه ریاست جمهوری نامیبیا، حسن بن عبدالله الغانم رئیس مجلس قطر، یرمک کوشربایف وزیر خارجه و نماینده ویژه رئیس جمهور قزاقستان، یوسف رضا گیلانی رئیس مجلس سنای پاکستان، والتر بالوخا گارسیا وزیر آموزش عالی گوام، تین آمسان فرستاده ویژه میانمار، بوریس براتینا وزیر ارتباطات صربستان، احمد خوخر نماینده دبیرکل سازمان همکاری اسلامی، ریزوی صالح نایب‌رئیس مجلس سریلانکا، سیدعطا حسنین فرستاده ویژه و فرماندار ایالت بیهار هند، محمد صابو وزیر کشاورزی و نماینده ویژه مالزی و نمایندگان پارلمان و اعضای حزب احیای جمهوری بلغارستان. 
این فهرست تنها بخشی از میهمانان رسمی بود. هیأت‌هایی از علمای روسیه، فلسطین، رهبران هندو، شیعیان تایلند و آلمان، اداره عالی مسلمانان گرجستان، احزاب ترکیه و گروه‌های مختلف مردمی نیز در مراسم حضور یافتند. زیاد نخاله دبیرکل جنبش جهاد اسلامی فلسطین، محمد اسماعیل درویش رئیس شورای رهبری حماس، شیخ عبدالملک بن عبدالله الخلیلی، رئیس مجلس دولت سلطنت عمان، محمود قماطی معاون رئیس شورای سیاسی حزب‌الله لبنان، میشال منسی وزیر دفاع ملی لبنان، بافل طالبانی رئیس اتحادیه میهنی کردستان عراق، نچیروان بارزانی رئیس اقلیم کردستان عراق، نورلان یرمکبایف دبیرکل سازمان همکاری شانگهای و ولید بن عبدالکریم الخریجی قائم مقام وزارت خارجه عربستان نیز از دیگر شخصیت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی بودند که با حضور در مصلای امام خمینی(ره) تهران به رهبر شهید انقلاب اسلامی ادای احترام کردند. همچنین سران 3 قوه جمهوری اسلامی ایران نیز با حضور در مصلای امام خمینی(ره) بر پیکر مطهر رهبر شهید ادای احترام کردند. مسعود پزشکیان رئیس جمهور، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی، حجت‌الاسلام والمسلمین غلامحسین محسنی‌اژه‌ای رئیس قوه قضائیه، آیت‌الله صادق آملی‌لاریجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه و محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور، همچنین تعدادی از چهره‌های برجسته سیاسی کشور نیز در با حضور در مصلای بزرگ امام خمینی(ره) به مقام شامخ رهبر شهید انقلاب اسلامی ادای احترام کردند.
اما در ساعات اولیه مراسم، فرماندهان ارشد نیروهای مسلح کشور به مصلای امام خمینی(ره) آمدند تا برای آخرین‌بار با فرمانده شهید کل قوا وداع کنند.
روز گذشته ۱۲ تیر ۱۴۰۵، مصلای امام خمینی(ره) تهران میزبان مراسم ادای احترام هیأت‌ها و فرستادگان کشورهای خارجی به پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی بود. این مراسم از ساعات اولیه صبح آغاز شد و با حضور گسترده نمایندگان سیاسی و رسمی از نقاط مختلف جهان ادامه یافت. طبق اعلام مسؤولان، شخصیت‌هایی از بیش از 100 کشور در این مراسم حضور داشتند. بیش از ۵۰ هیأت رسمی خارجی در مراسم شرکت کردند که شامل ۸ هیأت در سطح رئیس جمهور و نخست‌وزیر و ۱۲ هیأت در سطح رئیس مجلس بود. بقیه هیأت‌ها نیز در سطوح نمایندگان ویژه، معاونان وزیر خارجه و وزرا حضور داشتند. ایمان عطارزاده، سخنگوی ستاد تشییع و وداع رهبر شهید انقلاب با اعلام اینکه روز جمعه 12 تیرماه، آیین ادای احترام شخصیت‌ها و مقامات کشورهای مختلف به پیکر مطهر امام مجاهد شهید در 2 بخش برگزار شد، اظهار داشت: در بخش نخست که از صبح برگزار شد، بیش از هزار نفر از چهره‌های علمی، فرهنگی، اندیشمندان، نخبگان، فعالان رسانه‌ای، سران احزاب سیاسی، گروه‌های مردمی و هیأت‌هایی از اقصی نقاط جهان در این مراسم حضور یافتند و به پیکر مطهر رهبر شهید ادای احترام کردند. عطارزاده همچنین این مراسم را یکی از مهم‌ترین رویدادهای بین‌المللی بدرقه «آقای شهید ایران» توصیف کرد و گفت: با پایان حضور هیأت‌های خارجی، برنامه رسمی بخش بین‌المللی مراسم نیز به پایان خواهد رسید. در میان مقامات خارجی حاضر، شهباز شریف نخست‌وزیر پاکستان به همراه هیأت عالی‌رتبه و عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان، امامعلی رحمان رئیس جمهور تاجیکستان، قربانقلی بردی‌محمداف رهبر ملی ترکمنستان، نزار آمیدی رئیس‌جمهور عراق، میخائیل کاولاشویلی رئیس‌جمهور گرجستان، نیکول پاشینیان نخست‌وزیر ارمنستان، جودت یلماز معاون رئیس‌جمهور ترکیه و معاون کنگره خلق چین حضور داشتند. همچنین مقامات ارشد از کشورهای ازبکستان، قطر، آذربایجان، قرقیزستان و دیگر کشورهای آسیای مرکزی در مراسم حاضر بودند. این فهرست با حضور افراد زیر تکمیل شد:
 ایگور سرگینکو رئیس مجلس نمایندگان بلاروس، حافظ‌الدین احمد رئیس مجلس بنگلادش، عصام‌الدین احمد محمد فرید رئیس مجلس سنای مصر، شیخ عبدالملک بن عبدالله الخلیلی رئیس مجلس سلطنت عمان، چارلز موبیتا وزیر کابینه ریاست جمهوری نامیبیا، حسن بن عبدالله الغانم رئیس مجلس قطر، یرمک کوشربایف وزیر خارجه و نماینده ویژه رئیس جمهور قزاقستان، یوسف رضا گیلانی رئیس مجلس سنای پاکستان، والتر بالوخا گارسیا وزیر آموزش عالی گوام، تین آمسان فرستاده ویژه میانمار، بوریس براتینا وزیر ارتباطات صربستان، احمد خوخر نماینده دبیرکل سازمان همکاری اسلامی، ریزوی صالح نایب‌رئیس مجلس سریلانکا، سیدعطا حسنین فرستاده ویژه و فرماندار ایالت بیهار هند، محمد صابو وزیر کشاورزی و نماینده ویژه مالزی و نمایندگان پارلمان و اعضای حزب احیای جمهوری بلغارستان. 
این فهرست تنها بخشی از میهمانان رسمی بود. هیأت‌هایی از علمای روسیه، فلسطین، رهبران هندو، شیعیان تایلند و آلمان، اداره عالی مسلمانان گرجستان، احزاب ترکیه و گروه‌های مختلف مردمی نیز در مراسم حضور یافتند. زیاد نخاله دبیرکل جنبش جهاد اسلامی فلسطین، محمد اسماعیل درویش رئیس شورای رهبری حماس، شیخ عبدالملک بن عبدالله الخلیلی، رئیس مجلس دولت سلطنت عمان، محمود قماطی معاون رئیس شورای سیاسی حزب‌الله لبنان، میشال منسی وزیر دفاع ملی لبنان، بافل طالبانی رئیس اتحادیه میهنی کردستان عراق، نچیروان بارزانی رئیس اقلیم کردستان عراق، نورلان یرمکبایف دبیرکل سازمان همکاری شانگهای و ولید بن عبدالکریم الخریجی قائم مقام وزارت خارجه عربستان نیز از دیگر شخصیت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی بودند که با حضور در مصلای امام خمینی(ره) تهران به رهبر شهید انقلاب اسلامی ادای احترام کردند. همچنین سران 3 قوه جمهوری اسلامی ایران نیز با حضور در مصلای امام خمینی(ره) بر پیکر مطهر رهبر شهید ادای احترام کردند. مسعود پزشکیان رئیس جمهور، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی، حجت‌الاسلام والمسلمین غلامحسین محسنی‌اژه‌ای رئیس قوه قضائیه، آیت‌الله صادق آملی‌لاریجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه و محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور، همچنین تعدادی از چهره‌های برجسته سیاسی کشور نیز در با حضور در مصلای بزرگ امام خمینی(ره) به مقام شامخ رهبر شهید انقلاب اسلامی ادای احترام کردند.
اما در ساعات اولیه مراسم، فرماندهان ارشد نیروهای مسلح کشور به مصلای امام خمینی(ره) آمدند تا برای آخرین‌بار با فرمانده شهید کل قوا وداع کنند.

چگونه آیت الله سیدعلی خامنه‌ای گفتمان مقاومت را به معادله‌ای جهانی تبدیل کردند
رضا رحمتی: تاریخ، رهبران سیاسی بسیاری را به خود دیده است اما همه آنان سازندگان تاریخ نبوده‌اند. بسیاری، کشورها را اداره کرده‌اند و با پایان دوران مسوولیت‌شان، نام‌شان در کتاب‌های تاریخ باقی مانده است. در مقابل، گروهی اندک توانسته‌اند «گفتمان» بیافرینند؛ گفتمانی که فراتر از مرزهای جغرافیایی، نسل‌ها و حتی عمر سیاسی خودشان به حیات ادامه داده و بر مسیر تحولات اثر گذاشته است. تفاوت میان یک سیاستمدار و یک رهبر تمدنی، بیش از آنکه در میزان قدرت یا وسعت قلمرو حکومت باشد، در توانایی او برای خلق یک منظومه فکری است؛ منظومه‌ای که بتواند درک ملت‌ها از قدرت، استقلال، عدالت و آینده را دگرگون کند.
اگر به تاریخ معاصر بنگریم، هر یک از رهبران بزرگ با یک ایده شناخته می‌شوند. مهاتما گاندی، مقاومت بدون خشونت را به ابزار استقلال هند تبدیل کرد. نلسون ماندلا، آشتی ملی را جایگزین چرخه انتقام کرد. دنگ شیائوپینگ، مسیر توسعه چین را با اصلاحات اقتصادی تغییر داد. امام خمینی(ره) نیز با پیوند دین، مردم‌سالاری و استقلال‌خواهی، معادلات سیاست در جهان اسلام را دگرگون کرد. در امتداد همین سنت تاریخی، می‌توان آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای را رهبر گفتمانی دانست که کوشید مفهوم «مقاومت» را از یک واکنش مقطعی به یک نظریه سیاسی، سپس به یک راهبرد حکمرانی و در نهایت به یک افق تمدنی تبدیل کند.
در این نگاه، مقاومت صرفاً به معنای مقابله با تجاوز نظامی نیست. مقاومت، مجموعه‌ای از مؤلفه‌های به‌هم‌پیوسته است؛ استقلال سیاسی، خوداتکایی اقتصادی، پیشرفت علمی، اعتمادبه‌نفس ملی، حفظ هویت فرهنگی و نفی سلطه خارجی. به همین دلیل است که در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب، از «اقتصاد مقاومتی» تا «جهاد تبیین»، از پیشرفت علمی تا حمایت از آرمان فلسطین، همگی اجزای یک پروژه واحد تلقی می‌شوند؛ پروژه‌ای که هدف نهایی آن، حفظ عزت و استقلال ملت‌ها و زمینه‌سازی برای شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی است.

آزمون‌های عملی گفتمان مقاومت جهانی رهبر انقلاب
اما ارزش هر نظریه، در میدان عمل سنجیده می‌شود؛ جایی که تاریخ، آزمون نهایی اندیشه‌هاست.
1- جنگ 33 روزه: نخستین آزمون بزرگ این گفتمان، جنگ ۳۳ روزه لبنان در سال ۲۰۰۶ بود. در آن مقطع بسیاری از تحلیلگران غربی و منطقه‌ای معتقد بودند ارتش اسرائیل ظرف چند روز حزب‌الله را از میان خواهد برد و طرح «خاورمیانه جدید» که از سوی برخی مقام‌های آمریکایی مطرح شده بود وارد مرحله‌ای تازه خواهد شد، اما نتیجه برخلاف این پیش‌بینی‌ها رقم خورد. مقاومت لبنان نه‌تنها از بین نرفت، بلکه ارتش اسرائیل نتوانست به اهداف اعلامی خود دست یابد. از نگاه حامیان جمهوری اسلامی، این رخداد تنها یک پیروزی نظامی نبود، بلکه نقطه عطفی در تغییر موازنه قدرت منطقه‌ای بود؛ لحظه‌ای که نشان داد اراده، سازماندهی و اتکا به ظرفیت‌های بومی می‌تواند بر برتری سخت‌افزاری غلبه کند. از آن پس، واژه «مقاومت» از یک شعار سیاسی به بخشی از ادبیات راهبردی منطقه تبدیل شد.
2- تحولات غزه: ۲ سال بعد، جنگ ۲۲ روزه غزه و سپس جنگ ۵۱ روزه در سال ۲۰۱۴، این روند را تثبیت کرد. اگرچه مردم فلسطین بهای سنگینی پرداختند اما ناکامی اسرائیل در تحقق اهداف اعلام‌شده، این برداشت را تقویت کرد که مقاومت دیگر یک پدیده مقطعی نیست، بلکه به بخشی از موازنه قدرت منطقه تبدیل شده است. در تمام این سال‌ها، آیت‌الله شهید خامنه‌ای برخلاف روندی که می‌کوشید مساله فلسطین را به حاشیه براند، بر آن تأکید کردند که فلسطین صرفاً یک مساله عربی یا منطقه‌ای نیست، بلکه آزمونی برای عدالت و وجدان جهانی است. استمرار این رویکرد از منظر حامیان آن، در زنده نگه داشتن این مساله در افکار عمومی جهان اسلام و بخشی از افکار عمومی جهان نقش داشته است.
3- امحای داعش: ظهور داعش آزمون دیگری برای این منظومه فکری بود. سال ۲۰۱۴، سقوط موصل و پیشروی سریع داعش، بسیاری از مراکز مطالعاتی را به این جمع‌بندی رسانده بود که عراق و سوریه در آستانه فروپاشی قرار گرفته‌اند اما چند سال بعد، این گروه که خود را «دولت اسلامی» می‌نامید، عملاً از صحنه حذف شد. این تحول بی‌تردید حاصل همکاری و نقش‌آفرینی بازیگران متعدد داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی بود. با این حال در روایت جمهوری اسلامی، شکل‌گیری شبکه‌ای از نیروهای مقاومت و حمایت ایران از دولت‌های عراق و سوریه، یکی از عوامل مهم در این روند به شمار می‌رود. در همین چارچوب نقش شهید سپهبد قاسم سلیمانی نیز به‌عنوان نماد عملیاتی این راهبرد برجسته شد؛ شخصیتی که رهبر شهید انقلاب از ایشان با عنوان «مکتب سلیمانی» یاد کردند تا نشان دهند مساله، فراتر از یک فرمانده نظامی و ناظر به یک الگوی فکری و مدیریتی است.
4- طوفان الاقصی: تحولات پس از عملیات «طوفان الاقصی» در سال ۲۰۲۳، فصل تازه‌ای در این روایت گشود. صرف‌نظر از ارزیابی‌های متفاوت درباره این رخداد، پیامدهای سیاسی و اجتماعی آن چشمگیر بود. برای نخستین بار در دهه‌های اخیر، دانشگاه‌های معتبر آمریکا و اروپا شاهد اعتراض‌های گسترده دانشجویی در حمایت از فلسطینیان شدند، شکاف در افکار عمومی غرب درباره سیاست‌های اسرائیل آشکارتر شد و مساله فلسطین دوباره به یکی از مهم‌ترین موضوعات سیاست بین‌الملل بازگشت. از نگاه حامیان جمهوری اسلامی، این تحول صرفاً نتیجه یک رویداد نظامی نبود، بلکه ثمره سال‌ها تأکید بر زنده نگه داشتن مساله فلسطین و مخالفت با عادی‌سازی روابط با اسرائیل بود؛ رویکردی که آیت‌الله خامنه‌ای در ۳ دهه گذشته به‌طور مستمر دنبال می‌کردند.

مقاومت به مثابه یک گفتمان جهانشمول
اما اگر مقاومت تنها به عرصه امنیت محدود می‌ماند، هرگز نمی‌توانست ادعای تمدنی داشته باشد. یکی از تفاوت‌های اساسی اندیشه رهبر شهید انقلاب، پیوند زدن مقاومت با علم، اقتصاد و فرهنگ بود. طرح «اقتصاد مقاومتی» در اوج فشارهای تحریمی، تنها یک نسخه اقتصادی نبود، بلکه تلاشی برای تبدیل استقلال اقتصادی به پشتوانه استقلال سیاسی بود. از همین منظر تأکید بر توسعه فناوری‌های راهبردی، شرکت‌های دانش‌بنیان، صنعت هسته‌ای، فناوری نانو، زیست‌فناوری، صنایع دفاعی و فضایی، اجزای یک راهبرد کلان محسوب می‌شوند که هدف آن کاهش وابستگی و افزایش توان ملی است. در این منظومه پیشرفت علمی یک ابزار صرف نیست، بلکه بخشی از هویت و اقتدار تمدنی است.

نگاه بلندمدت رهبر شهید به تحولات جهانی
از سوی دیگر یکی از ویژگی‌های قابل توجه آیت‌الله خامنه‌ای، نگاه بلندمدت به تحولات جهانی است. سال‌ها پیش از آنکه بحث «جهان چندقطبی» به ادبیات رایج روابط بین‌الملل تبدیل شود، ایشان از افول تدریجی نظم تک‌قطبی و کاهش انحصار قدرت سخن می‌گفتند. امروز، با افزایش نقش قدرت‌هایی مانند چین، هند و دیگر اقتصادهای نوظهور، گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و تقویت نهادهایی همچون بریکس و سازمان همکاری شانگهای، بحث درباره گذار از نظم تک‌قطبی به یکی از محورهای اصلی تحلیل‌های بین‌المللی تبدیل شده است. البته این تحولات حاصل مجموعه‌ای از عوامل ساختاری، اقتصادی و ژئوپلیتیکی است اما حامیان رهبر شهید انقلاب معتقدند تحلیل‌های ایشان، این روند را سال‌ها پیش از تبدیل شدن به یک اجماع تحلیلی، مورد توجه قرار داده بود.
در همین چارچوب «بیانیه گام دوم انقلاب» را نیز باید فراتر از یک متن سیاسی خواند. این بیانیه طرحی برای آینده ارائه می‌دهد که در آن خودسازی، جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی ۳ حلقه یک زنجیره‌اند. در این نگاه، تمدن نوین اسلامی نه با غلبه نظامی، بلکه با تربیت انسان‌های کارآمد، پیشرفت علمی، عدالت، اخلاق، مشارکت اجتماعی و اعتماد به نسل جوان شکل می‌گیرد. به همین دلیل رهبر انقلاب بارها تأکید کردند که سرمایه اصلی کشور، نه منابع طبیعی، بلکه نیروی انسانی مؤمن، متخصص و امیدوار است.

آیت‌الله خامنه‌ای ۳ دهه اثرگذارترین چهره تولیدکننده گفتمان در جهان اسلام 
درباره کارنامه جمهوری اسلامی و سیاست‌های منطقه‌ای آن، دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد و برخی تحلیلگران، هزینه‌ها یا پیامدهای این سیاست‌ها را محل نقد می‌دانند. این اختلاف‌نظرها بخشی طبیعی از مباحث سیاسی معاصر است اما صرف‌نظر از این داوری‌ها، دشوار است بتوان انکار کرد که آیت‌الله خامنه‌ای طی بیش از ۳ دهه، اثرگذارترین چهره تولیدکننده گفتمان در جهان اسلام بوده‌اند. مفاهیمی چون مقاومت، استکبارستیزی، اقتصاد مقاومتی، تمدن نوین اسلامی، جهاد تبیین و خودباوری ملی، صرفاً مجموعه‌ای از شعارها نیستند، بلکه اجزای یک منظومه فکری‌اند که بر سیاست داخلی، روابط منطقه‌ای و بخشی از ادبیات بین‌المللی اثر گذاشته‌اند.

تبدیل مقاومت به یک مکتب جهانی
تمدن‌ها زمانی متولد می‌شوند که بتوانند امید، هویت و اعتمادبه‌نفس را در ملت‌ها احیا کنند. اگر این معیار را بپذیریم، مهم‌ترین میراث آیت‌الله خامنه‌ای را باید نه فقط در مدیریت جمهوری اسلامی، بلکه در تلاش برای تبدیل مقاومت به یک فرهنگ، یک مکتب و یک افق تمدنی جست‌وجو کرد. جنگ ۳۳ روزه لبنان، شکست داعش، استمرار مساله فلسطین، گسترش محور مقاومت، تقویت توان بازدارندگی ایران و همزمانی این تحولات با حرکت تدریجی جهان به سوی نظمی متکثرتر، هر یک محصول عوامل گوناگون تاریخی‌اند اما در چارچوب نگاه حامیان این گفتمان، همگی در پرتو منظومه‌ای قابل فهم هستند که طی بیش از ۳ دهه، با هدایت فکری آیت‌الله خامنه‌ای صورت‌بندی شده است. شاید از همین رو است که نقش ایشان را می‌توان فراتر از یک رهبر سیاسی و در قامت یک «الگوی اثرگذار تمدنی» تحلیل کرد؛ الگویی که تلاش کرده است با تکیه بر ایمان، عقلانیت، خودباوری و مقاومت، سهمی در بازتعریف مناسبات قدرت در جهان معاصر ایفا کند.